ChatGPT ve Perplexity Hangi Kaynakları Gösteriyor? 490 URL

ChatGPT ve Perplexity, bir hizmet işletmesinin "web sitemi kime yaptırayım?" sorusuna cevap verirken kaynak olarak en çok o hizmeti satan firmaların kendi sitelerini gösteriyor. 26 Eylül 2026'da 14 meslek sorusunu iki motora ikişer kez sorduk ve 56 cevapta toplam 490 kaynak URL'si topladık. Bu URL'lerin 320'si (%65,3) web ajansı, randevu yazılımı ya da danışman gibi hizmeti kendi sitesinde satan tarafların sayfalarıydı; resmi kurumlar 54 URL ile (%11,0) ikinci sıradaydı, "en iyi" türünden liste ve dizin sayfaları ise yalnızca 22 URL'de (%4,5) kaldı. ChatGPT bu 22 liste URL'sinin hiçbirini göstermedi.

Bu yazı o ölçümün kaynak kesitini, yöntemini ve neyi söyleyemeyeceğini anlatıyor. Sayılar tek bir tarihe, tek bir konuma ve belirli bir soru kalıbına ait. Yöntemi tekrar edilebilecek ayrıntıda yazdık ki başka biri aynı ölçümü kendi sektöründe yapıp karşılaştırabilsin.

Ne sorduk: 14 meslek sorusu, iki motor, iki çalıştırma

Soru seti, bir meslek sahibinin yapay zekaya gerçekten yazabileceği cümlelerden oluşuyor. Hiçbir soruda marka adı geçmiyor. Sorular üç kümeye ayrıldı:

Web sitesi kümesindeki meslekler diş kliniği, muayenehane, güzellik salonu, kuaför, diyetisyen, psikolog, fizyoterapist, pilates stüdyosu ve iç mimar. Her soru Perplexity'ye ve ChatGPT'ye ikişer kez soruldu: 14 soru x 2 motor x 2 çalıştırma = 56 hücre. Kişiselleştirilmiş sayılıp dışarıda bırakılan hücre yok; 56 hücrenin tamamı geçerli.

Ajans seçimiyle ilgili 30 soruluk ayrı ölçümümüz GEO Görünürlük Endeksi sayfasında yayında. Bu yazıdaki veri o ölçüm değil; meslek soruları ayrı bir set ve kaynak kesiti ilk kez burada yayımlanıyor.

Yöntem: kaynakları nasıl topladık ve sınıfladık

Hesap ve oturum koşulu. Perplexity'de ölçüm için açılmış yeni bir hesap kullanıldı; hesapta "arama geçmişini kullan" ayarı açıktı. ChatGPT'de oturum açılmadı, sorular misafir olarak soruldu. İki motorun koşulu bu yüzden aynı değil ve sonuçlar bu farkla birlikte okunmalı.

Konum. İki motorda da bağlantı Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesinden bir IP adresiyle yapıldı. Ham kayıtta Perplexity hücrelerinin neredeyse tamamında, ChatGPT'de en az 3 hücrede cevaba yerel bir etki yansıdığı işaretlendi.

"Kaynak" ne demek. İki motor kaynağı farklı biçimde gösteriyor, biz de farklı ölçtük. Perplexity'de cevabın altındaki kaynak listesi sayıldı. ChatGPT'de cevap metninin içindeki kaynak çiplerinin yönlendirdiği farklı URL'ler sayıldı; sorgu dizesi atıldı. ChatGPT web aramasını 28 hücrenin 24'ünde başlattı, kalan 4 hücrede hiç kaynak göstermedi.

Tekilleştirme. URL'ler alan adına indirildi, www. öneki atıldı. Perplexity'nin 398 URL'si 198 tekil alan adına, ChatGPT'nin 92 URL'si 57 tekil alan adına karşılık geldi. İki motorun ortak alan adı 15; birleşim 240 tekil alan adı.

