Sanal POS Başvurusu İçin Gerekenler ve Sağlayıcı Kontrolü

Sanal POS başvurusu için hazırlanacaklar üç grupta toplanır: işletmenin kim olduğunu ve imza yetkisini gösteren belgeler, satış yapılacak sitenin yayına hazır hali ve ne satacağınızı, nasıl teslim edeceğinizi anlatan faaliyet bilgisi. Hangi belgenin tam olarak isteneceğini başvurduğunuz banka ya da ödeme kuruluşu belirler; bu liste bir mevzuat listesi değil, başvuruyu yarım bırakmamak için kullanılacak bir hazırlık çerçevesidir.

Başvurudan önce verilmesi gereken asıl karar ise sağlayıcının kim olacağıdır. Türkiye'de kart ödemesini kabul etme hizmetini yalnızca kanunda sayılan kuruluşlar verebilir ve bir ödeme kuruluşunun yetkisi Merkez Bankası'nın yayımladığı listeden kontrol edilebilir. Komisyon oranı ya da sağlayıcı sıralaması vermiyoruz; oranlar sağlayıcıya, işletmeye ve tarihe göre değişir ve tek bir sayı kendi teklifiniz yerine geçmez.

Sanal POS başvurusu için neler hazırlanır?

Sanal POS, internet sitesinde kartla yapılan ödemeyi kabul edip işletmenin hesabına aktaran ödeme hizmetidir. Başvuru dosyası üç başlıkta düşünülebilir:

Tablodaki satırlar sağlayıcıların aynı belgeyi isteyeceği anlamına gelmez; bazı sağlayıcılar daha az, bazıları daha fazlasını isteyebilir. Kesin listeyi başvuru öncesinde yazılı olarak istemek, sürecin belge eksikliği yüzünden uzamasını önler. İkinci satır ise sağlayıcıdan bağımsız olarak hazırlanması gereken bir iştir: kendi sitesinde satış yapacak işletmenin açılıştan önce tamamlaması gereken kayıt ve sayfaları e-ticaret sitesi açmak için gerekenler listesi sırasıyla veriyor.

Sanal POS'u kim verebilir: banka, ödeme kuruluşu, elektronik para kuruluşu

Kart ödemesini kabul etme hizmetini kanunda sayılan ödeme hizmeti sağlayıcıları verebilir. 6493 sayılı Kanun md. 13/1 bu kuruluşları sayar: bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları ve PTT. Aynı maddenin ikinci fıkrası kapıyı kapatır: "Banka ve ödeme hizmeti sağlayıcısı dışındaki kişiler ödeme hizmeti sunamazlar."

Sanal POS'un kanundaki karşılığı md. 12/1-c'deki "ödeme aracının ihraç veya kabulü"dür. Kartla ödemeyi kabul etmek, bu bentteki "kabul" kısmına girer. Bir ödeme kuruluşunun bu hizmeti sunabilmesi için md. 14/1'e göre izin alması gerekir: "Bu Kanun kapsamında ödeme hizmetleri alanında faaliyette bulunmak isteyen ödeme kuruluşu Bankadan izin almak kaydıyla faaliyette bulunabilir." Kanunda "Banka" kelimesi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nı ifade eder (md. 3/1-b). Maddenin ilk halinde izin veren makam farklı yazıyordu; 2019'daki 7192 sayılı Kanun değişikliğiyle Merkez Bankası oldu, bu yüzden eski metinlerden alıntı yapan kaynaklarda farklı bir kurum adı görülebilir.

İşletme açısından sonuç basit: sanal POS sözleşmesini imzalayacağınız taraf ya bir banka ya da Merkez Bankası'ndan izin almış bir ödeme veya elektronik para kuruluşudur. Bunlardan biri olmayan bir aracı "ödeme çözümü" sunuyorsa, parayı hangi lisanslı kuruluşun tuttuğunu sormanız gerekir.

Ödeme kuruluşu ile elektronik para kuruluşu arasındaki fark

Ödeme kuruluşu, kanunun tanımıyla "Ödeme hizmeti sağlamak ve gerçekleştirmek için bu Kanun kapsamında yetkilendirilmiş tüzel kişi"dir (md. 3/1-ü). Elektronik para kuruluşu ise "Bu Kanun kapsamında elektronik para ihraç etme yetkisi verilen tüzel kişi"dir (md. 3/1-d). Fark, elektronik para ihracı yetkisidir: elektronik para kuruluşu, karşılığında fon alınarak elektronik olarak saklanan ve ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değer çıkarabilir.

