İçeriğe atla
Blog'a Dön
Web Sitesi

Mobil Uyumlu Web Sitesi Nedir? Kontrol ve Düzeltme

Next GEO Agency

Yapay zeka destekli taslak; yayından önce baştan sona okunur ve iddialar birincil kaynaklara karşı kontrol edilir. İçerik üretim sürecimiz

Beyaz duvara dayalı koyu gri akıllı telefonun Apple logolu arka yüzünün yakın çekimi

Mobil uyumlu web sitesi, telefonda yakınlaştırma yapmadan okunabilen, yana kaydırma gerektirmeyen ve parmakla rahatça kullanılabilen sitedir: menü açılır, form doldurulur, telefon numarasına dokununca arama başlar. Masaüstü tasarımın küçültülmüş hâli bu tanımı karşılamaz; ekran daraldıkça içeriğin yeniden yerleşmesi gerekir. Google da sayfaları dizine eklerken ve sıralarken mobil sürümü esas aldığı için mobilde eksik kalan içerik aramada da eksik kalır.

Mobil uyumlu web sitesi nedir, "mobilde açılıyor" yetmez mi?

Mobilde açılmak ile mobilde kullanılabilir olmak ayrı şeylerdir. Her site telefonda açılır; sorun, açıldıktan sonra ne olduğudur. Mobil uyumlu olmayan bir sitede metin okunamayacak kadar küçük görünür, ziyaretçi iki parmakla büyütüp sağa sola kaydırarak okur, menü bağlantıları birbirine çok yakın olduğu için yanlış olana dokunur, form alanları ekrandan taşar. Birbirine yakın bağlantılar yüzünden yanlış öğeye basan ziyaretçi aynı noktaya art arda dokunabilir ve bu davranış öfke tıklaması göstergesi olarak sayılabilir.

Tanımın dört parçası vardır:

  • Okunabilirlik. Metin yakınlaştırmadan okunur, satır ekran genişliğine sığar.
  • Yerleşim. Sayfanın hiçbir parçası ekranın dışına taşmaz, yatay kaydırma çubuğu oluşmaz.
  • Dokunma. Düğmeler, bağlantılar ve form alanları parmakla ayırt edilerek seçilebilir.
  • İçerik eşitliği. Masaüstünde olan bilgi mobilde de vardır; yer kazanmak için silinmemiştir.

İlk üçü ziyaretçinin, dördüncüsü hem ziyaretçinin hem arama motorunun sorunudur. Bir hizmet sayfasının fiyat bilgisi, çalışma saatleri ya da sık sorulan soruları mobil sürümde kaldırılmışsa telefondan gelen kişi o bilgiyi bulamaz, Google da o bilgiyi sayfanın içeriği saymaz.

Google neden mobil sürüme bakar? Mobil öncelikli dizine ekleme

Google, sayfanın mobil sürümünü dizine ekleme ve sıralamada esas alır. Google Arama Merkezi'nin mobil öncelikli dizine ekleme belgesi bunu açıkça yazıyor: Google, dizine ekleme ve sıralama için site içeriğinin akıllı telefon aracısıyla taranan mobil sürümünü kullanır. Aynı belge sayfaların mobil sürümünün olmasının Google Arama'da yer almak için şart olmadığını, ama önemle tavsiye edildiğini ekliyor.

Bu kuralın pratik sonucu şudur: Google'ın gördüğü sayfa, masaüstünde sizin gördüğünüz sayfa değil telefonda açılan sayfadır. Mobil sürümde gizlenmiş, silinmiş ya da yüklenmesi için dokunma bekleyen içerik, Google açısından var olmayabilir.

Mobil uyumun sıralamaya doğrudan katkısı ayrı bir sorudur. Google'ın sayfa deneyimi belgesi iyi bir sayfa deneyimi için kendine sorulacak sorular arasında "İçeriğiniz mobil cihazlarda iyi görünüyor mu?" sorusunu sayıyor. Aynı belgenin sık sorulan sorular bölümü, sıralama sistemlerinde Core Web Vitals'ın kullanıldığını ve Core Web Vitals dışındaki sayfa deneyimi özelliklerinin üst sıralara doğrudan yardımcı olmadığını, ama siteyi kullanıcı için daha iyi hâle getirdiğini yazıyor. Yani mobil uyumun arama tarafındaki asıl etkisi bir "mobil puanı" değil, Google'ın sayfayı hangi sürümden okuduğudur.

