GEO İçin Teknik SEO: Hangi Ayar Şart, Hangisi Değil

GEO için teknik SEO, büyük ölçüde zaten bildiğiniz teknik SEO'dur: sayfa taranabilmeli, dizine girebilmeli ve asıl metni sunucudan gelen HTML'de taşımalıdır. Google, AI Overviews ve AI Mode için ek bir teknik şart olmadığını yazıyor; OpenAI'ın açık tek beklentisi ise arama botunun engellenmemesi. Bu yazıda motor motor neyin belgeye dayalı şart, neyin yalnızca faydalı, neyin hiçbir belgede yazmayan bir satış kalemi olduğunu ayırıyor ve sonunda bir günde yapabileceğiniz bir kontrol sırası veriyoruz.

Yazının amacı size yeni bir iş listesi çıkarmak değil, elinizdeki listeyi kısaltmak. "Teknik GEO optimizasyonu" başlıklı tekliflerde sıkça gördüğümüz kalemlerin bir kısmı gerçekten işe yarar, bir kısmı ise yalnızca belirli bir motor için anlamlıdır. Hangisinin hangisi olduğunu bilmek, hem bütçenizi hem de geliştiricinizin zamanını korur.

"Teknik GEO" diye satılan işlerin çoğu teknik SEO

Bir sitenin yapay zeka cevaplarında kaynak olarak görünebilmesi için önce o motorun sayfaya ulaşabilmesi, sayfayı okuyabilmesi ve içeriği bir arama dizininde bulabilmesi gerekir. Bu üç koşul, arama motoru optimizasyonunun yirmi yıldır uğraştığı koşullarla aynıdır. Robots.txt, sunucu yanıt kodları, canonical etiketi, iç linkler, sayfa hızı ve site haritası, yapay zeka cevapları için de temel kalır.

Değişen şey, sayfanızı okuyan tarafın sayısı. Eskiden bir siteyi teknik olarak denetlerken neredeyse yalnızca Googlebot'u düşünürdünüz. Şimdi OpenAI'ın, Perplexity'nin, Anthropic'in ve başka şirketlerin tarayıcıları da sitenize geliyor ve bunların bir kısmı JavaScript çalıştırmıyor. Yani teknik SEO'nun kapsamı genişledi ama konusu değişmedi.

Bu ayrımı baştan yapmak pratik bir sonuç doğurur. Size "GEO altyapısı" diye ayrı bir teknik paket önerildiğinde ilk sorunuz şu olabilir: bu kalemlerden hangisi mevcut teknik SEO çalışmamızda zaten yok? Cevap kısa bir liste çıkarıyorsa, gerçek iş o kısa listedir.

Google ne diyor: ek teknik şart yok

Google'ın kendi belgesi bu konuda açık. AI özellikleri ve siteniz sayfası, AI Overviews veya AI Mode'da destekleyici bağlantı olarak gösterilebilmek için sayfanın dizine eklenmiş ve Google Arama'da snippet ile gösterilmeye uygun olması gerektiğini, bunun dışında ek bir teknik gereklilik bulunmadığını yazıyor. Aynı belge yeni makine okunur dosyalar, yapay zeka metin dosyaları veya özel işaretleme oluşturmanız gerekmediğini, eklemeniz gereken özel bir schema.org yapılandırılmış verisi de olmadığını ayrıca belirtiyor.

Belgenin önerdiği şeyler ise tanıdık: robots.txt'de ve CDN ya da barındırma altyapısında taramaya izin vermek, içeriği iç linklerle bulunabilir kılmak, iyi bir sayfa deneyimi sunmak, önemli içeriği metin olarak yayımlamak, yapılandırılmış verinin sayfada görünen metinle örtüşmesini sağlamak ve Merchant Center ile Business Profile bilgilerini güncel tutmak. Bu maddelerin hiçbiri yapay zekaya özgü değil.