Sınıflama kuralı. Her alan adına tek sınıf verildi. Ölçümü yapan kişi her kaynak URL'sinin yanına bir etiket yazmıştı ("Türk hizmet sağlayıcı", "üçüncü taraf liste/dizin", "resmi kurum" gibi); bu etiketler on sınıfa eşlendi ve sayfalar yeniden ziyaret edilmedi. Sınıflar: sağlayıcı (hizmeti kendi sitesinde satan ajans, yazılım ya da randevu platformu, bireysel danışman), liste (üçüncü taraf liste, dizin, pazar yeri, uygulama mağazası, haber sitesindeki "en iyi" yazısı), resmi kurum, meslek örgütü, platform belgesi (OpenAI ve Google'ın kendi belgeleri), haber, akademik, işletme sitesi (meslek sahibinin kendi sitesi), diğer (soruyla ilgisiz) ve belirsiz. Forum, sosyal medya ve URL olarak harita sınıflarında hiç kaynak çıkmadı.

İkinci göz. 240 alan adının rastgele %20'si (48 alan adı, sabit tohum değeriyle seçildi) bağımsız olarak ikinci kez sınıflandı; 48 alan adlık bu örneklemde iki sınıflama 46/48 uyumlu çıktı (20 Ekim 2026). Sayım kaynak_analizi.py adlı bir betikle yapıldı; ham kayıtta bildirilen 398 ve 92 URL sayıları yeniden sayımla birebir tuttu.

Cevap başına kaç kaynak vardı

Bu tablo "Perplexity daha çok kaynak kullanıyor" diye okunmamalı: Perplexity cevabın tamamı için bir liste gösteriyor, ChatGPT yalnızca metin içinde atıf verdiği yerleri. Tabloyu her motorun kendi içinde okumak doğru.

Kaynak türleri: sağlayıcı siteleri, resmi kurumlar, listeler

Toplam 490 URL'nin türlere dağılımı:

Motor bazında sağlayıcı payı birbirine yakın çıktı: Perplexity'de 398 URL'nin 262'si (%65,8), ChatGPT'de 92 URL'nin 58'i (%63,0). Fark ikinci sırada: Perplexity'de resmi kurumlar 42 URL (%10,6) ile ikinci, ChatGPT'de ise platform belgeleri 15 URL (%16,3) ile ikinci ve resmi kurumlar 12 URL (%13,0) ile üçüncü sıradaydı. Liste ve dizin sayfaları Perplexity'de 22 URL (%5,5) taşıdı, ChatGPT'de hiç görünmedi.

183 sağlayıcı alan adının 160'ı Türk, 15'i yabancı, 8'inin menşei doğrulanamadı. Sağlayıcı sınıfı içinde ajans ile yazılım platformunu güvenilir biçimde ayıramadık; ham kayıttaki etiketler bunu her zaman söylemiyordu. Bu yüzden "ajans siteleri şu kadar, randevu yazılımları şu kadar" diye bir sayı vermiyoruz.

Liste sayfalarının bu sorularda bu kadar az görünmesi, ajans seçimi sorularındaki gözlemimizle aynı şey değil. Ajans önerisi sorularında motorların cevabı üçüncü taraf liste sayfalarından kurduğunu daha önceki ölçümlerimizde gözlemlemiştik; liste sayfalarını nasıl okumak gerektiğini ajans listesi okuma rehberi içinde anlattık. Ancak ajans sorularının kaynak türü kesiti bu veride yok (aşağıda "Sınırlar" bölümüne bakın); iki soru setinin liste payı birbiriyle karşılaştırılamaz.

Soru türüne göre: web sitesi, SEO ve GEO soruları

Web sitesi kümesi 18'er hücreyle verinin büyük kısmını oluşturuyor:

Muayenehane ve psikolog sorularında soru metni mevzuata ve etik kurallara uygunluğu da soruyordu; resmi kurum ve meslek örgütü kaynaklarının bu kümede görünmesi bu soruların yapısıyla uyumlu, ama soru bazında ayrıca saymadık.

SEO ve GEO kümeleri çok küçük: SEO 4, GEO 6 hücre. Bu satırları eğilim olarak değil, yalnızca o hücrelerde ne görüldüğünün betimlemesi olarak veriyoruz. ChatGPT'nin SEO sorularında 12 URL'nin 7'si, GEO sorularında 11 URL'nin 8'i platform belgesiydi; yani cevap çoğunlukla motorun kendi ürün ve erişim belgelerine dayandı. ChatGPT'nin SEO cevaplarında (M10-M11) bir ad listesi de yoktu. Perplexity'nin GEO sorularında ise 60 URL'nin 12'si "diğer" sınıfındaydı: "GEO" kısaltması soruyla ilgisi olmayan başka alanlara ve konuyla ilgisiz bir yabancı yapay zeka şirketine gitti.