Üç yapı: duyarlı tasarım, dinamik sunum, ayrı adres

Mobil uyumlu site üç yoldan kurulabilir ve Google bunlardan birini açıkça öneriyor. Mobil öncelikli dizine ekleme belgesi üç yapılandırmayı şöyle ayırıyor:

YapıNasıl çalışırBakım yükü
Duyarlı tasarımHer cihaza aynı adresten aynı HTML gider, yerleşim ekran genişliğine göre değişirTek sayfa, tek içerik
Dinamik sunumAynı adres, cihaza göre farklı HTML; sunucu tarayıcı kimliğine bakar ve Vary: user-agent başlığı gönderirİki HTML sürümü aynı adreste
Ayrı adreslerMobil için ayrı adres (ör. m. ile başlayan alt alan adı), cihaza göre yönlendirmeİki sürüm, iki adres, iki kontrol listesi

Belge, uygulaması ve bakımı en kolay tasarım kalıbı olduğu için duyarlı web tasarımını önerdiğini yazıyor. Duyarlı tasarımda içerik ve meta veri iki sürümde de aynıdır; belgedeki uyarıların büyük bölümü bu yüzden yalnız dinamik sunum ve ayrı adres yapılarına uygulanıyor.

Ayrı adres kullanan eski sitelerde belge ek kurallar sayıyor: masaüstünde normal açılan bir sayfanın mobil sürümü hata sayfası gösteriyorsa sayfa dizinde yer almaz; farklı masaüstü sayfaları mobilde aynı adrese (ör. ana sayfaya) yönlendiriliyorsa o sayfaların hiçbiri dizinde yer almaz. Bugün sıfırdan kurulan bir sitede ayrı mobil adres seçmek için bir gerekçe yoktur. Wix ya da Blogger gibi bir içerik yönetim sistemi kullanılıyorsa ve tema değiştirilemiyorsa belge, sistemin mobil uyumlu bir temasını aramayı öneriyor.

Viewport etiketi: mobil uyumun ilk satırı

Mobil uyumun teknik başlangıcı, sayfanın <head> bölümündeki tek satırlık viewport etiketidir:

<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">

web.dev'in duyarlı web tasarımı temelleri belgesi bu etiketin neden şart olduğunu açıklıyor: etiket yoksa mobil tarayıcılar sayfayı masaüstü ekran genişliğinde (belgeye göre cihaza göre değişmekle birlikte yaklaşık 980 piksel) çizer, sonra yazıları büyütüp içeriği ekrana sığdırmaya çalışır. Sonuç tutarsız yazı boyutu ve sürekli yakınlaştırma ihtiyacıdır. width=device-width sayfanın ekran genişliğine uymasını, initial-scale=1 ise telefon yan çevrildiğinde de sayfanın yeni genişliği kullanmasını sağlar.

Aynı belge bir yasak da koyuyor: maximum-scale ve user-scalable gibi değerler kullanıcının yakınlaştırmasını engelleyebildiği için erişilebilirlik sorunu yaratabilir ve önerilmez. "Tasarım bozulmasın diye yakınlaştırmayı kapattık" diyen bir site, görme güçlüğü olan ziyaretçiyi metni büyütme imkânından yoksun bırakır.

Viewport etiketinin varlığı mobil uyumun kanıtı değildir. Etiket doğru olduğu hâlde sabit genişlikte bir tablo, geniş bir görsel ya da piksel ölçüsüyle yazılmış bir sütun yapısı sayfayı yine taşırabilir. Etiket gerekli, ama yetmez.

Yatay kaydırma ve taşan içerik nasıl düzeltilir?

Yatay kaydırma, sayfadaki en az bir öğenin ekran genişliğinden geniş olduğunu gösterir ve mobil uyumsuzluğun en kolay fark edilen işaretidir. web.dev belgesi kullanıcıların masaüstünde de mobilde de dikey kaydırmaya alışkın olduğunu, yatay kaydırmaya ya da sayfayı görmek için uzaklaştırmaya zorlamanın kötü bir deneyim olduğunu yazıyor ve viewport'tan geniş gösterilen bir görselin yatay kaydırmaya yol açabileceğini örnek veriyor.