Sanal POS açısından iki kuruluş türü de ödeme hizmeti sunabilir; Merkez Bankası'nın elektronik para kuruluşları sayfası, bu kuruluşların tamamının elektronik para ihraç etmeye yetkili olduğunu ve "Buna ilave olarak" kanunun 12. maddesine göre hangi ödeme hizmetlerini sunmaya yetkili olduklarının tabloda yer aldığını yazar. Yani bir elektronik para kuruluşu da kart kabul hizmeti verebilir, ama bunun için tablosunda ilgili bentte yetkisinin görünmesi gerekir.

Ödeme kuruluşu lisansı nasıl sorgulanır?

Ödeme kuruluşunun yetkisi, Merkez Bankası'nın ödeme kuruluşları listesinden kontrol edilir. Sayfa, faaliyette bulunan ödeme kuruluşlarını unvan ve kuruluş koduyla, 6493 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrasındaki hangi bentlerde yetkili olduklarını gösteren bir tabloyla yayımlıyor. Aynı sayfada faaliyet izni iptal edilen ve faaliyet izni sona eren kuruluşlar için ayrı tablolar da var.

Kontrolü üç adımda yapabilirsiniz. Önce size teklif veren firmanın sözleşmedeki tam unvanını alın; marka adı değil, "A.Ş." ile biten ticaret unvanı. Sonra bu unvanı faaliyette bulunan kuruluşlar tablosunda arayın ve satırda (c) bendinin işaretli olup olmadığına bakın. Sayfa bu bentle ilgili bir not da düşüyor: "(c) bendi kapsamında faaliyet iznine sahip olan ödeme kuruluşlarının izin kapsamı yalnızca 'ödeme aracının kabulü' ile sınırlıdır." Son olarak unvanı izni iptal edilenler ve sona erenler tablolarında da arayın; birleşme gibi nedenlerle tüzel kişiliği sona eren kuruluşlar orada açıklamasıyla yer alıyor.

Firma bir elektronik para kuruluşuysa aynı kontrol elektronik para kuruluşları listesinde yapılır. Listeyi bir kez kontrol edip sonra unutmak yerine sözleşme yenilenirken tekrar bakmak mantıklıdır; sayfada bir güncelleme tarihi yazmıyor ve liste zamanla değişiyor. Kuruluş adlarını bu metne bilerek aktarmadık: listenin kendisi tek güncel kaynaktır.

E-ticaret altyapısı ile ödeme sağlayıcısı aynı şey mi?

Hayır. E-ticaret altyapısı mağazanın yazılımıdır; ödeme sağlayıcısı ise parayı tahsil edip size aktaran lisanslı kuruluştur. Altyapının ödeme ekranında gördüğünüz bağlantının arkasında, bir banka ya da izinli bir ödeme veya elektronik para kuruluşuyla yapılmış bir sözleşme bulunur.

Kanun bu ayrımı açıkça yapar. Md. 12/2-ğ, ödeme hizmeti sayılmayan işler arasında "Teknik hizmet sağlayanların sunduğu ... teknik hizmet sağlayanların işlemin herhangi bir anında transfer edilen fonun sahibi olmadığı hizmetler"i sayar. Ödeme sayfasını barındıran, kart verisini sağlayıcıya ileten ya da sipariş ile ödemeyi eşleştiren yazılım bu teknik hizmete girer; parayı tutan ve size aktaran ise lisanslı kuruluştur.

Bunun pratikteki anlamı, altyapı seçerken ödeme tarafını ayrıca sormak gerektiğidir: altyapının hangi sağlayıcılarla hazır bağlantısı var, kendi seçtiğiniz bir sağlayıcıyı bağlamak mümkün mü, bağlantı için ek modül ya da ücret gerekiyor mu. Ödeme bağlantısı, e-ticaret altyapısı seçimi yapılırken ürün sayısı ve varyant yapısıyla aynı tabloya yazılması gereken bir ölçüttür; ödeme sağlayıcısının ileride değişebileceğini baştan hesaba katmak, mağazayı yeniden kurmak zorunda kalmamanın yoludur.

Pazaryerinde satıyorsanız ayrıca sanal POS gerekir mi?

Pazaryerinde satış yaparken ödemeyi pazaryeri tahsil eder ve size kendi takvimiyle aktarır; bu kanalda ayrı bir sanal POS sözleşmesine ihtiyacınız olmaz. Sanal POS ihtiyacı, kendi alan adınızda ödeme almaya başladığınız anda doğar.