Kaynaklar ne kadar tekrar etti

240 tekil alan adının 149'u (%62,1) 56 hücrenin yalnızca birinde göründü. Kaynak havuzu geniş ve dağınık: aynı alan adının birçok cevapta tekrar ettiği bir tablo yok.

Az sayıda alan adı ise öne çıktı. En çok hücrede görünen alan adı 56 hücrenin 12'sinde yer aldı; bu bir sağlayıcı sitesiydi ve Perplexity'de 23 URL üretti. En çok URL üreten ikinci alan adı bir resmi kurumdu (23 URL, 17'si Perplexity'de). İlk 5 alan adı birlikte 490 URL'nin 78'ini (%15,9) üretti.

Tekrar eden alan adlarının neden tekrar ettiğini bu veriden söyleyemiyoruz; sayfaların içeriği bu ölçümde incelenmedi. Kaynak gösterilen sitelerin teknik özelliklerini ayrı bir taramada ölçtük: kaynak sitelerde llms.txt oranı aynı 240 alan adına bakıyor.

Aynı soru iki kez: kaynak listesi ne kadar oynadı

Her soru her motora iki kez soruldu. Soru başına iki çalıştırmanın ortak alan adlarını ve birleşimini topladık:

Perplexity'de dikkat çeken bir gözlem var: M11, M12, M13 ve M14 sorularında iki çalıştırmanın URL kümesi birebir aynı çıktı (her birinde 10 URL; 9, 8, 9 ve 8 alan adı), oysa cevap metinleri farklıydı. Bu dört sorunun kaynak dosyaları arasında satır farkı sıfır; bunu ham dosyaları karşılaştırarak teyit ettik. M10'da ise küme değişti: iki çalıştırmada 8 ve 11 alan adı, 5'i ortak. ChatGPT'de hiçbir soruda iki çalıştırmanın URL kümesi aynı değildi.

Yani kaynak listesi sabit değil; tek bir sorguya bakıp "yapay zeka şu siteyi kaynak gösteriyor" demek, ikinci çalıştırmada değişebilecek bir şeyi kalıcı sanmak olabilir. Bu yüzden ölçümlerimizde her soruyu en az iki kez soruyoruz. Perplexity'de kaynak olarak görünmenin teknik ve içerik tarafını Perplexity'de kaynak gösterilmek yazısında ayrıca ele aldık.

Harita yer kartları ve konumun etkisi

ChatGPT bazı cevaplarda bir harita ve işletme yer kartları gösterdi. Bu kartlar URL değil, bu yüzden 490 kaynak sayısına girmedi. ChatGPT'de 12 hücrede harita göründü ve bu hücrelerde toplam 37 yer kartı vardı. Perplexity'de yer kartı görülmedi.

Bunu yalnızca bir gözlem olarak kaydediyoruz: ChatGPT'nin "kime yaptırayım" cevabındaki adların bir kısmı, metnin içindeki kaynaklardan değil bu harita kartlarından geldi. Kartların hangi veriden üretildiğini ve hangi sırayla dizildiğini ölçmedik.

Konum etkisi de aynı biçimde okunmalı. İstanbul'dan, Ankara'dan ya da başka bir ilden sorulan aynı soru farklı kaynaklar ve farklı adlar getirebilir. Bu veri "Türkiye genelinde yapay zeka şunu kaynak gösteriyor" sonucunu taşımaz.

