Masada iki teklif duruyor. Biri bir işe alım dosyası: kıdemli bir dijital/yapay zeka uzmanının maaş beklentisi, yan hakları, ekipman listesi. Diğeri bir ajans teklifi: aylık retainer, kapsam maddeleri, üç aylık asgari taahhüt. İki rakam yan yana konduğunda çoğu zaman birbirine tehlikeli derecede yakın çıkar ve toplantı tek bir soruya iner: hangisi daha ucuz?
O soru yanlış sorudur. Çünkü iki teklif aynı işi satmıyor. İşe alım dosyası size bir kişinin zamanını satıyor; ajans teklifi bir ekibin belirli bir çıktısını satıyor. Doğru soru şudur: GEO işinin hangi parçası şirketin içinde kalmak zorunda, hangi parçası içeride tutulursa pahalıya patlar? Bu soruyu cevaplayan bir yönetici, üçüncü ayda "yanlış modeli seçmişiz" demiyor.
GEO tek bir iş değil, beş ayrı iştir
Kararın en sık atlanan adımı burası. "GEO yaptıralım" cümlesi tek bir hizmet gibi duruyor ama içinde birbirinden bağımsız beş iş var ve her birinin "içeride mi dışarıda mı" cevabı farklı.
| Parça | Ne kapsıyor | Doğal yeri |
|---|---|---|
| Teknik altyapı | JSON-LD şema, robots.txt ve llms.txt, sayfa yapısı, sunucu tarafı render, hız | Dışarı verilebilir; proje işi, sürekli değil |
| İçerik üretimi | Konu seçimi, yazım, iç linkleme, güncelleme | Karma; iskelet dışarıdan, doğruluk içeriden |
| Ölçüm ve izleme | AI motorlarında görünürlük takibi, log/bot analizi, panolar | Dışarı verilebilir, veri sahipliği içeride |
| Bağımsız kaynak ve itibar | Üçüncü taraf bahisleri, dizinler, yorumlar, sektörel yayınlar | Ağırlıklı dışarıda; ilişki yönetimi içeride |
| Raporlama ve yorumlama | Neyin işe yaradığına karar vermek, bütçeyi yeniden dağıtmak | İçeride kalmak zorunda |
Bu ayrımı yapmadan alınan karar, aslında beş ayrı kararı tek bir imzaya sıkıştırır. Parçaların birbirine nasıl bağlandığını görmek istiyorsanız GEO stratejisinin adım adım nasıl kurulduğunu anlatan rehberimiz sırayı gösteriyor; buradaki karar, o sıradaki her adımın kime verileceğidir.
Parçaların zaman profili de birbirinden farklı. Teknik altyapı yoğun bir başlangıç eforu ister, sonra bakıma düşer — yani tam zamanlı bir kadroyu sürekli meşgul etmez. İçerik üretimi ise tam tersidir: bir kez yapılıp bitmez, her ay yeniden başlar. Bu tek fark bile "tek bir kişi hepsini yapsın" kurgusunun neden sık sık tıkandığını açıklar. İlk üç ay altyapıyla uğraşan kişi içerik üretmez; içerik üretmeye başladığında da altyapıdaki bilgisi kullanılmadan durur.
Dışarı verilemeyecek dört şey
Ajans modelinin çöktüğü yerler neredeyse her zaman aynı dört noktadır. Bunlar ajansın beceriksizliğinden değil, bilginin doğası gereği şirket içinde durmasından kaynaklanır.
Ürün ve hizmet bilgisi. Bir ajans sizin fiyat kademelerinizi, hangi işi neden almadığınızı, hangi müşteri profilinde işin bozulduğunu tahmin edemez. Bu bilgi yazıya dökülmediği sürece dışarıya taşınmaz. Yapay zeka motorları da tam bu ayrıntı seviyesindeki içeriği alıntılar; genel geçer anlatım alıntılanmaz.
Fiyat ve kapsam onayı. İçerikte geçen her fiyat, süre ve taahhüt bir ticari sözdür. Bunu onaylama yetkisi hiçbir koşulda dışarı verilmez. Onay mekanizması yoksa ajans ya muğlak yazar ya da yanlış yazar; ikisi de zarar.
Müşteri verisi. Yorumlar, destek kayıtları, satış görüşmesi notları GEO için en değerli hammadde — çünkü gerçek soruların nasıl sorulduğunu gösterirler. Ama bu veri kişisel veri barındırır. Dışarı çıkacaksa hangi alanların anonimleştirildiği, verinin nerede işlendiği ve ne kadar süre tutulduğu sözleşmede yazılı olmak zorundadır.
Sektörel doğruluk denetimi. Sağlık, hukuk, finans gibi alanlarda bir cümlenin mevzuata uygunluğunu ajans değil, kurumun yetkili kişisi onaylar. Bu denetim adımını atlayan hızlı bir içerik akışı, ilk şikayette tüm yatırımı geri alır.