Bu yüzden pazaryerinden kendi siteye geçişi düşünen işletme için sanal POS başvurusu, geçiş planının ilk kalemlerinden biridir. Pazaryerinde zaten satış geçmişi olan bir işletmenin bu geçmişi başvuruda faaliyet bilgisi olarak sunması mümkün olabilir; sağlayıcının bunu nasıl değerlendireceği sağlayıcıya bağlıdır. Kendi siteye geçmeden önce sipariş başına elde kalan payı hesaplamak, pazaryeri mi kendi site mi kararını sayıya bağlar; sanal POS teklifindeki kesintiler o hesabın bir satırıdır.

Sanal POS seçim ölçütleri: komisyon oranından önce bakılacaklar

Komisyon oranı görünür bir kalemdir ama tek kalem değildir. İki teklifi karşılaştırırken aynı soruları her ikisine de sormak, oranı düşük görünen teklifin başka bir yerde maliyet çıkarıp çıkarmadığını gösterir:

Taksit ve iade satırları yalnızca maliyet değil, alışverişçinin ödeme ekranında gördüğü bilgidir; bu bilgi eksik kaldığında görülen ödeme adımında vazgeçme sağlayıcı seçimiyle de ilgilidir. Tablodaki satırları iki teklif için ayrı ayrı doldurmak, teklifleri aynı ölçütlerle yan yana görmek için yeterlidir.

Test, canlıya geçiş ve başvuru sonrası adımlar

Başvuru onaylandıktan sonra iş bitmez; ödemenin mağazada gerçekten çalıştığı doğrulanır. Sağlayıcıların bir test ortamı sunup sunmadığını başvuru sırasında sorun. Test ortamında başarılı ödeme, başarısız ödeme ve iptal senaryoları denenir; canlıya geçişte ise gerçek bir kartla küçük tutarlı bir sipariş verilip iade edilir. Bu test, siparişin panele düşmesini, stoktan düşülmesini, müşteriye onay e-postasının gitmesini ve iade tutarının karta geri dönmesini birlikte gösterir.

Başarısız ödeme denemelerini ayrıca kaydetmek gerekir. Kart reddi, banka doğrulama adımında yarım kalan işlem ya da zaman aşımı, satış raporunda "sepet terki" gibi görünür ama nedeni farklıdır. Satışın neden gelmediğini ölçümle teşhis etmek isteyen işletme için bu ayrım, e-ticaret sitesi satış yapmıyor teşhisinin ödeme adımındaki kontrolüdür.

Kurulumu bir ajansla yapıyorsanız iş bölümü baştan net olmalıdır. E-ticaret sitesi kurulumu kapsamında ödeme sağlayıcısının teknik entegrasyonunu kurup test siparişleriyle doğruluyoruz; sanal POS başvurusu, komisyon anlaşması ve onay kararı ise bankanın veya ödeme kuruluşunun kendi sürecidir ve işletme adına açılır. Başvuru için gereken teknik bilgiyi birlikte hazırlarız, kararı sağlayıcı verir.

Başvuru reddedilirse ya da sonuç gecikirse

Sağlayıcı başvuruyu reddedebilir ya da ek belge isteyebilir. Ret nedenini yazılı olarak sormak ilk adımdır; neden bilinmeden başka bir sağlayıcıya aynı dosyayla gitmek aynı sonucu doğurabilir. Kontrol edilecek noktalar şöyle sıralanabilir: sitede iletişim bilgisi, mesafeli satış ve iade metinleri eksiksiz mi; ürün sayfaları fiyat ve teslim koşullarını gösteriyor mu; satılan ürün sağlayıcının kabul etmediği bir kategoride mi; başvurudaki unvan ile sitedeki unvan aynı mı.

Son madde gözden kaçması kolay olduğu için listede: alan adının, sitedeki satıcı bilgisinin ve başvurudaki şirketin aynı tüzel kişiye ait olması beklenir. Alan adı bir çalışanın ya da eski ajansın üzerine kayıtlıysa bu hem başvuruda hem sonraki yıllarda sorun çıkarır; mağazayla ilgili hesapların işletmenin adına açılması dijital varlık mülkiyeti başlığındaki kontrol listesinin ilk maddeleridir.

Gecikme durumunda ise mağazayı ödeme olmadan açmak yerine açılış tarihini ödeme onayına bağlamak daha sağlıklıdır. Kapıda ödeme ya da havale gibi geçici yöntemler kullanılacaksa bunların ön bilgilendirme metnine ve sipariş akışına doğru yazılması gerekir. Ödeme, kargo ve ürün verisinin açılıştan önce birlikte hazırlanması e-ticaret çözümleri kapsamında tek bir plan olarak ele alınabilir.

