İçeriğe atla
Blog'a Dön
E-Ticaret

E-Ticarette Kapıda Ödeme: Kurulum, Ek Ücret ve İade

Next GEO Agency

Yapay zeka destekli taslak; yayından önce baştan sona okunur ve iddialar birincil kaynaklara karşı kontrol edilir. İçerik üretim sürecimiz

Mağaza tezgâhında tablet ödeme ekranını kullanan satıcı ve telefonuyla ödeme yapan müşteri

E-ticarette kapıda ödeme, müşterinin siparişi sitede verip ürün teslim edildiği anda kargo görevlisine nakit ya da kartla ödemesidir. Sitede kapıda ödeme seçeneği, e-ticaret altyapısının ödeme ayarlarından açılır ve tahsilatı kargo firmasının ayrı bir hizmeti yapar. Seçeneği açmadan önce üç şey netleşmelidir: kargo firmasıyla tahsilatlı gönderi anlaşması, varsa ek ücretin ödeme öncesinde gösterilmesi ve teslim alınmayan siparişlerin nasıl takip edileceği.

Kapıda ödeme, kartla ödemeye güvenmeyen ya da kartı olmayan müşteri için bir satış kanalıdır. Ama satıcı açısından bedeli vardır: para hemen gelmez, kargo firması tahsilatı belirli bir süre sonra aktarır ve teslim alınmayan her sipariş gidiş-dönüş kargo maliyeti doğurur. Bu yazı kapıda ödemenin kurulumunu, mevzuattaki karşılığını ve iade akışını sırayla ele alır. Aynı mantık havale ve EFT ile ödemeye de uygulanır, onun farkları ayrı bir bölümde yer alır.

Kapıda ödeme nasıl çalışır?

Kapıda ödeme, sipariş sitede oluşturulduktan sonra kargo firmasına tahsilatlı gönderi olarak verilmesi, kargo görevlisinin teslimde ödemeyi alması ve tahsil edilen tutarın anlaşmaya göre satıcıya aktarılmasıyla çalışır.

Akışın adımları:

  1. Müşteri ödeme sayfasında kapıda ödemeyi seçer ve siparişi tamamlar.
  2. Sipariş, ödeme alınmamış ama onaylanmış bir sipariş olarak sisteme düşer.
  3. Satıcı siparişi hazırlar ve kargo firmasına tahsilatlı gönderi olarak teslim eder. Gönderi kaydında tahsil edilecek tutar yazılıdır.
  4. Kargo görevlisi teslimde müşteriden ödemeyi alır. Nakit ya da kart kabulü, kargo firmasının hizmetine bağlıdır.
  5. Kargo firması tahsil edilen tutarı, anlaşmadaki süre ve kesintiyle satıcının hesabına aktarır.

Üçüncü ve beşinci adımlar kargo firmasıyla yapılan anlaşmaya bağlıdır. Tahsilatlı gönderi her kargo firmasının standart hizmetinde bulunmayabilir ya da ayrı bir sözleşme gerektirebilir. Aktarım süresi, tahsilat başına kesinti ve kartla tahsilat seçeneği firmadan firmaya değişir. Bu bilgiler anlaşma aşamasında yazılı olarak alınmalıdır.

Kapıda ödeme siteye nasıl eklenir?

Kapıda ödeme, e-ticaret altyapısının ödeme ayarlarından bir ödeme yöntemi olarak açılır. Açılırken ek ücret, uygulanacak bölge ya da tutar sınırı ve sipariş durumu ayarlanır.

