B2B E-Ticaret Sitesi: Bayi Sipariş Sistemi Nasıl Kurulur?
Yapay zeka destekli taslak; yayından önce baştan sona okunur ve iddialar birincil kaynaklara karşı kontrol edilir. İçerik üretim sürecimiz

B2B e-ticaret sitesi, bir üreticinin ya da toptancının bayilerine, kurumsal müşterilerine veya perakendecilere internet üzerinden sipariş aldığı, müşteriye özel fiyat, cari hesap ve sipariş onayı gibi kuralların çalıştığı kapalı bir satış sistemidir. Bayi sipariş sistemi olarak da bilinir. Perakende e-ticaret sitesinden farkı, herkese aynı fiyatı göstermemesi, alıcının giriş yapmadan fiyat görememesi ve siparişin ödeme yerine cari hesaba yazılabilmesidir.
Bu fark, kurulumun bütün kararlarını değiştirir. Perakende sitede asıl soru "ziyaretçi sepete ekler mi?" iken, B2B sitede asıl soru "bayi telefonla ya da WhatsApp'tan vermek yerine siparişini sistemden verir mi?" olur. Bayinin sistemi kullanmasını sağlayan şey tasarım değil, doğru fiyatın, doğru stoğun ve geçmiş siparişlerin tek ekranda görünmesidir.
B2B e-ticaret sitesi ile perakende site arasındaki fark ne?
B2B e-ticaret sitesi, alıcının kim olduğuna göre fiyat, ürün ve ödeme koşulu değiştiren bir sistemdir. Perakende sitede ise kural tektir: herkes aynı ürünü aynı fiyata görür ve kartla öder.
| Konu | Perakende e-ticaret | B2B e-ticaret |
|---|---|---|
| Erişim | Herkese açık, üyelik isteğe bağlı | Giriş zorunlu, hesap onaylı |
| Fiyat | Herkese aynı | Müşteri ya da grup bazında farklı |
| Sipariş miktarı | Tek adetten başlar | Koli, palet, asgari sipariş tutarı |
| Ödeme | Kart, havale, kapıda ödeme | Cari hesap, vadeli, çek, havale |
| Onay | Ödeme alınınca sipariş kesinleşir | Satış ya da finans onayı gerekebilir |
| Belge | Fatura, kargo takip | Proforma, irsaliye, fatura, cari ekstre |
| Tekrar sipariş | Ara sıra | Düzenli, aynı ürün listesi |
Bu tablonun son satırı B2B sitenin günlük kullanımını belirler. Düzenli çalışan bir bayi her hafta benzer bir listeyi tekrar sipariş eder. "Geçen siparişi tekrarla" düğmesi bu yüzden bayinin sisteme alışmasını kolaylaştıran özelliklerden biridir.
B2B satışta tüketici mevzuatı uygulanır mı?
B2B satışta alıcı ticari amaçla hareket ettiği için tüketici sayılmaz ve tüketiciye yönelik mevzuatın birçok hükmü bu ilişkiye doğrudan uygulanmaz. Ancak aynı sitede bireysel alıcıya da satış yapılıyorsa o satışlar tüketici işlemidir.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un tanımlar maddesi tüketiciyi "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" olarak tanımlar. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği de bu kanuna dayanılarak hazırlanmıştır. Cayma hakkı, ön bilgilendirme formu gibi kurallar tüketiciyle kurulan mesafeli sözleşmeler için yazılmıştır.
Bu, B2B sitenin kural dışı olduğu anlamına gelmez. Bayilerle yapılan satışlar ticari sözleşmelere, bayilik sözleşmesinin hükümlerine ve vergi mevzuatına tabidir. Pratik sonuç şudur: B2B sitede bireysel alıcının üye olup sipariş verebileceği bir yol açık bırakılmamalıdır. Hesap açılışında vergi numarası ve ticari unvan istemek, satış ekibinin hesabı onaylaması bu ayrımı korur. Hem bayiye hem bireysel müşteriye satış yapılacaksa iki akış ayrı kurulmalıdır. Bu yazı hukuki görüş değildir. Sözleşme ve vergi tarafı için bir hukuk ve mali müşavirlik değerlendirmesi gerekir.