Bu dördü içeride kalıyorsa geri kalan her şey pazarlığa açıktır.
İç ekibin gerçek faturası maaş satırından ibaret değil
İşe alım dosyasındaki rakam, gerçek maliyetin yalnızca bir kalemidir. Sektör kaynaklarında Türkiye için verilen bantlarda kıdemli bir yapay zeka/dijital uzmanının yıllık toplam maliyeti milyon TL'lerle ifade ediliyor — ama bu bant işletmeden işletmeye, şehre, kıdeme ve çalışma modeline göre belirgin şekilde değişiyor. Rakamı kendi tablonuzda çıkarmanız, başkasının ortalamasını kullanmanızdan çok daha işe yarar. Hesaba katılması gereken kalemler:
- Brüt maaş ve işveren yükleri
- Yan haklar: özel sağlık, yemek, yol, prim
- Ekipman ve yazılım lisansları
- Araç abonelikleri. GEO'da görünürlük takibi, log analizi ve içerik araçları ayrı ayrı ücretlidir; hangi aracın gerçekten gerekli olduğuna GEO araçları karşılaştırmamızdan bakılabilir
- İşe alım süresi. İlan, görüşme, teklif ve ihbar süresi toplamı çoğu zaman aylarla ölçülür. O aylarda iş durur ama rakip durmaz
- Öğrenme eğrisi. İyi bir dijital uzman bile sizin sektörünüzü ve AI motorlarının davranışını öğrenirken ilk çeyreğini harcar
- Yönetim zamanı. Bu kişinin brief'i, önceliklendirmesi ve onayı bir yöneticinin haftalık saatlerini yer
- Tek kişiye bağımlılık riski. Bu kalem tabloda görünmez ama en pahalısıdır: kişi ayrıldığında bilgi de gider. Şema mantığı, ölçüm kurulumu, hangi denemenin neden başarısız olduğu — hiçbiri yazılı değilse sıfırdan başlanır
İç ekibin haklı olduğu durumlar da var ve bunları dürüstçe söylemek gerekir. Ürün karmaşıksa, içerik hacmi yüksek ve sürekliyse, sektör dışarıdan öğrenilmesi zor bir alan ise, ya da içeride zaten teknik yetkinlik varsa iç ekip hem daha hızlı hem daha derin çalışır. Ajansın brief'le öğrendiğini iç ekip zaten bilir. Bir de ölçek etkisi var: aynı kişi ayda üç içerik üretiyorsa maliyet yüksek görünür, ama on içerik üretiyorsa birim maliyet dışarıdan alınan hizmetin altına iner. İç ekibin ekonomisi hacimle kurulur.
Ajansın gerçek faturası da retainer'dan ibaret değil
Aynı dürüstlük ajans tarafı için de geçerli. Sektör kaynaklarında aylık retainer bantları on binlerce TL'den başlayıp yüz binli rakamlara çıkabiliyor, proje bazlı işler ise ayrı fiyatlanıyor. Bu da bir bant; kesin fiyat değil. Retainer'ın altında görünmeyen kalemler şunlar:
- Kapsam dışı işlerin ek faturası. Sözleşmede yazan aylık çıktı sayısını aşan her talep ayrı fiyatlanır. Kapsam maddesi belirsizse bu kalem sürprize döner
- Brief yazmak için harcanan iç zaman. Ajans ne kadar iyi olursa olsun ham bilgiyi sizden alır. Haftalık toplantı, kaynak toplama, onay turları — bunların hepsi sizin ekibinizin saati
- Onay döngüsü gecikmeleri. İçerik onayı sizde bekliyorsa ajans çalışamaz ama retainer işlemeye devam eder
- Devir ve öğrenme süresi. İlk birkaç hafta ajansın sizi öğrenmesiyle geçer; bu süre faturalanır
Fiyat bantlarının nasıl oluştuğunu ve paketlerin içine genelde ne konduğunu GEO fiyatları ve paket rehberimizde ayrıntılı yazdık. Teklifleri karşılaştırırken bakılacak somut kriterler için de GEO ajansı seçerken sorulacak 12 soruluk listeye göz atın.
Karşılaştırmayı anlamlı kılan tek yöntem, iki tarafı da aylık toplam sahip olma maliyeti ÷ o ay yayına giren iş sayısı formülüne indirgemektir. Maaş ile retainer'ı doğrudan karşılaştırmak, elmayla armudu toplamaktır.