Kurulum kontrol listesi:

AyarKararNot
Ödeme yöntemiKapıda nakit, kapıda kart ya da ikisiKargo firmasının sunduğu seçeneklerle aynı olmalı
Ek ücretVar mı, varsa tutarÖdeme öncesinde gösterilmeli
Tutar sınırıÜst sınır olacak mıYüksek tutarlı siparişlerde risk artar
BölgeTüm bölgeler mi, bazıları mıKargo firmasının tahsilat yaptığı bölgeler
Sipariş durumuSiparişin hangi durumda açılacağı"Ödeme bekleniyor" ile "hazırlanıyor" ayrımı
Kargo entegrasyonuTahsilat tutarı kargo kaydına otomatik gidiyor muElle girişte hata riski

WooCommerce gibi altyapılarda kapıda ödeme yerleşik bir ödeme yöntemi olarak bulunur. Hazır e-ticaret paketlerinde ise ödeme ayarları ekranında ayrı bir seçenek olarak yer alır. Hangi altyapıda olursa olsun, tahsilat tutarının kargo kaydına doğru geçmesi kritik noktadır. Kargo entegrasyonu varsa bu tutar siparişten otomatik alınır, yoksa her gönderide elle girilir. Kargo entegrasyonunun nasıl kurulduğunu ve hangi aşamada gerektiğini kargo entegrasyonu sırasıyla verir.

Kapıda ödeme ek ücreti alınabilir mi, nasıl gösterilir?

Kapıda ödeme için ek ücret alınıp alınamayacağı mevzuatta ayrıca yazılmamıştır. Ancak bir ek masraf varsa, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne göre tüketiciye sözleşme kurulmadan önce bildirilmesi gerekir.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 5'in birinci fıkrası, tüketicinin mesafeli sözleşmenin kurulmasından önce bilgilendirilmesi gereken hususları sayar. (d) bendi şöyledir: "Mal veya hizmetin tüm vergiler dahil toplam fiyatı, niteliği itibariyle önceden hesaplanamıyorsa fiyatın hesaplanma usulü, varsa tüm nakliye, teslim ve benzeri ek masraflar ile bunların önceden hesaplanamaması halinde ek masrafların ödenebileceği bilgisi".

Bu hükmün pratik karşılığı şudur: kapıda ödeme ek ücreti alınıyorsa, müşteri ödeme yöntemini seçtiği anda bu ücreti sepet toplamında görmelidir. Ücretin yalnızca kargo görevlisinin kapıda söylediği bir tutar olması, ön bilgilendirmede bildirilmemiş bir ek masraf anlamına gelir. Ek ücretin ön bilgilendirme formunda da yazılı olması gerekir. Formun içermesi gereken alanları ön bilgilendirme formu madde madde sayar.

Ek ücret kararının ticari bir yanı da vardır. Ek ücret, kapıda ödemeyi seçen müşteriyi karta yönlendirebilir, ama kartla ödemek istemeyen müşteriyi de siparişten vazgeçirebilir. Ödeme sayfasında beklenmeyen bir ücretin çıkması, sepeti terk etme nedenlerinden biridir. Müşterinin ödeme adımında neden vazgeçtiğini ödeme adımında vazgeçme eksik bilgi üzerinden inceler.

Teslim alınmayan siparişler nasıl yönetilir?

Teslim alınmayan siparişler, sipariş doğrulaması, adres kontrolü, müşteri geçmişinin takibi ve gerektiğinde kapıda ödemenin belirli müşteri ya da bölgeler için kapatılmasıyla yönetilir. Her teslim alınmayan sipariş, gidiş ve dönüş kargo maliyetiyle birlikte ürünün bir süre stoktan çıkması demektir.

Uygulanabilecek önlemler:

  • Sipariş doğrulama: Kapıda ödemeli siparişler kargoya verilmeden önce müşteriye bir mesaj ya da aramayla teyit edilir. Telefonla doğrulama yapılacaksa bu adım ön bilgilendirmede ve sipariş onay e-postasında belirtilir.
  • Adres ve telefon kontrolü: Eksik adres ya da geçersiz telefon numarasıyla gelen siparişler kargoya verilmeden önce düzeltilir.
  • Müşteri geçmişi: Daha önce teslim almadığı sipariş olan müşteri için kapıda ödeme seçeneği kapatılabilir. Bu kararın bir kurala bağlanması ve müşteriye açıklanması gerekir.
  • Tutar sınırı: Belirli bir tutarın üzerindeki siparişlerde kapıda ödeme kapatılabilir.
  • Kargo takibi: Teslim edilemeyen gönderinin kargo firmasındaki bekleme süresi izlenir, müşteriye hatırlatma yapılır.