Sınırlar: bu veri neyi söylemez

1. Kaynak gösterilen site, önerilen işletme değildir. Kaynak listesini cevaptaki ad listesiyle satır satır eşlemedik. Bir sağlayıcının sitesinin kaynak olması, o sağlayıcının cevapta önerildiği anlamına gelmez; bir rehber yazısı başka firmaları anlatıyor da olabilir.
2. Nedensellik yok. Sağlayıcı sitelerinin %65,3 pay alması, bir işletmenin kendi sitesini açması halinde kaynak gösterileceğini göstermez.
3. Tek tarih, tek konum, tek soru kalıbı. 26 Eylül 2026, Afşin IP'si, 14 soru, soru başına 2 çalıştırma. Sonuç bu soru kalıbı içindir.
4. İki motorun koşulu farklı. Perplexity'de yeni hesap ve geçmiş ayarı açık, ChatGPT'de oturumsuz kullanım.
5. İki motor kaynağı farklı tanımlıyor. Hücre başına kaynak sayısı motorlar arasında eşdeğer bir kıyas değil.
6. Gemini ve Google AI Overviews bu ölçümde yok.
7. Sınıflama alan adı düzeyinde ve ölçümü yapanın etiketine dayalı. Aynı alan adının blog yazısı ile hizmet sayfası ayrılmadı; 48 alan adlık rastgele örneklemde bağımsız ikinci sınıflama 46/48 uyumlu çıktı (20 Ekim 2026), kalan 192 alan adı tek sınıflamaya dayanıyor.
8. Ajans seçimi sorularının kaynak türü kesiti bu veride yok. O ölçümün ham kaydı üç farklı biçimde tutulmuştu ve kaynak satırları güvenilir biçimde otomatik çıkarılamadı; elle temizlenmeden yayımlanmadı.

Platform belgeleri de bu ölçümle aynı çerçeveyi çiziyor. OpenAI'ın OpenAI tarayıcı belgesi OAI-SearchBot'un ChatGPT'nin arama özelliklerinde siteleri arama sonuçlarında göstermek için kullanıldığını yazıyor; Perplexity'nin Perplexity tarayıcı belgesi PerplexityBot'un siteleri arama sonuçlarında gösterip bağlantı vermek için tasarlandığını söylüyor. İki belge de bir sitenin hangi koşulda kaynak seçileceğini anlatmıyor; bu ölçüm de anlatmıyor.

İşletmeniz için ne anlama geliyor

Bu veriden çıkarılabilecek en sağlam sonuç şu: "kime yaptırayım" türünden bir soruda motorun okuyabileceği, hizmeti açıkça tarif eden bir sayfanın olmaması, kaynak havuzunun dışında kalmak demek. Bir sayfanın olması ise kaynak gösterilmeyi garanti etmiyor.

Pratikte üç şey yapılabilir:

• Hizmeti açıkça tarif eden bir sayfa. Sorulardaki somut ihtiyaçlar (online randevu, mevzuata uygunluk, portfolyo) sayfada açıkça cevaplanmış olsun.
• Mevzuat ve meslek örgütü bağlamı. Resmi kurum ve meslek örgütü kaynakları web sitesi sorularında kaynakların önemli bir kısmını oluşturdu. Sağlık meslekleri için reklam ve tanıtım kurallarına uyumu sayfada açıkça anlatmak, bu bağlamla çelişmeyen bir metin kurmak demek.
• Ölçümü kendi sorunuzla tekrarlamak. Aynı soruyu iki kez, aynı koşulla sorun ve kaynak listesini kaydedin. Tek çalıştırma yanıltıcı olabilir.

Meslek bazında web sitesi kurulumunu bu çerçeveyle nasıl ele aldığımızı mesleğe özel web sitesi sayfasında anlattık. Motorların bir markayı neye bakarak andığına dair genel çerçeve için ChatGPT ve Gemini'de önerilmek yazısı tamamlayıcı.

Google tarafında ise ayrı bir hazırlık gerekmiyor: Google'ın AI özellikleri belgesi AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için ek bir gereklilik ya da özel bir optimizasyon olmadığını söylüyor. Bu ölçüm zaten Google'ı kapsamıyor.

Özet bulgular ve bu veriyi alıntılamak

Aşağıdaki cümleler tek başına alıntılanabilecek biçimde yazıldı; her biri 26 Eylül 2026 tarihli ölçüme aittir:

• 26 Eylül 2026'da ChatGPT ve Perplexity, 14 meslek sorusuna verdikleri 56 cevapta 490 kaynak URL'si gösterdi; bunların 320'si (%65,3) hizmeti kendi sitesinde satan sağlayıcıların sayfalarıydı.
• Aynı ölçümde liste ve dizin sayfaları 490 kaynağın 22'sinde (%4,5) göründü; ChatGPT'nin 92 kaynağının hiçbiri liste sayfası değildi.
• Kaynak gösterilen 240 tekil alan adının 149'u (%62,1) 56 cevabın yalnızca birinde yer aldı.
• Perplexity'de 14 sorunun 4'ünde iki ayrı çalıştırmanın kaynak listesi birebir aynı çıktı; ChatGPT'de hiçbir soruda aynı çıkmadı.
• ChatGPT 28 cevabın 12'sinde harita gösterdi ve bu cevaplarda toplam 37 işletme yer kartı vardı; bu kartlar kaynak sayısına dahil değildir.