Bayiye özel fiyat nasıl kurulur?
Bayiye özel fiyat, her bayinin ya da bayi grubunun bir fiyat listesine bağlanmasıyla kurulur. Bayi giriş yaptığında ürünlerin yanında kendi listesindeki fiyatı görür.
Fiyat kurgusunda üç model kullanılır:
- Grup fiyat listesi: Bayiler A, B, C gibi gruplara ayrılır, her grubun bir fiyat listesi vardır. Yönetimi en kolay modeldir.
- Liste fiyatı ve iskonto oranı: Tek bir liste fiyatı tutulur, her bayiye ya da gruba bir iskonto oranı tanımlanır. Fiyat değişikliğinde yalnızca liste fiyatı güncellenir.
- Müşteriye özel fiyat: Belirli bayiler için belirli ürünlerde anlaşılmış özel fiyatlar tanımlanır. Esnek ama bakımı zor bir modeldir.
Hangi model seçilirse seçilsin, fiyatın tek bir kaynaktan gelmesi gerekir. Muhasebe ya da ERP programında tutulan fiyat listesi sitede elle tekrar girilirse iki liste zamanla birbirinden ayrılır. Bayi sitede gördüğü fiyatla faturadaki fiyat arasında fark gördüğü anda sisteme güveni kaybeder ve telefonla sipariş vermeye döner.
Kademeli fiyat da B2B'de kurulan kurallardan biridir: 10 koliye kadar bir fiyat, 10 koli üstü başka bir fiyat. Bu kural ürün sayfasında açıkça gösterilmelidir. Bayinin sepetteki miktarı değiştirdiğinde fiyatın da değiştiğini görmesi, büyük sipariş vermeye yönelten bir bilgi olur.
Ürün kataloğu ve sipariş birimi nasıl hazırlanır?
B2B ürün kataloğu, her ürünün satış birimi (adet, koli, paket, palet), koli içi adedi, asgari sipariş miktarı ve varyant yapısıyla hazırlanır. Perakende katalogdan farkı, ürünün nasıl satıldığının ürün kadar önemli olmasıdır.
Katalog hazırlık listesi:
- Satış birimi: Ürün adet olarak mı, koli olarak mı satılıyor? Koli satılıyorsa koli içi adet ürün sayfasında yazılır.
- Asgari sipariş: Ürün bazında asgari miktar ya da sipariş bazında asgari tutar tanımlanır.
- Artış adımı: Koli içi 12 adet olan bir üründe miktar 12'nin katları olarak artmalıdır.
- Stok kodu: Sitedeki stok kodu, muhasebe ya da ERP programındaki kodla aynı olmalıdır.
- Görünürlük: Bazı ürünler yalnızca belirli bayi gruplarına gösterilir.
- Teknik belge: Ürün föyü, sertifika, kullanım kılavuzu gibi belgeler ürün sayfasına eklenir.
Varyant yapısı da önemlidir. Renk ya da ölçü farkı olan ürünlerde her varyantın kendi stok kodu bulunmalıdır. Bayi bir ürünün beş varyantını aynı ekranda miktar girerek sipariş edebilmelidir. Varyant başına ayrı sayfa açtırmak, onlarca kalemlik bir siparişi uzun bir işe dönüştürür.
Ürün verisinin doğruluğu B2B sitede doğrudan maliyete dönüşür. Yanlış koli adedi, bayinin beklediğinden az ya da çok ürün göndermek ve iade sürecini başlatmak demektir. Kataloğun kendi içinde tutarlı olması, sitenin ilk teslim kriteri olmalıdır.
Cari hesap, vade ve sipariş onayı nasıl çalışır?
B2B sitede sipariş anında ödenmek zorunda değildir, bayinin cari hesabına borç olarak yazılabilir. Bu yüzden sistem, bayinin kredi limitini, açık bakiyesini ve vade koşulunu bilmelidir.
Tipik onay akışı şöyle işler:
- Bayi siparişi oluşturur ve gönderir.
- Sistem bayinin kalan limitine bakar. Limit yeterliyse sipariş doğrudan onaylanabilir.