Bu önlemlerin hiçbiri teslim alınmayan siparişi sıfıra indirmez, ama oranı izlenebilir hâle getirir. Kapıda ödemeli siparişlerin ne kadarının teslim alındığı ayrı bir sayı olarak tutulmalıdır. Bu sayı, kapıda ödemenin gerçek maliyetini hesaplamanın temelidir.

Kapıda ödemeli siparişte cayma ve iade nasıl işler?

Kapıda ödemeli siparişte cayma hakkı, kartla ödenen siparişteki gibi işler: tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden sözleşmeden cayabilir. Fark, para iadesinin nasıl yapılacağındadır.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 9'a göre tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Md. 12'nin birinci fıkrasına göre satıcı, cayma hakkına konu malın iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür.

Aynı maddenin dördüncü fıkrası iadenin biçimini belirler: satıcı bütün geri ödemeleri "tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun bir şekilde ve tüketiciye herhangi bir masraf veya yükümlülük getirmeden tek seferde" yapmak zorundadır.

Kapıda nakit ödenen bir siparişte bu hükmün nasıl uygulanacağı bir süreç sorusudur. Nakit iadeyi kargo görevlisi aracılığıyla yapmak pratikte zordur. Bu yüzden iade için müşterinin banka hesap bilgisini istemek ve havale yapmak uygulanabilir bir yoldur. Bu yol seçiliyorsa:

  1. İade sürecinde banka bilgisinin isteneceği ön bilgilendirmede ve iade politikasında yazılır.
  2. Banka bilgisi güvenli bir kanaldan alınır ve yalnızca iade için kullanılır.
  3. İade, yönetmelikteki on dört günlük süre içinde ve tek seferde yapılır.
  4. Havale masrafı müşteriye yansıtılmaz.

Bu bilginin bir hukuki görüş olmadığı, iade politikasının işletmenin kendi süreçlerine göre yazılması gerektiği not edilmelidir. Cayma hakkı ile ayıplı mal ayrımının iade politikasında nasıl yazıldığını e-ticaret iade politikası örnek maddelerle gösterir.

Kapıda ödemede kişisel veri ve doğrulama nasıl yürütülür?

Kapıda ödemede kişisel veri, sipariş için zorunlu olan ad, adres ve telefonla sınırlı tutulur. Sipariş doğrulaması ve iade için istenen ek bilgiler de yalnızca o amaçla kullanılır ve bu kullanım müşteriye önceden söylenir.

Kapıda ödemeli sipariş, kartla ödenen siparişten daha fazla iletişim gerektirebilir. Teyit araması, teslim günü hatırlatması ve iadede banka bilgisinin istenmesi, müşteriyle sipariş sonrası ek temaslar demektir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 10, kişisel veriler elde edilirken veri sorumlusunun kimliği, verilerin hangi amaçla işleneceği, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği ve toplama yöntemi gibi konularda ilgili kişinin bilgilendirilmesini ister. Bu yüzden sitenin aydınlatma metni, sipariş doğrulama araması ve iade için banka bilgisi alınması gibi işlemleri de kapsamalıdır.

Uygulamada dikkat edilecek üç nokta vardır:

  1. Doğrulama kanalı: Teyit telefonla ya da mesajla yapılıyorsa, bu iletişimin sipariş sürecinin bir parçası olduğu sipariş onay e-postasında belirtilir. Doğrulama araması bir tanıtım ya da kampanya iletisine dönüştürülmez.
  2. Banka bilgisi: İade için alınan IBAN bilgisi e-postada düz metin olarak dolaşmaz, iade tamamlandıktan sonra gereğinden uzun tutulmaz.
  3. Kargo firmasıyla paylaşım: Teslim için gereken bilgiler kargo firmasına aktarılır. Bu aktarım aydınlatma metninde aktarım yapılan taraflar arasında yazılır.