Taşmanın kaynağı birkaç yerde aranır:

  • Görseller. Belge bütün görsellere max-width: 100% verilmesini öneriyor; görsel bulunduğu alana sığacak kadar küçülür ama özgün boyutunun üstüne büyümez. Aynı belge <img> etiketine width ve height değerlerinin yazılmasını da öneriyor; tarayıcı görsel gelmeden yerini ayırır ve sayfa yüklenirken kaymaz.
  • Tablolar. Çok sütunlu fiyat ya da karşılaştırma tablosu dar ekrana sığmaz. Tablo kendi içinde kaydırılan bir kaba alınır; sayfanın tamamı kaymaz.
  • Gömülü içerik. Harita, video ya da sosyal medya gömme kodları sabit genişlikle gelebilir.
  • Sabit ölçülü yerleşim. Sütunlar piksel ile yazılmışsa dar ekranda taşar. Belge, esnek ızgaralar için flexbox, ızgara yerleşimi (grid) ve çok sütunlu yerleşim gibi modern CSS tekniklerini gösteriyor.
  • Uzun kelimeler ve adresler. Bölünmeyen bir e-posta adresi ya da uzun bir bağlantı metni de satırı taşırabilir.

Taşan öğeyi bulmanın pratik yolu, Chrome geliştirici araçlarında cihaz modunu açıp ekranı daraltmak ve yatay kaydırma çubuğunun hangi genişlikte belirdiğine bakmaktır. Kırılma noktası seçimi konusunda web.dev belgesi açık bir ilke veriyor: kırılma noktaları cihaz sınıflarına, marka ya da işletim sistemi adlarına göre değil içeriğe göre seçilir; tasarım önce küçük ekrana göre yapılır, ekran genişletildikçe içerik bozulduğu yerde yeni bir kırılma noktası eklenir.

İçerik, başlık ve yapılandırılmış veri mobilde eksik kalmasın

Mobil sürüm, masaüstü sürümle aynı içeriği taşımalıdır. Mobil öncelikli dizine ekleme belgesi bu konuda net: mobil sitedeki içerik masaüstündekinden azsa mobil site güncellenip asıl içerik eşitlenmeli. Yer kazanmak için içerik silinmez; belge içeriğin akordeonlara ya da sekmelere taşınabileceğini yazıyor. web.dev belgesi de içeriğin sırf ekrana sığmıyor diye gizlenmemesini, ekran boyutunun kullanıcının ne görmek isteyeceğini göstermediğini vurguluyor.

Belgenin kontrol listesinde içerikle birlikte şu maddeler var:

  1. Aynı robots meta etiketi. Mobil sürümde farklı bir robots etiketi, özellikle noindex, kullanılırsa Google sayfayı taramada ve dizine eklemede başarısız olabilir.
  2. Etkileşime bağlı geç yükleme yok. Belgeye göre Google, yüklenmek için kaydırma, tıklama ya da yazma gibi kullanıcı etkileşimi gerektiren içeriği yüklemez.
  3. Kaynaklar engellenmemiş. Mobil sürümün kullandığı dosyalar robots.txt ile engellenmemelidir.
  4. Aynı başlık ve açıklama. title öğesi ve meta açıklama iki sürümde aynı olmalıdır.
  5. Aynı yapılandırılmış veri. İşaretleme iki sürümde de bulunmalı, adresler doğru sürüme işaret etmelidir.
  6. Aynı görsel kalitesi ve alternatif metin. Belge mobilde çok küçük ya da düşük çözünürlüklü görsel kullanılmamasını öneriyor.

Duyarlı tasarım kullanan bir sitede bu maddelerin çoğu kendiliğinden sağlanır, çünkü iki cihaza aynı HTML gider. Risk, duyarlı tasarımın içinde "mobilde gizle" türünden bir görünürlük ayarıyla kapatılmış bloklardadır. Böyle bir ayar kullanılmışsa bir bölümün mobilde hiç görünmediği masaüstünden bakan kişi tarafından fark edilmez. Mobil sürüm denetimini tek başına değil robots, canonical ve yönlendirme kontrolleriyle aynı oturumda yapmak isteyen biri, bu altı maddeyi teknik SEO kontrol listesi satırlarının yanına ekleyerek tek tabloda tutar.