Belgede bir uyarı da var: bütün şartları karşılayan bir sayfanın taranacağı, dizine ekleneceği veya gösterileceği garanti değildir. Bu cümleyi akılda tutmak işe yarar, çünkü Google tarafında "teknik GEO kurulumu yaptık, artık AI Overviews'ta çıkacağız" diye bir mekanizma yok. Teknik iş yalnızca engeli kaldırır.

OpenAI ve Perplexity ne diyor: belgede yazan şartlar

OpenAI'ın tarayıcılarını anlatan OpenAI bot belgesi iki ayrı robots.txt etiketi tanımlıyor: OAI-SearchBot ve GPTBot. Belgeye göre OAI-SearchBot, ChatGPT'nin arama özelliklerinde siteleri arama sonuçlarında göstermek için kullanılıyor. OAI-SearchBot'u engelleyen siteler ChatGPT arama cevaplarında gösterilmiyor, ancak gezinme bağlantısı olarak yine de görünebiliyor. GPTBot ise eğitimle ilgili ayrı bir ayar ve belgeye göre iki ayar birbirinden bağımsız.

Buradan çıkan şart tek ve net: ChatGPT aramasında kaynak olarak görünmek istiyorsanız OAI-SearchBot'u robots.txt'de engellememeli, OpenAI'ın yayımladığı IP aralıklarından gelen istekleri de güvenlik duvarında geri çevirmemelisiniz. Belge bunu bir öneri cümlesiyle söylüyor ve IP listesinin adresini veriyor.

GPTBot'u engellemek ya da açmak ise ayrı bir karardır. Eğitim verisine katkı vermek istemeyen bir işletme GPTBot'u kapatıp OAI-SearchBot'u açık bırakabilir. Belgede GPTBot'un arama görünürlüğünü etkilediğine dair bir cümle yok; bu yüzden "GPTBot'u açmazsanız ChatGPT'de çıkmazsınız" diyen bir teklif belgeye dayanmıyor. Hangi kararı verirseniz verin, robots.txt'nizi ve güvenlik duvarınızı birlikte okumak gerekir.

Perplexity'nin tarayıcı belgesi PerplexityBot'u Perplexity arama sonuçlarında siteleri göstermek ve bağlantı vermek için tasarlanmış bir tarayıcı olarak tanımlıyor ve temel model eğitimi için kullanılmadığını yazıyor. Aynı belgede ikinci bir aracı daha var: Perplexity-User. Bu aracı bir kullanıcının isteğiyle sayfayı çektiği için belgeye göre robots.txt kurallarını genellikle dikkate almıyor. Yani robots.txt ile Perplexity'nin tüm erişimini kapatabileceğinizi varsaymak doğru olmaz. Belge ayrıca bir güvenlik duvarı kullanıyorsanız botlarını açıkça izin listesine eklemeniz gerekebileceğini söylüyor.

Microsoft Copilot ve Bing tarafında durum daha belirsiz. Bing'in web yönetici yönergelerini bu yazıyı hazırlarken doğrudan açıp okuyamadık; sayfa içeriği tarayıcıda çiziliyor ve otomatik okumada boş geldi. Bu yüzden aşağıdaki matriste Copilot satırını "doğrulanmadı" olarak bıraktık. Bing'in robots.txt tercihine uyduğunu söyleyen blog yazıları var, ama bir yönergeyi kendi metninden okumadan şart diye yazmıyoruz.

Anthropic, Apple, Amazon ve DuckDuckGo da kendi tarayıcılarını belgelerinde adlandırıyor. Ortak nokta şu: hepsi robots.txt'deki kendi adına yazılmış kurala bakıyor ya da genel kurala düşüyor. Sizin için pratik sonuç, robots.txt'de tek tek bot adı yazıp yazmamaktan çok, genel kuralın yanlışlıkla her şeyi kapatıp kapatmadığıdır.