Doğrulamanın amacı teslim almama riskini azaltmaktır, müşteriyi sorguya çekmek değildir. Kısa bir teyit mesajı, siparişin doğru adrese gideceğini ve müşterinin siparişi hatırladığını gösterir. Teyide cevap vermeyen siparişlerin bekletilme süresi de bir kurala bağlanır ve bu süre ön bilgilendirmedeki teslim süresiyle çelişmemelidir.

Havale ve EFT ile ödeme nasıl kurulur?

Havale ve EFT ile ödeme, müşterinin siparişi verdikten sonra tutarı satıcının banka hesabına göndermesi ve satıcının ödemeyi gördükten sonra siparişi hazırlamasıyla çalışır. Sitede bir ödeme yöntemi olarak açılır ve banka hesap bilgileri ödeme sonrasında müşteriye gösterilir.

Kurulumda dikkat edilecek noktalar:

KonuKarar
Banka hesap bilgisiIBAN, alıcı adı, banka adı sipariş onay sayfasında ve e-postasında
AçıklamaMüşterinin havale açıklamasına sipariş numarasını yazması istenir
Bekleme süresiÖdeme kaç gün içinde gelmezse sipariş iptal edilir
StokÖdeme beklenirken stok ayrılır mı, ne kadar süre
EşleştirmeGelen ödeme siparişle nasıl eşleştirilir
BildirimÖdeme alındığında müşteriye bildirim gider

Havale ile ödemenin satıcı açısından avantajı, paranın ürün gönderilmeden önce gelmesidir. Dezavantajı, ödemelerin elle eşleştirilmesi ve müşterinin ödemeyi unutmasıdır. Ödeme gelmeyen siparişler stokta yer tutar. Bekleme süresi ve otomatik iptal kuralı bu yüzden baştan tanımlanmalıdır.

Havale ile ödenen siparişte iade, ödeme aracına uygun şekilde yine havale ile yapılır. Müşterinin hangi hesaptan ödeme yaptığı kayıtlı olduğu için iade kapıda nakit ödemeye göre daha kolaydır.

Kapıda ödeme ve havale kartla ödemenin yerini tutar mı?

Kapıda ödeme ve havale kartla ödemenin yerini tutmaz, onu tamamlar. Kartla ödeme anında tahsilat, otomatik eşleştirme ve kolay iade sağlar. Kapıda ödeme ve havale ise kartla ödemek istemeyen müşteriyi kazanır.

ÖlçütKartla ödeme (sanal POS)Kapıda ödemeHavale ve EFT
Tahsilat zamanıSipariş anındaTeslimdeMüşteri gönderdiğinde
Paranın satıcıya geçişiÖdeme kuruluşunun takvimiyleKargo firmasının takvimiyleAnında, satıcı hesabına
Teslim almama riskiDüşükVarÖdeme gelmezse sipariş gönderilmez
EşleştirmeOtomatikKargo raporuylaElle ya da banka entegrasyonuyla
İadeKartaAyrıca banka bilgisi gerekebilirHavaleyle
KurulumÖdeme kuruluşu başvurusuKargo anlaşmasıBanka hesabı

Kartla ödemenin kurulumu ödeme kuruluşu başvurusuyla başlar. Başvuruda istenen belgeleri ve ödeme kuruluşunun yetkisinin nasıl kontrol edildiğini sanal POS başvurusu tek tek verir. Kartla ödemede 3D Secure doğrulaması da ödeme akışının bir parçasıdır. Doğrulama hatası yaşayan müşterinin kapıda ödemeye geçebilmesi, siparişin tamamen kaybedilmesini önleyebilir. Bu hataların olası nedenlerini 3D Secure doğrulama hatası bir tabloda toplar.

Kapıda ödemenin gerçek maliyeti nasıl hesaplanır?

Kapıda ödemenin gerçek maliyeti, tahsilat kesintisi, teslim alınmayan siparişlerin gidiş-dönüş kargo maliyeti, paranın geç gelmesinin nakit akışına etkisi ve sipariş doğrulamaya harcanan zaman toplanarak hesaplanır. Bu toplam, kapıda ödemenin getirdiği ek siparişlerle karşılaştırılır.