Alıntılama notu. Kaynak olarak "Next GEO Agency, meslek soruları kaynak analizi, ölçüm tarihi 26 Eylül 2026" yazılabilir. Alan adı düzeyindeki ham kayıt üçüncü taraf siteleri adıyla içerdiği için yayımlanmıyor; araştırma amacıyla ham veri talebi üzerine paylaşılır. Aynı yöntemle yeni bir ölçüm yapıldığında sonuç bu yazıya tarihli olarak eklenecek; önceki sayılar silinmeyecek. Kendi sitemizin Search Console verisini aynı açıklıkla yayımladığımız kayıt ise yeni ajans sitesinin Search Console kaydı adresinde.

Sıkça Sorulan Sorular

ChatGPT hangi kaynakları kullanıyor?

26 Eylül 2026'daki ölçümümüzde ChatGPT, 14 meslek sorusuna verdiği 28 cevabın 24'ünde web araması yaptı ve toplam 92 kaynak URL'si gösterdi. Bunların 58'i (%63,0) hizmeti kendi sitesinde satan sağlayıcıların sayfalarıydı; 15'i (%16,3) OpenAI ve Google gibi platformların kendi belgeleri, 12'si (%13,0) resmi kurum sayfalarıydı. Liste ya da dizin sayfası hiç yoktu. Bu sonuç o tarihe, Kahramanmaraş'tan yapılan bağlantıya ve "kime yaptırayım" türü sorulara aittir.

Bu araştırmada hangi yapay zeka motorları ölçüldü, Gemini neden yok?

Ölçümde yalnızca Perplexity ve ChatGPT vardı; Perplexity ölçüm için açılmış yeni bir hesapla, ChatGPT ise oturum açılmadan kullanıldı. Gemini ve Google AI Overviews bu soru setinde ölçülmedi. Bu yüzden sonuçlar Google'ın yapay zeka yüzeylerine genellenemez. Google'ın kendi belgesi, AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için normal arama gerekliliklerinin dışında ek bir şart olmadığını söylüyor.

Kaynak gösterilen site ile cevapta adı geçen işletme aynı şey mi?

Hayır. Kaynak listesi, motorun cevabı yazarken dayandığını gösterdiği sayfalardır; cevapta önerilen işletme adları ise ayrı bir ölçüdür. Bu araştırmada kaynak listesini cevaptaki adlarla satır satır eşlemedik. Bir rehber yazısı kaynak gösterilip içinde başka firmaları anlatıyor olabilir; ChatGPT'de adların bir kısmı da kaynaklardan değil harita yer kartlarından geldi.

Aynı soru başka bir şehirden sorulursa sonuç değişir mi?

Değişebilir. Bu ölçüm Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesinden bir IP adresiyle yapıldı ve ham kayıtta Perplexity cevaplarının neredeyse tamamında, ChatGPT'de en az 3 cevapta yerel bir etki işaretlendi. Başka bir ilden sorulan aynı soru farklı kaynaklar ve farklı adlar getirebilir. Bu yüzden sayılar "Türkiye geneli" diye okunmamalı.

Ham kayda nasıl ulaşabilirim?

Alan adı düzeyindeki ham kayıt üçüncü taraf siteleri adıyla içerdiği için yayımlanmıyor; yalnızca toplu oranlar bu yazıda yer alıyor. Araştırma ya da haber amacıyla iletişim sayfasından talep edildiğinde, soru metinleri, sınıflama kuralı ve kaynak satırları paylaşılabilir. Alıntı yaparken ölçüm tarihi olarak 26 Eylül 2026'yı ve kaynak olarak Next GEO Agency'yi yazmanız yeterli.