Sunucudan gelen metin: JavaScript'e bağlı sayfa riski

Teknik GEO tartışmasında en somut risk burada. Google'ın JavaScript SEO temelleri belgesi, Google'ın sayfaları bir oluşturma kuyruğuna alıp JavaScript'i çalıştırdığını anlatıyor. Ama aynı belge sunucu tarafında ya da önceden oluşturmanın hâlâ iyi bir fikir olduğunu, çünkü siteyi kullanıcılar ve tarayıcılar için hızlandırdığını ve bütün botların JavaScript çalıştıramadığını yazıyor.

Bu cümle Google'ın kendisi için bir sorun olmadığını, ama başka tarayıcılar için olabileceğini söylüyor. Sitenizin ilk HTML yanıtında yalnızca boş bir kap ve bir betik dosyası varsa, JavaScript çalıştırmayan bir tarayıcı hizmet açıklamanızı, fiyat bilginizi ve sık sorulan sorularınızı hiç görmez. Bir sayfa builder'ıyla kurulmuş ya da tek sayfa uygulaması olarak yazılmış sitelerde bu durum sık karşılaşılan bir yapı.

Kontrol etmesi kolay. Tarayıcıda sayfayı açın, sağ tıklayıp "sayfa kaynağını görüntüle" deyin. Bu ekran, JavaScript çalışmadan önce sunucunun gönderdiği metni gösterir. Hizmet adınızı, ilk paragrafınızı ve SSS cevaplarınızı orada metin olarak görüyorsanız sorun yok. Görmüyorsanız asıl teknik GEO işiniz budur ve bunun çözümü sunucu tarafında oluşturma ya da derleme sırasında statik HTML üretmektir. Bu bir tasarım değişikliği değil, sitenin yapım biçimiyle ilgili bir karardır; geliştiricinizle konuşulması gerekir.

Bot erişimi: robots.txt ile güvenlik duvarı ayrı katman

Robots.txt bir izin dosyasıdır, kapı değildir. Botlar ona uyar ya da uymaz; ama robots.txt'nin izin verdiği bir bot, sunucuya ulaştığında güvenlik duvarı, bot koruma hizmeti ya da CDN kuralı tarafından geri çevrilebilir. Bu durumda robots.txt'niz "girebilirsin" der, sunucunuz ise 403 yanıtı verir.

Bu ikilik yüzünden bot erişimini iki katmanda ayrı ayrı kontrol etmek gerekir. Birinci katman robots.txt'dir: dosyada genel bir Disallow: / kuralı var mı, belirli bir bot adına yazılmış bir engel var mı. İkinci katman sunucunun gerçek yanıtıdır: aynı sayfayı bir tarayıcı kimliğiyle ve bot kimliğiyle istediğinizde aynı içerik mi geliyor. İkinci katmanı nasıl test edeceğinizi AI botlarının sitenize girip girmediği üzerine yazdığımız rehberde adım adım anlattık; kod yazmadan bakmak isterseniz AI bot erişim testi aracı aynı sayfayı farklı bot kimlikleriyle isteyip yanıt kodlarını yan yana gösterir.

Bazı barındırma ve CDN hizmetleri yapay zeka botlarını engelleyen hazır ayarlar sunuyor. Bu ayarlar bazen varsayılan olarak açık gelir, bazen bir güvenlik paketinin içinde yer alır. Ayarın açık olup olmadığını bilmiyorsanız panelde "bot", "AI" ya da "crawler" geçen bölümlere bakmak yeterli bir başlangıçtır.

Yapılandırılmış veri: ne işe yarar, ne vaat edilemez

Schema.org işaretlemesi sayfadaki bilginin makine tarafından okunur bir kopyasıdır. İşletmenin adı, adresi, hizmetleri, SSS'leri ya da ürün fiyatı işaretlemede ayrı alanlar olarak durur. Bu, bir tarayıcının sayfayı yorumlarken hata yapma ihtimalini azaltabilir ve Google'ın zengin sonuç özelliklerine uygunluk sağlar.