- Limit yetersizse ya da sipariş belirli bir tutarın üzerindeyse sipariş satış ya da finans onayına düşer.
- Onaylanan sipariş depoya ve muhasebeye aktarılır.
- Sevkiyat sonrası irsaliye ve fatura bilgisi bayinin panelinde görünür.
Bayinin panelinde cari ekstresini, açık faturalarını ve vadesi gelen ödemeleri görebilmesi, finans ekibine gelen "bakiyem ne kadar?" telefonlarını azaltır. Bazı B2B sistemleri bayinin panelden kartla ya da havaleyle cari hesabına ödeme yapmasına da izin verir. Kartla ödeme açılacaksa ödeme kuruluşuyla ayrı bir üye işyeri sözleşmesi gerekir. Sanal POS başvurusunda istenen belgeleri ve ödeme kuruluşunun yetkisinin nasıl kontrol edildiğini sanal POS başvurusu için gerekenler maddesi maddesine sayar.
Onay kurallarının yazılı olması önemlidir. "Hangi siparişi kim onaylar?" sorusunun cevabı belli değilse siparişler onay kuyruğunda bekler ve bayi telefona döner. Kural basit tutulmalıdır: limit içi siparişler otomatik, limit dışı siparişler tek bir sorumluya.
ERP ve muhasebe bağlantısı neden gerekir?
ERP ya da muhasebe bağlantısı, B2B sitedeki fiyatın, stoğun, cari bakiyenin ve siparişin işletmenin ana kayıt sistemiyle aynı kalması için gerekir. Bağlantı olmadan site, elle güncellenen ikinci bir kayıt defteri olur.
Bağlantının taşıması gereken veriler:
| Veri | Yön | Sıklık |
|---|---|---|
| Ürün ve fiyat listesi | ERP'den siteye | Fiyat değiştiğinde |
| Stok | ERP'den siteye | Gün içinde düzenli aralıklarla |
| Cari bakiye ve limit | ERP'den siteye | Gün içinde ya da sipariş anında |
| Sipariş | Siteden ERP'ye | Onay anında |
| İrsaliye ve fatura | ERP'den siteye | Belge kesildiğinde |
Bu bağlantının nasıl kurulacağı ERP'ye göre değişir. Bazı muhasebe programları hazır bağlantı modülü sunar, bazılarında özel geliştirme gerekir. Bağlantı yoksa ilk aşamada siparişlerin dosya olarak dışa aktarılıp muhasebe programına aktarılması geçici bir çözüm olabilir. Ama stok ve cari bilgisi gerçek zamanlı değilse bayi sitede gördüğü bilgiye güvenmez.
Stokun birden fazla kanalda satıldığı işletmelerde bu yapı daha da önemlidir. Aynı depodan hem bayilere hem pazaryerine hem kendi perakende sitesine satış yapılıyorsa stok tek bir ana kayıtta tutulmalıdır. Pazaryerine giden stok ve fiyatın hangi kurallarla eşitlendiğini pazaryeri entegrasyonu ayrıca ele alır. Site, pazaryeri ve depo arasındaki stok senkronunun genel düzenini e-ticarette stok takibi tek bir ana kayıt üzerinden kurar.
Bayi hesabı nasıl açılır ve yetkilendirilir?
Bayi hesabı, bayinin başvuru formuyla ya da satış ekibinin doğrudan tanımlamasıyla açılır ve onaylanmadan fiyat görme yetkisi verilmez. Hesap açılışında ticari unvan, vergi numarası, adres ve yetkili kişi bilgisi alınır.
Bir bayinin birden fazla kullanıcısı olabilir. Satın alma sorumlusu sipariş verir, muhasebe sorumlusu ekstreyi görür, mağaza müdürü yalnızca sipariş geçmişine bakar. Kullanıcı bazında yetki tanımlamak, bayi tarafında kimin ne yaptığını izlenebilir kılar.
Hesap açılırken toplanan veriler kişisel veri içerir. Yetkili kişinin adı, telefonu ve e-postası kişisel veridir ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 10 kapsamında veri toplanırken aydınlatma yükümlülüğü doğar. Bayi başvuru formunun yanında aydınlatma metnine bağlantı verilmesi, başvuru formunun ilk teslim kontrollerinden biridir.