Dokunma, form ve menü: telefonda gerçekten kullanılabiliyor mu?

Yerleşimi düzgün bir sayfa da dokunarak kullanılamıyorsa mobil uyumlu sayılmaz. Bu kontrolün ölçüsü tasarım değil görevdir: telefondan gelen kişi sayfaya geldiği işi yapabiliyor mu?

Dört görev her sitede ayrı ayrı denenir:

  • Menüden bir hizmet sayfasına gitmek. Mobil menü açılıyor mu, alt menüler parmakla açılabiliyor mu, menü kapatılabiliyor mu?
  • Arama yapmak. Telefon numarası tel: bağlantısı olarak yazılmış mı, dokununca arama ekranı açılıyor mu?
  • Form göndermek. Alanlar ekrana sığıyor mu, klavye açılınca gönder düğmesi görünür kalıyor mu, e-posta alanında e-posta klavyesi, telefon alanında rakam klavyesi geliyor mu?
  • Yol tarifi almak. Adres bir harita bağlantısı mı, yoksa kopyalanamayan bir görsel mi?

Dokunma hedeflerinin birbirine çok yakın olması bu görevlerin hepsini zorlaştırır. web.dev belgesi modern duyarlı tasarımın dokunmatik ekran gibi etkileşim biçimlerini de hesaba kattığını yazıyor; fareyle üzerine gelince açılan bir menü, parmakla kullanılan ekranda hiç açılmayabilir. Belge bu yüzden cihazın büyüklüğüne bakarak dokunmatik olup olmadığının varsayılmamasını, işaretçi türünü sorgulayan medya sorgularının kullanılabileceğini anlatıyor.

Form tarafı ayrıca önemlidir, çünkü mobilde vazgeçilen her alan bir kayıp taleptir. Form alanı sayısının ve hangi alanda vazgeçildiğinin nasıl ölçüldüğü landing page dönüşüm oranı artırılırken ilk bakılan kırılımdır.

Mobil Uyumluluk Testi kaldırıldı: bugün nasıl kontrol edilir?

Google'ın Mobil Uyumluluk Testi aracı artık yok. Google Arama Merkezi blogundaki aracın tanıtım yazısının başına eklenen 1 Aralık 2023 tarihli güncelleme notu, Mobil Uyumluluk Testi'nin ve Search Console'daki Mobil Kullanılabilirlik raporunun kullanımdan kaldırıldığını yazıyor. Aracın eski adresi 8 Kasım 2026'da açıldığında Chrome'un Lighthouse tanıtım sayfasına yönleniyordu. Bu yüzden eski bir rehberdeki "Google Mobil Uyumluluk Testi'ne adresinizi girin" adımı bugün uygulanamaz.

Kontrol bugün üç araçla yapılır:

  1. Lighthouse. Google'ın sayfa deneyimi belgesi Chrome Lighthouse'u mobil kullanılabilirlik dahil sayfa deneyimi iyileştirmelerini belirlemeye yardımcı olan bir araç seti olarak sayıyor. web.dev belgesi iki ilgili Lighthouse denetimini adıyla veriyor: viewport etiketinin olmaması ya da width / initial-scale içermemesi ve içeriğin viewport'a göre doğru boyutlandırılmaması.
  2. Chrome geliştirici araçlarında cihaz modu. web.dev belgesine göre cihaz modu açıldığında sayfa duyarlı görünümde açılır; menüden "Show media queries" seçilince kırılma noktaları sayfanın üstünde renkli çubuklar olarak görünür ve her birine tıklanarak sayfa o genişlikte incelenir.
  3. Gerçek telefon. Cihaz modu ekran genişliğini taklit eder, parmağı ve telefonun klavyesini taklit etmez. Form ve menü görevleri en az bir Android ve bir iPhone'da elle denenir.

Google'ın sayfayı nasıl gördüğünü merak ediyorsanız Search Console'daki URL denetimi tek bir adresin dizin durumunu gösterir. Mülk türü seçiminden URL Denetleme aracına kadar ilk ayın işleri, Search Console'un ilk 30 günü için çıkarılan planın konusudur.

Mobil hız: uyumlu ama yavaş bir site ne kaybeder?