Sözleşme imzalamadan önce sorulacak sorular

Teklifi kabul etmeden önce sağlayıcıya yazılı olarak sorulacak sorular:

1. Sözleşmeyi imzalayacak tüzel kişinin tam unvanı nedir ve Merkez Bankası listesinde hangi bentte yetkilidir?
2. Başvuru için istenen belgelerin kesin listesi nedir ve hangileri sitenin yayında olmasını gerektirir?
3. Komisyon oranı dışında kurulum, yıllık kullanım, işlem başına sabit ücret ya da asgari ciro şartı var mı?
4. Tahsil edilen tutar hesaba kaç gün sonra geçer, taksitli satışta bu takvim nasıl değişir?
5. Kısmi iade ve tam iptal panelden yapılabiliyor mu, iade işlemi ücretli mi?
6. Kart sahibi itiraz ettiğinde bildirim hangi kanaldan gelir ve belge sunma süresi nedir?
7. Kullandığımız e-ticaret altyapısında hazır bağlantı var mı, test ortamı sunuluyor mu?
8. Günlük işlem ve mutabakat raporu hangi biçimde alınır?
9. Sözleşme süresi, fesih bildirimi ve fesihte bekleyen tutarların ödeme takvimi nedir?
10. Kabul edilmeyen ürün veya hizmet kategorileri hangileridir?

Bu soruların cevapları yazılı geldiğinde iki teklif aynı ölçütlerle karşılaştırılabilir. Cevabı yazılı vermekten kaçınılan bir madde varsa, sözleşmenin o maddesini ayrıca okumak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sanal POS başvurusu için hangi belgeler gerekir?

Kesin belge listesini başvurulan banka ya da ödeme kuruluşu belirler ve sağlayıcıya göre değişir. Hazırlık için üç grup düşünülebilir: işletmenin kimliğini ve imza yetkisini gösteren belgeler (vergi levhası, sicil kaydı, yetkilinin kimlik bilgisi), satış yapılacak sitenin yayına hazır hali (ürün ve fiyat sayfaları, iletişim bilgileri, mesafeli satış, iade ve gizlilik metinleri) ve satılan ürün, tahmini işlem hacmi ve teslim süresi gibi faaliyet bilgileri. Listeyi başvurudan önce sağlayıcıdan yazılı istemek süreci kısaltır.

Sanal POS'u kimler verebilir?

6493 sayılı Kanun md. 13'e göre ödeme hizmeti sağlayıcıları bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları ve PTT'dir; aynı maddenin ikinci fıkrası bunlar dışındaki kişilerin ödeme hizmeti sunamayacağını söyler. Kartla ödemenin kabulü kanunun 12. maddesindeki "ödeme aracının ihraç veya kabulü" hizmetine girer. Ödeme kuruluşları bu hizmet için md. 14'e göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndan izin alır.

Ödeme kuruluşu ile elektronik para kuruluşu arasındaki fark nedir?

6493 sayılı Kanun'a göre ödeme kuruluşu ödeme hizmeti sağlamak ve gerçekleştirmek için yetkilendirilmiş tüzel kişidir; elektronik para kuruluşu ise ayrıca elektronik para ihraç etme yetkisi verilen tüzel kişidir. Merkez Bankası'nın listesine göre elektronik para kuruluşlarının tamamı elektronik para ihraç etmeye yetkilidir ve ek olarak hangi ödeme hizmetlerini sunabildikleri tabloda gösterilir. Sanal POS için her iki türde de ödeme aracının kabulü bendinde yetki aranır.

Ödeme kuruluşunun lisansı olup olmadığını nasıl öğrenirim?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın internet sitesinde yayımlanan ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları listelerinden kontrol edilir. Sözleşmedeki tam ticaret unvanını faaliyette bulunan kuruluşlar tablosunda arayıp, 6493 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, yani ödeme aracının kabulünde yetkili olup olmadığına bakmak gerekir. Aynı sayfadaki faaliyet izni iptal edilen ve sona eren kuruluşlar tabloları da kontrol edilmelidir.

E-ticaret altyapısı sanal POS yerine geçer mi?

Geçmez. E-ticaret altyapısı mağaza yazılımıdır; ödeme sayfasını barındırması ya da kart verisini iletmesi, 6493 sayılı Kanun md. 12/2'ye göre fonun sahibi olunmayan teknik hizmet niteliğindedir. Parayı tahsil edip işletmeye aktaran taraf bir banka ya da Merkez Bankası'ndan izinli bir ödeme veya elektronik para kuruluşudur. Altyapı seçerken hangi ödeme sağlayıcılarıyla hazır bağlantısı olduğunu ayrıca sormak gerekir.