Hesap için tutulacak sayılar:

  1. Belirli bir dönemde kapıda ödemeli sipariş sayısı.
  2. Bu siparişlerden teslim alınanların sayısı.
  3. Tahsilat başına kesinti ve aktarım süresi.
  4. Teslim alınmayan her sipariş için gidiş ve dönüş kargo maliyeti.
  5. Kapıda ödeme seçeneği kapatılsa bu siparişlerin ne kadarının kartla verileceğine dair bir tahmin.

Beşinci madde ölçülmesi en zor olandır. Bunu görmek için kapıda ödeme belirli bir süre bazı ürünlerde ya da bölgelerde kapatılıp sipariş sayısındaki değişim izlenebilir. Ölçülmeden verilen "kapıda ödemeyi kapatalım" ya da "kapıda ödeme şart" kararları, gerçek maliyeti ya da gerçek katkıyı görmeden verilmiş olur.

E-ticaret sitesinin satış yapmadığı durumlarda ödeme yöntemleri, teşhis edilmesi gereken adımlardan yalnızca biridir. Satışın hangi adımda kaybedildiğini sırayla bulmanın yolu e-ticaret sitesi satış yapmıyor teşhis rehberinde anlatılır. Ödeme, kargo ve iade akışını test siparişleriyle birlikte kurmak, e-ticaret sitesi kurulumu sırasında tamamlanan işlerdendir.

Sıkça Sorulan Sorular

E-ticaret sitesine kapıda ödeme nasıl eklenir?

Kapıda ödeme, e-ticaret altyapısının ödeme ayarlarından bir ödeme yöntemi olarak açılır. Önce kargo firmasıyla tahsilatlı gönderi anlaşması yapılır, aktarım süresi ve kesinti yazılı olarak alınır. Ardından ek ücret, tutar sınırı ve uygulanacak bölgeler ayarlanır. Tahsilat tutarının kargo kaydına doğru geçtiği ve teslim alınmayan siparişlerin nasıl takip edileceği test siparişleriyle kontrol edilir.

Kapıda ödeme ek ücreti yasal mı?

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapıda ödeme ek ücretini ayrıca düzenlemez. Ancak md. 5'in birinci fıkrasının (d) bendi, varsa tüm nakliye, teslim ve benzeri ek masrafların sözleşme kurulmadan önce tüketiciye bildirilmesini ister. Bu yüzden ek ücret alınıyorsa, müşteri ödeme yöntemini seçtiğinde sepet toplamında ve ön bilgilendirme formunda görünmelidir. Kapıda sonradan söylenen ücret bu kurala uymaz.

Kapıda nakit ödenen siparişin iadesi nasıl yapılır?

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 12'ye göre satıcı, iade edilen malın taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde tahsil edilen tüm ödemeleri, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun şekilde, masrafsız ve tek seferde iade eder. Kapıda nakit ödemede satıcılar iade için müşterinin banka hesap bilgisini isteyebilir. Bu yöntem iade politikasında ve ön bilgilendirmede önceden yazılmalıdır.

Kapıda ödemede teslim almama nasıl azaltılır?

Kapıda ödemeli siparişler kargoya verilmeden önce mesaj ya da aramayla doğrulanabilir, eksik adres ve geçersiz telefon numaraları düzeltilebilir. Daha önce teslim almadığı sipariş olan müşteri ya da belirli bir tutarın üzerindeki siparişler için kapıda ödeme kapatılabilir. Bu önlemler teslim almamayı sıfırlamaz, ama oranı izlenebilir kılar ve kapıda ödemenin gerçek maliyetini hesaplamayı sağlar.

Havale ile ödemede sipariş ne zaman gönderilir?

Havale ve EFT ile ödemede sipariş, ödeme satıcının hesabına geçtikten ve siparişle eşleştirildikten sonra hazırlanır. Müşteriden havale açıklamasına sipariş numarasını yazması istenir. Ödemenin kaç gün içinde gelmezse siparişin iptal edileceği ve bu sürede stoğun ayrılıp ayrılmayacağı baştan belirlenmelidir. Ödeme alındığında müşteriye bildirim gönderilmesi, sürecin takip edilebilir olmasını sağlar.