Mobil uyum ile mobil hız ayrı ölçülerdir; bir site telefonda kusursuz yerleşip yine de geç açılabilir. Ofisteki hızlı bağlantıda fark edilmeyen ağır bir görsel ya da betik, telefonun hücresel bağlantısında ilk ekranın gelmesini geciktirebilir; bu yüzden hız mobilde ayrıca ölçülür.

Duyarlı tasarımda sık yapılan bir hata, masaüstü için hazırlanmış büyük görselin telefona da aynen gönderilmesidir. Görsel ekranda küçük görünür ama dosya büyük kalır. Görsel boyutunun ekran genişliğine göre sunulması ve ilk ekranda görünmeyen görsellerin geç yüklenmesi mobil hızın ilk iki adımıdır. Dosya biçimi sorusu boyut doğru sunulduktan sonra gelir, bu sırayı WebP'nin site hızına etkisi boyut ile görselin gerekliliğini öne alarak kurar.

Hızın gerçek kullanıcı verisiyle nasıl okunduğu, laboratuvar puanı ile alan verisinin neden farklı şey söylediği ve hızın satışa etkisinin nasıl ölçüldüğü site hızının satışa etkisi açısından ayrı bir ölçüm konusudur. Buradaki sınır şudur: yerleşim düzeltilince hız kendiliğinden düzelmez, hız düzeltilince de yerleşim düzelmez; ikisi ayrı ayrı kontrol edilir.

Mobil uyumluluk kontrol listesi: 12 madde

Bu on iki satır, bir sitenin mobil uyumunu denetlerken baştan sona aynı sırayla uygulanır. Her satırın yanına "geçti / kaldı / şu sayfada kaldı" yazılır.

NoKontrolNasıl bakılır
1Viewport etiketi var ve width=device-width içeriyorSayfa kaynağı ya da Lighthouse
2Yakınlaştırma engellenmemişViewport etiketinde user-scalable=no ve maximum-scale yok
3Hiçbir genişlikte yatay kaydırma yokCihaz modunda ekranı daraltmak
4Görseller ekrana sığıyor ve boyutları yazılımax-width ve width / height değerleri
5Tablolar kendi kabında kayıyorFiyat ve karşılaştırma tabloları
6Metin yakınlaştırmadan okunuyorGerçek telefonda
7Mobil menü açılıp kapanıyor, alt menüler dokunarak açılıyorGerçek telefonda
8Telefon numarası tel: bağlantısıDokununca arama ekranı açılıyor mu
9Form alanları sığıyor, doğru klavye açılıyorE-posta ve telefon alanları
10Masaüstündeki içerik mobilde de var"Mobilde gizle" ayarlı bloklar
11title, meta açıklama, robots ve yapılandırılmış veri iki sürümde aynıKaynak karşılaştırması
12Açılır pencere ya da reklam ilk ekranı kapatmıyorGerçek telefonda ilk ekran

Son madde mobil öncelikli dizine ekleme belgesinin reklam uyarısına dayanıyor: belge mobil cihazlarda reklam gösterilirken Better Ads Standartları'nın uygulanmasını ve sayfanın üst kısmında çok fazla yer kaplayan reklamlardan kaçınılmasını öneriyor. Aynı ilke, ilk ekranı kaplayan bülten ve kampanya pencereleri için de geçerlidir.

Mobil uyumsuzluk ne zaman düzeltilir, ne zaman site yeniden yapılır?

Kontrol listesinde kalan maddelerin sayısı değil türü kararı belirler. Viewport etiketi, taşan bir tablo, tel: olmayan bir numara ya da yanlış klavye açan bir form alanı mevcut sitede düzeltilir; bunlar birkaç satırlık değişikliklerdir. Sütunların piksel ölçüsüyle yazıldığı, menünün yalnız fareyle çalıştığı ya da mobil için ayrı bir m. adresinin bakımsız kaldığı bir yapı ise tema ya da kod düzeyinde yeniden kurulum ister.

Üç soru ayrımı netleştirir. Tema ya da sayfa oluşturucu duyarlı bir yapı sunuyor mu? Kalan sorunlar şablon düzeyinde mi, yoksa tek tek sayfalarda mı? Düzeltmenin maliyeti, aynı sitenin yeni bir yapıyla kurulmasına yaklaşıyor mu? İlk iki sorunun cevabı olumsuz, üçüncüsünün cevabı olumluysa yamaya devam etmek her yeni sayfada aynı sorunu yeniden üretir.