Vaat edilemeyecek olan, işaretlemenin yapay zeka cevabında görünmeyi sağlamasıdır. Google'ın belgesi AI özellikleri için eklenmesi gereken özel bir yapılandırılmış veri olmadığını açıkça söylüyor; önerdiği tek şey, mevcut işaretlemenin sayfada görünen metinle örtüşmesi. Google'ın yapılandırılmış veri yönergeleri de okuyucuya görünmeyen içeriğin işaretlenmemesini istiyor. Yani sayfada yazmayan bir bilgiyi yalnızca JSON-LD'ye koymak hem kural ihlali hem de güvenilirlik riskidir.

İşaretleme konusundaki ayrıntıları ve hangi türün hangi işletmeye uyduğunu şema işaretlemesi ve E-E-A-T yazısında ele aldık. Teknik kontrol açısından sorulacak soru basit: sayfadaki işaretleme sayfadaki metinle aynı şeyi mi söylüyor? Adres, telefon, hizmet adı ve fiyat iki yerde farklıysa önce bu farkı kapatın.

llms.txt: kime yarar, kime yaramaz

llms.txt, sitenin kökünde duran ve büyük dil modellerine sitenin önemli sayfalarını Markdown biçiminde listeleyen bir öneri dosyasıdır. Bir standart kuruluşunun yayımladığı bir standart değildir. Google, AI özellikleri için yeni yapay zeka metin dosyaları oluşturmanız gerekmediğini açıkça yazdığı için bu dosyanın Google tarafında bir şart olduğunu söylemek belgeyle çelişir.

Dosyanın kime yarayabileceği sorusunun cevabı, onu okuyan bir aracın olup olmamasına bağlı. Bazı geliştirici araçları ve kod asistanları belge sitelerinin llms.txt dosyasını okuyabiliyor. Bir işletme sitesinde ise etkisinin ölçülmüş bir karşılığı henüz yok. Dosyanın ne olduğunu ve nasıl yazıldığını llms.txt nedir yazısında, yapay zeka cevaplarında kaynak gösterilen sitelerin bu dosyayı ne sıklıkla taşıdığını ise llms.txt kullanım oranı taraması içinde ölçtük.

Bu dosyanın zararı yok, ama önceliği de düşük. Sunucudan gelen metniniz eksikken ya da bir güvenlik duvarı botları geri çevirirken llms.txt eklemek, yanlış yerden başlamaktır. Teklifte bu dosya ana kalem olarak duruyorsa, hangi motorun onu okuduğunu ve bunun nasıl ölçüleceğini sormak yerinde olur.

Hız, canonical, dizin: ortak temel

Bir sayfa Google'ın dizininde yoksa AI Overviews'ta destekleyici bağlantı olarak görünemez; bu, belgedeki şartın doğrudan sonucu. Bu yüzden teknik kontrolün bir ayağı her zaman Search Console'dur. Önemli hizmet sayfalarınızın "dizine eklenmiş" durumda olup olmadığına, eklenmediyse hangi nedenle eklenmediğine bakmak gerekir. Durum etiketlerinin ne anlama geldiğini sayfanın neden dizinde olmadığı üzerine yazdığımız teşhis rehberinde tek tek açıkladık.

Canonical etiketi de aynı zincirin parçasıdır. Bir hizmet sayfası canonical olarak başka bir adresi gösteriyorsa, dizine eklenen sürüm o diğer adres olur. Şablon hatası yüzünden bütün sayfaların ana sayfayı canonical gösterdiği siteler, teknik denetimlerde rastlanan bir durumdur ve yapay zeka görünürlüğünü dolaylı olarak kapatır.

Hız için ise abartıya gerek yok. Google iyi bir sayfa deneyimini temel öneriler arasında sayıyor, ama yapay zeka cevaplarında görünmek için bir hız eşiği tanımlamıyor. Belirli bir yükleme süresinin "AI görünürlüğü için ön koşul" olduğunu söyleyen bir iddia görürseniz kaynağını sorun; okuduğumuz belgelerin hiçbirinde böyle bir eşik yok. Hız, kullanıcı deneyimi ve tarama verimliliği için önemlidir ve bu yeterli bir gerekçedir.