Hesabın kapatılması da bir süreçtir. Çalışmayı bırakan bayinin hesabı silinmek yerine pasife alınmalı, geçmiş sipariş ve fatura kayıtları muhasebe yükümlülükleri için korunmalıdır.
B2B site arama motorunda görünmeli mi?
B2B sitenin fiyat ve sipariş tarafı giriş arkasında kalmalı, ama ürün kataloğu, marka ve bayilik başvurusu sayfaları arama motorunda görünebilir. Kapalı sistem, görünmez bir marka anlamına gelmez.
Yeni bayi bulmak isteyen bir üretici için "bayilik veriyoruz" sayfası, ürün kategorileri ve teknik belgeler arama motorundan gelen ziyaretçiyi karşılayan sayfalardır. Fiyatsız ürün sayfaları da arama yapan satın alma sorumlusuna ürünün varlığını gösterir. Giriş gerektiren sayfalar ise dizine eklenmez, çünkü arama motoru tarayıcısı giriş yapamaz.
Uzun satış döngüsü olan B2B işlerde hangi sayfaların talep getirdiğini ve teklif isteğine nasıl yol açtığını B2B SEO'nun uzun satış döngüsündeki sayfaları tek tek sıralar. Kurumsal markanın yapay zeka asistanlarındaki görünürlüğünü ise B2B ve kurumsal markalar için GEO stratejisi farklı ölçülerle değerlendirir.
B2B site yayına alınmadan önce nasıl test edilir?
B2B site, gerçek bayi hesaplarıyla ve gerçek sipariş senaryolarıyla test edilerek yayına alınır. Perakende sitede test siparişi tek bir akışı dener, B2B sitede ise her bayi grubunun kuralı ayrı ayrı denenmelidir.
Kabul testi listesi:
- Fiyat: Her bayi grubundan bir test hesabıyla giriş yapılır, aynı ürünün her grupta doğru fiyatla göründüğü kontrol edilir. Giriş yapmadan fiyatın görünmediği doğrulanır.
- Birim ve asgari miktar: Koli içi adedin katları dışında miktar girilmeye çalışılır, sistemin buna izin vermediği görülür. Asgari tutarın altında sipariş denenir.
- Kademeli fiyat: Miktar eşiğin altına ve üstüne çıkarılır, fiyatın değiştiği sepette görülür.
- Limit ve onay: Limiti dolmak üzere olan bir test hesabıyla limit üstü sipariş verilir, siparişin onay kuyruğuna düştüğü ve sorumluya bildirim gittiği kontrol edilir.
- ERP aktarımı: Onaylanan siparişin muhasebe ya da ERP programına doğru stok kodu, miktar ve fiyatla aktarıldığı görülür.
- Belgeler: Sevkiyat sonrası irsaliye ve fatura bilgisinin bayinin panelinde göründüğü kontrol edilir.
- Yetki: Yalnızca ekstre görme yetkisi olan bir kullanıcının sipariş veremediği doğrulanır.
Bu testlerin ilk turu, birkaç gerçek bayiyle yapılan pilot dönemle tamamlanır. Pilot bayilerin ilk haftada telefonla sipariş vermeye devam edip etmediği, sistemin gerçekten kullanılıp kullanılmadığının en açık göstergesidir. Telefona dönen bayiye neden döndüğü sorulur. Cevap eksik bir ürün, yanlış bir fiyat ya da bulunamayan bir düğmedir ve yayından önce düzeltilebilir.
Hazır B2B yazılımı mı, özel geliştirme mi?