Yeniden yapım kararı verildiğinde mobil, sonradan eklenen bir kontrol değil tasarımın başlangıç noktası olmalıdır. Kurumsal web sitesi kurulumundaki "Tasarım ve mobil davranış" iş kalemi tasarımı mobilde kuruyor. Dokunma hedefleri, form alanları, menü davranışı ve okunabilirlik gerçek ekran genişliklerinde kontrol ediliyor ve yatay kaydırma yapan hiçbir bloğa izin verilmiyor. Sayfa planının, künyenin ve yasal metinlerin aynı karar sırasında nasıl ele alındığını görmek için kurumsal sitenin sayfa sayfa listesi yeniden yapımın kapsamını önceden yazmaya yardım eder. Mobil testler yayından önceki son haftaya sıkıştırılmamalıdır. Web sitesi yapım takvimi mobil davranış kontrolünü yayın haftasına değil, ana şablonların tasarlandığı aşamaya koyuyor.

Hangi yol seçilirse seçilsin, değişiklikten sonra kontrol listesi baştan uygulanır. Düzeltme bir sayfada işe yarayıp aynı şablonu kullanan başka bir sayfada yaramayabilir; listenin yeniden uygulanması bu farkı yayından önce gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mobil uyumlu web sitesi nedir?

Mobil uyumlu web sitesi, telefonda yakınlaştırma yapmadan okunabilen, yatay kaydırma gerektirmeyen ve dokunarak kullanılabilen sitedir; menü açılır, form doldurulur, telefon numarasına dokununca arama başlar ve masaüstündeki içerik mobilde de bulunur. Google sayfaları dizine eklerken ve sıralarken mobil sürümü esas aldığı için mobilde eksik kalan içerik aramada da eksik kalır.

Web sitesini mobil uyumlu yapmak için ne gerekir?

İlk adım sayfanın <head> bölümüne width=device-width, initial-scale=1 değerli viewport etiketini eklemektir. Ardından taşan öğeler düzeltilir: görsellere max-width: 100% verilir, tablolar kendi kabında kaydırılır, sabit piksel sütunlar esnek yerleşime çevrilir. Son olarak menü, telefon bağlantısı ve form gerçek bir telefonda denenir ve masaüstündeki içeriğin mobilde gizlenmediği kontrol edilir.

Google Mobil Uyumluluk Testi hâlâ var mı?

Hayır. Google'ın 1 Aralık 2023 tarihli notuna göre Mobil Uyumluluk Testi ve Search Console'daki Mobil Kullanılabilirlik raporu kullanımdan kaldırıldı. Bugün mobil uyum Chrome'daki Lighthouse denetimleri, geliştirici araçlarının cihaz modu ve gerçek telefonda yapılan elle denemelerle kontrol edilir; tek bir adresin Google'daki durumu ise Search Console'daki URL denetimiyle görülür.

Mobil uyumlu olmayan site Google sıralamasını etkiler mi?

Google sayfayı mobil sürümünden okuyup dizine ekler; mobilde eksik ya da gizlenmiş içerik bu yüzden Google açısından sayfada yokmuş gibi kalabilir. Google'ın sayfa deneyimi belgesi ise sıralama sistemlerinde Core Web Vitals'ın kullanıldığını, Core Web Vitals dışındaki sayfa deneyimi özelliklerinin üst sıralara doğrudan yardımcı olmadığını yazıyor. Etkinin ana yolu içerik ve kullanılabilirliktir, ayrı bir mobil puan değildir.

Duyarlı tasarım ile mobil site arasındaki fark nedir?

Duyarlı tasarımda her cihaza aynı adresten aynı HTML gider ve yerleşim ekran genişliğine göre değişir. Ayrı mobil sitede ise telefon kullanıcısı m. ile başlayan ayrı bir adrese yönlendirilir ve iki sürüm ayrı ayrı tutulur. Google, uygulaması ve bakımı en kolay kalıp olduğu için duyarlı tasarımı öneriyor; ayrı adres yapısında içerik, hata sayfaları ve yönlendirmelerin iki sürümde de eşleşmesi gerekir.