Gereklilik matrisi: madde ve motor

Aşağıdaki tablo, her teknik maddenin dört motor için belgeye göre durumunu özetliyor. "Şart" yalnızca motorun kendi belgesinde açıkça yazan şey için kullanıldı. "Faydalı", belgenin önerdiği ya da genel tarama mantığından doğrudan çıkan şey. "Belgede yok", motorun belgesinde hiç geçmeyen şey. "Doğrulanmadı", belgeyi okuyamadığımız satır.

Tabloyu okurken bir noktaya dikkat edin: "belgede yok" yazan bir madde zararlı değil, yalnızca o motor için şart olarak sunulamaz. Sunucudan gelen metin örneğinde olduğu gibi, birçok madde belgede adı geçmese bile tarayıcıların nasıl çalıştığından dolayı mantıklıdır. Farkı gözetmek, teklifleri okurken neyin zorunlu, neyin tercih olduğunu ayırmanızı sağlar.

Bir günde yapılabilecek teknik kontrol

Aşağıdaki sıra, bir geliştiriciye ihtiyaç duymadan büyük kısmını kendiniz yapabileceğiniz bir kontroldür. Sırayı değiştirmemenizi öneririz, çünkü her adım bir sonrakinin anlamlı olup olmadığını belirler.

1. Robots.txt'yi okuyun. Alan adınızın sonuna /robots.txt yazın. Genel bir Disallow: / var mı, OAI-SearchBot, PerplexityBot ya da Googlebot adına yazılmış bir engel var mı, bakın.
2. Sunucunun gerçek yanıtını test edin. Ana sayfayı ve bir hizmet sayfasını farklı bot kimlikleriyle isteyin; yanıt kodları ve içerik boyutu tarayıcıyla aynı mı, karşılaştırın.
3. Sayfa kaynağına bakın. Hizmet adı, ilk paragraf ve SSS cevapları JavaScript çalışmadan önceki HTML'de metin olarak duruyor mu, kontrol edin.
4. Search Console'da dizin durumunu açın. Beş önemli sayfanın dizine eklenip eklenmediğini ve canonical olarak hangi adresin seçildiğini not edin.
5. İşaretlemeyi metinle karşılaştırın. Adres, telefon, hizmet adı ve varsa fiyat, JSON-LD'de ve sayfada aynı mı, eşleştirin.
6. Barındırma panelindeki bot ayarlarına bakın. Yapay zeka botlarını engelleyen hazır bir ayar açık mı, kayda geçirin.
7. Bulguları tek tabloya yazın. Her satıra madde, durum, kim düzeltecek ve hangi tarihte yeniden bakılacak bilgisini koyun.

Bu yedi adımın sonunda elinizde ya temiz bir sonuç ya da kısa ve somut bir düzeltme listesi olur. Site yeni teslim alınıyorsa aynı kontrolü kabul koşulu olarak yazdırmak daha da işe yarar; bunun için hazırladığımız listeyi teslim kabul testi yazısında bulabilirsiniz.

Robots.txt okumak sizde, render ve güvenlik duvarı geliştiricide

Robots.txt'yi okumak, bot erişimini bir araçla test etmek, Search Console'da dizin durumuna bakmak ve işaretlemeyi sayfa metniyle karşılaştırmak teknik bilgi gerektirmeyen işlerdir. Bir öğleden sonra ayırmanız yeterli olabilir. Bulduğunuz şey "her şey açık, metin HTML'de, sayfalar dizinde" ise teknik tarafta ek bir yatırım gerekmeyebilir ve çabanızı içeriğe ayırabilirsiniz.