Karar matrisi: beş değişken
Aşağıdaki beş değişkene kendi durumunuzu yerleştirin. Tek bir satır kararı vermez; ağırlığın hangi sütunda toplandığına bakın.
| Değişken | İç ekibi işaret eden durum | Ajansı işaret eden durum | Hibriti işaret eden durum |
|---|---|---|---|
| Aylık içerik hacmi | Ayda 8+ parça, sürekli akış | Ayda 2-4 parça | Ayda 4-8 parça |
| Teknik borç | Altyapı sağlam, ekip zaten bakıyor | Şema yok, render sorunlu, hız düşük | Altyapı bir kez düzeltilecek, sonrası bakım |
| Regülasyon yükü | Yüksek: her cümle içeride onaylanmalı | Düşük: onay hızlı ve basit | Yüksek ama üretim hacmi de yüksek |
| Aciliyet | Zamanınız var, 6-12 ay yatırım yapabilirsiniz | 4-8 hafta içinde çıktı gerekiyor | Hızlı başlangıç + uzun vadeli aktarım |
| Mevcut iç kaynak | Konuyu sahiplenecek bir kişi zaten var | Kimse yok ve yakın zamanda olmayacak | Sahip var ama yürütecek zamanı yok |
Matrisin pratikte en sık ürettiği üç okuma şu:
Üç veya daha fazla satırınız iç ekip sütununda toplanıyorsa işe alım mantıklıdır — ama işe alacağınız kişinin tek başına kalmaması için bütçenin bir kısmını dışarıdan destek olarak ayırın. Üç veya daha fazla satır ajans sütunundaysa ve içeride sahiplenen kimse yoksa, işe alım yapmadan önce dışarıdan başlamak riskleri azaltır: yanlış işe alım, yanlış ajanstan pahalıdır. Satırlar dağılmışsa, ki en sık görülen tablo budur, cevap hibrittir.
Hibrit model: içeride bir sahip, dışarıda bir uygulama ekibi
Pratikte en çok işe yarayan kurgu ne saf iç ekip ne saf ajanstır. İçeride bir sahip (owner) durur; dışarıda uygulama ekibi çalışır.
Sahibin işi yazmak değildir. Sahibin işi şudur: ürün ve hizmet bilgisini dışarıya aktarmak, fiyat ve kapsam onayını vermek, sektörel doğruluğu denetlemek, önceliği belirlemek ve raporu yorumlayıp bütçeyi yeniden dağıtmak. Yani "dışarı verilemez" listesindeki dört maddenin tamamı bu kişide durur. Bu rol çoğu şirkette tam zamanlı değildir; pazarlama sorumlusunun ya da kurucunun haftada birkaç saatiyle yürür.
Bu kurgunun işe yaramasının nedeni basit: GEO'nun pahalı ve tekrar eden kısmı (şema kurulumu, izleme altyapısı, içerik üretim hattı) ölçek işidir, dışarıda daha ucuza ve daha hızlı yapılır. Ucuz ama kritik kısmı (doğruluk, onay, öncelik) ise şirket içinde zaten mevcuttur, sadece adı konmamıştır. Hibrit model bu ikisini doğru yere koyar.
Hibridin ikinci faydası riskin dağılmasıdır. Saf iç ekip modelinde bütün bilgi tek kişide toplanır ve o kişi ayrıldığında iş durur. Saf ajans modelinde ise bilgi tamamen dışarıdadır ve sözleşme bittiğinde aynı boşluk oluşur. Hibritte kritik bilgi — ne yapıldığı, neden yapıldığı, sırada ne olduğu — içerideki sahipte durur; uygulama tarafı ise değiştirilebilir. Bu, on iki ay sonra model değiştirmeyi ucuzlatan tek yapıdır.
Tek şartı var: sahip gerçekten atanmalı. "Herkes biraz bakar" diyen şirketlerde ajans modeli de iç ekip modeli de aynı şekilde çöker. Sahip belirsizse ajans kime soracağını bilemez, iç ekip de neyi önceliklendireceğini bilemez; iki durumda da fatura işler, çıktı işlemez.
On iki ay sonra fikrinizi değiştirirseniz
Her iki yönde de geçiş mümkündür ama bedava değildir; sözleşme yazılırken bu düşünülmezse pahalıya mal olur.
Ajanstan içeriye geçerken devralmanız gerekenler: analitik ve arama konsolu hesapları (sizin adınıza açılmış olmalı), izleme panoları ve kurulum mantığı, şema kodları, içerik takvimi ve arşivi, hangi denemenin neden yapıldığını anlatan karar notları. Bunlar yoksa yeni ekip sıfırdan başlar ve geçen yılın öğrenmesi silinir.
İçeriden ajansa geçerken ise kaybedilen şey genelde bağlamdır: ayrılan kişinin kafasındaki bilgi hiçbir yerde yazılı değildir. Bunun panzehiri, iç ekip modelinde bile süreçlerin dokümante edilmesidir.