Hazır B2B yazılımı, standart bayi kuralları (grup fiyatı, cari limit, onay akışı) olan ve muhasebe programı yazılımın desteklediği programlardan biri olan işletmeler için uygundur. Özel geliştirme ise iş kuralları standart dışı olan, ERP bağlantısı özel olan ya da mevcut bir sistemle derin bütünleşme isteyen işletmeler için gerekir.
| Ölçüt | Hazır B2B yazılımı | Özel geliştirme |
|---|---|---|
| Kurulum süresi | Kısa | Uzun |
| İş kuralı esnekliği | Yazılımın izin verdiği kadar | İhtiyaca göre |
| ERP bağlantısı | Desteklenen programlarla | Her programa yazılabilir |
| Bakım | Sağlayıcıda | İşletmede ya da geliştiricide |
| Veri sahipliği | Sözleşmeye bağlı | İşletmede |
Bazı işletmeler perakende e-ticaret altyapısının B2B eklentisiyle başlar. Bu yol, aynı katalogla hem perakende hem bayi satışı yapan işletmeler için mantıklı olabilir. Ama eklentinin cari hesap ve onay akışı gibi B2B'ye özgü kuralları ne kadar desteklediği teklif aşamasında test edilmelidir. Altyapı seçiminin genel ölçütleri e-ticaret altyapısı seçimi için karar çerçevesinde yer alır.
Seçimden önce yapılacak en yararlı iş, bugün siparişlerin nasıl geldiğini yazmaktır. Hangi bayi telefonla, hangisi WhatsApp'tan, hangisi e-postayla sipariş veriyor? Siparişler nerede kaydediliyor, kim onaylıyor, stok nereden kontrol ediliyor? Bu akış yazıldığında, B2B sitenin hangi adımı ortadan kaldıracağı ve hangi verinin ilk günden doğru olması gerektiği görünür. Katalog ve varyant yapısını ilk haftada netleştirmek, e-ticaret sitesi kurulumu planının başlangıç noktasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
B2B e-ticaret sitesi nedir?
B2B e-ticaret sitesi, bir üreticinin ya da toptancının bayilerine ve kurumsal müşterilerine internet üzerinden sipariş aldığı kapalı bir satış sistemidir. Alıcı giriş yapmadan fiyat göremez, fiyatlar müşteri ya da grup bazında farklıdır ve sipariş kartla ödenmek yerine cari hesaba yazılabilir. Asgari sipariş, koli bazında satış ve sipariş onayı gibi kurallar perakende siteden farklı çalışır.
Bayi sipariş sistemi neleri kapsar?
Bayi sipariş sistemi bayi hesabı ve kullanıcı yetkileri, bayiye özel fiyat listesi, koli ve asgari sipariş kuralları, cari limit ve sipariş onayı, sipariş geçmişi ve tekrar sipariş, irsaliye, fatura ve cari ekstre görüntüleme özelliklerini kapsar. Sistemin güvenilir çalışması için fiyat, stok ve cari bakiyenin muhasebe ya da ERP programıyla bağlantılı olması gerekir.
B2B satışta cayma hakkı var mı?
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişi olarak tanımlar. Bayi ya da kurumsal müşteri ticari amaçla satın aldığı için tüketici sayılmaz ve tüketiciye tanınan cayma hakkı bu ilişkiye doğrudan uygulanmaz. İade ve iptal koşulları bayilik sözleşmesinde belirlenir. Bu bilgi hukuki görüş değildir, sözleşme için ayrı değerlendirme gerekir.
B2B e-ticaret sitesi ERP'ye bağlanmak zorunda mı?
Zorunlu değildir, ama bağlantı olmadan fiyat, stok ve cari bakiye sitede elle güncellenir ve zamanla muhasebe kayıtlarından ayrılır. Bayi sitede gördüğü fiyatla faturadaki fiyat arasında fark gördüğünde sisteme güvenmez. Başlangıçta siparişlerin dosya olarak aktarılması geçici çözüm olabilir, ancak düzenli sipariş alan bir bayi ağı için gerçek zamanlıya yakın bağlantı gerekir.
B2B site Google'da görünür mü?
Giriş gerektiren fiyat ve sipariş sayfaları arama motoru tarafından dizine eklenmez, çünkü tarayıcı giriş yapamaz. Ancak marka tanıtımı, ürün kategorileri, fiyatsız ürün sayfaları, teknik belgeler ve bayilik başvurusu sayfaları herkese açık tutulabilir ve arama motorunda görünebilir. Yeni bayi arayan bir üretici için bu açık sayfalar, sitenin müşteri kazandıran tarafıdır.