Geliştiricinin ya da altyapı ekibinin işine giren durumlar daha az ama daha ağırdır. Sitenin içeriği yalnızca JavaScript ile çiziliyorsa çözüm sitenin yapım biçimini değiştirmektir. Güvenlik duvarı kuralları bir altyapı ekibinin elindeyse, izin listesi değişikliği o ekip üzerinden yapılır. Canonical ya da şablon hatası bütün siteyi etkiliyorsa düzeltme tema veya kod düzeyindedir.

Biz bu kontrolü GEO çalışmasının ilk ayında ve sıfırdan teknik kurulum kaleminde yapıyoruz; kapsamı ve kalemlerin hangi pakete girdiği GEO fiyat listesi üzerinde yazılı. Ama yukarıdaki yedi adımı kendiniz yapıp temiz bir sonuç aldıysanız, teknik taraf için kimseye ödeme yapmanıza gerek yok. Teknik kontrolün yapay zeka cevaplarında görünmeyi garanti etmediğini de ayrıca belirtelim: engel kalkar, ama hangi kaynağın seçileceğine motorlar karar verir.

Sıkça Sorulan Sorular

GEO için teknik SEO neleri kapsar?

GEO için teknik SEO, sayfaların yapay zeka arama motorlarının tarayıcıları tarafından erişilebilir, okunabilir ve dizine eklenebilir olmasını sağlayan işleri kapsar: robots.txt'de arama botlarını engellememek, güvenlik duvarında bu botları geri çevirmemek, asıl metni sunucudan gelen HTML'de yayımlamak, sayfaların Google dizininde olmasını sağlamak ve yapılandırılmış verinin sayfada görünen metinle örtüşmesini kontrol etmek. Bu maddelerin büyük kısmı klasik teknik SEO'nun da konusudur.

GEO için ayrı bir teknik altyapı gerekir mi?

Google için gerekmez. Google'ın AI özellikleri belgesi, AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için dizine eklenme ve snippet'e uygunluk dışında ek teknik gereklilik olmadığını yazıyor. OpenAI'ın belgesindeki açık beklenti, ChatGPT aramasında görünmek için OAI-SearchBot'un engellenmemesidir. Ayrı bir altyapı yerine mevcut sitenin bu koşulları karşılayıp karşılamadığına bakmak yeterlidir.

llms.txt dosyası şart mı?

Google için şart değil; Google AI özellikleri için yeni yapay zeka metin dosyaları oluşturmanız gerekmediğini açıkça belirtiyor. llms.txt bir öneri dosyasıdır ve bazı geliştirici araçları tarafından okunabilir, ancak bir işletme sitesinde yapay zeka görünürlüğüne etkisi ölçülmüş değildir. Sunucu yanıtı, bot erişimi ve dizin durumu kontrol edilmeden bu dosyaya öncelik vermek doğru sıralama olmaz.

Şema işaretlemesi yapay zeka cevaplarında çıkmayı sağlar mı?

Hayır, sağladığına dair bir belge yok. Google, AI özellikleri için eklenmesi gereken özel bir schema.org yapılandırılmış verisi olmadığını yazıyor ve yalnızca mevcut işaretlemenin sayfada görünen metinle örtüşmesini öneriyor. Şema işaretlemesi sayfadaki bilginin makine tarafından okunur bir kopyasıdır; doğru ve görünen metinle tutarlı olduğunda yorum hatasını azaltabilir, ama görünürlük vaat etmez.

Sitemin yapay zeka botlarına açık olduğunu nasıl test ederim?

İki katmanda test edersiniz. Önce robots.txt dosyasını açıp genel bir engel ya da OAI-SearchBot, PerplexityBot gibi bot adlarına yazılmış bir kural olup olmadığına bakarsınız. Sonra aynı sayfayı bir tarayıcı kimliğiyle ve bot kimlikleriyle isteyip yanıt kodlarını karşılaştırırsınız. Robots.txt izin verdiği hâlde bot kimliğiyle 403 dönüyorsa, engel güvenlik duvarında ya da CDN ayarındadır.