Bu yüzden hangi modeli seçerseniz seçin sözleşmeye veya iç yönergeye şu maddeleri koyun: tüm hesapların şirket adına açılması, üretilen içeriğin ve kodun mülkiyetinin şirkete ait olması, sözleşme bitiminde en az iki haftalık yapılandırılmış devir, ve devrin neyi kapsadığının madde madde yazılması. Bu dört madde, on iki ay sonraki geçişin maliyetini birkaç haftadan birkaç güne indirir.
Kısa cevap
İçeride kalmak zorunda olanlar bellidir: ürün bilgisi, fiyat onayı, müşteri verisi, sektörel doğruluk denetimi ve raporun yorumu. Bunlar için tam zamanlı bir kadroya gerek yok; net bir sahibe gerek var. Geri kalanı — teknik altyapı, üretim hattı, ölçüm kurulumu, bağımsız kaynak çalışması — hacminize, aciliyetinize ve teknik borcunuza göre içeride ya da dışarıda yapılabilir.
Kendi tablonuzu çıkardıktan sonra hangi parçanın nerede duracağını konuşmak isterseniz bize ulaşın; mevcut altyapınıza bakıp hangi modelin sizin hacminizde daha az kaybettireceğini birlikte değerlendirelim.
Sıkça Sorulan Sorular
GEO için ajans mı iç ekip mi daha ucuz?
Doğrudan karşılaştırılabilir bir "daha ucuz" cevabı yok, çünkü iki model aynı şeyi satmıyor: işe alım bir kişinin zamanını, ajans belirli bir çıktıyı fiyatlıyor. Anlamlı karşılaştırma, her iki tarafı da aylık toplam sahip olma maliyetinin o ay yayına giren iş sayısına bölünmesiyle yapılır; iç ekip tarafında maaşın yanına yan haklar, araç abonelikleri, işe alım süresi ve öğrenme eğrisi, ajans tarafında ise retainer'ın yanına kapsam dışı ek faturalar ve brief için harcanan iç zaman eklenmelidir. Bu iki sayı çıkarılmadan yapılan her karşılaştırma yanıltıcıdır.
GEO çalışmasının hangi kısmı kesinlikle dışarı verilemez?
Dört kalem şirket içinde kalmak zorundadır: ürün ve hizmet bilgisinin kendisi, fiyat ve kapsam onayı, müşteri verisine erişim ve sektörel doğruluk denetimi. Bunlara raporun yorumlanması, yani bütçenin nereye kaydırılacağı kararı da eklenir. Bir ajans bu bilgileri tahmin edemez; yazılı olarak kendisine aktarılmadığı sürece muğlak veya hatalı içerik üretir, bu da düzeltme maliyeti olarak geri döner.
Küçük bir işletme GEO için tam zamanlı birini işe almalı mı?
Aylık içerik hacminiz düzenli olarak sekiz parçanın altındaysa ve altyapınız bir kez düzeltilip sonra bakımla yürütülebilecek durumdaysa tam zamanlı bir kadro çoğu zaman atıl kalır. Bu durumda daha verimli kurgu, içeride haftada birkaç saat ayıran bir sahip belirleyip uygulamayı dışarıya vermektir. Tam zamanlı işe alım, hacim yüksek ve sürekli olduğunda, sektör dışarıdan öğrenilmesi zor bir alan olduğunda veya regülasyon nedeniyle her cümlenin içeride onaylanması gerektiğinde kendini amorti eder.
Hibrit modelde içerideki "sahip" ne yapar?
Sahip içerik yazan kişi değil, karar veren kişidir. Görevleri: ürün ve hizmet bilgisini dışarıdaki ekibe aktarmak, fiyat ve kapsam içeren her ifadeyi onaylamak, sektörel doğruluğu denetlemek, hangi işin önce yapılacağına karar vermek ve gelen raporu yorumlayıp bütçeyi yeniden dağıtmak. Bu rol çoğu şirkette tam zamanlı değildir ve genellikle pazarlama sorumlusu ya da kurucu tarafından üstlenilir; kritik olan kişinin unvanı değil, rolün gerçekten birine atanmış olmasıdır.
Ajanstan iç ekibe geçerken neleri devralmalıyım?
Devir listesinde şunlar mutlaka olmalı: analitik ve arama konsolu hesapları (baştan şirket adına açılmış olmalı), görünürlük izleme panoları ve kurulum mantığı, sitede kullanılan şema kodları, içerik takvimi ve tüm içerik arşivi, ayrıca hangi denemenin neden yapıldığını ve sonucunun ne olduğunu anlatan karar notları. Bu kalemler sözleşmeye baştan yazılmazsa geçiş sırasında bir yıllık öğrenme kaybolur ve yeni ekip sıfırdan başlamak zorunda kalır.