İçeriğe atla
Blog'a Dön
Sağlık Sektörü

Yapay Zeka Sağlık Turizmi Kaynakları: Saç Ekiminde 158 URL

Next GEO Agency

Yapay zeka destekli taslak; yayından önce baştan sona okunur ve iddialar birincil kaynaklara karşı kontrol edilir. İçerik üretim sürecimiz

Uzaydan gece görünümü: Dünya yüzeyinde parlayan şehir ışıkları ve ince atmosfer çizgisi

Yurt dışındaki biri ChatGPT'ye ya da Perplexity'ye "best hair transplant clinic in Turkey" yazdığında, cevabın dayandığı kaynakların en büyük kısmı üçüncü taraf liste ve rehber sayfalarından geliyor; kliniklerin kendi siteleri ikinci sırada. 9 Kasım 2026'da saç ekimi ve estetik üzerine sekiz soruyu İngilizce, Almanca ve Arapça olarak iki motora sorduk ve 16 cevapta 158 kaynak URL'si topladık. Bu URL'lerin 69'u (%43,7) liste/rehber, 44'ü (%27,8) kliniğin kendi sitesiydi; resmi kurum sayfası 11 URL'de kaldı ve hepsi ChatGPT'den geldi. "En iyi klinik" sorularının sekiz cevabının sekizi klinik adı verdi, "güvenli mi" sorularının altı cevabının hiçbiri ad vermedi.

Metin sağlık turizmi yapan klinik, hastane ve aracı kuruluş yöneticisi için yazıldı. Hastaya tavsiye değildir, tıbbi bilgi içermez ve hiçbir kliniği önermez; ölçülen şey motorların hangi tür kaynaktan beslendiğidir. Klinik, liste ve haber sitesi adları bilerek yazılmadı, kaynaklar yalnızca türleriyle anılıyor.

Ölçümün kurgusu: sekiz soru, üç dil, iki motor ve sayım kuralı

Soru seti ilk cevap alınmadan önce sabitlendi ve ölçüm boyunca tek harfi değiştirilmedi. Hiçbir soruda marka ya da klinik adı geçmiyor. Sorular üç niyete ayrılıyor:

  • En iyi klinik (öneri niyeti): İngilizce saç ekimi, İngilizce meme büyütme, Almanca saç ekimi ve Arapça saç ekimi soruları (S01, S04, S05, S07).
  • Güvenli mi (risk ve bilgi niyeti): saç ekiminin Türkiye'de güvenli olup olmadığını İngilizce, Almanca ve Arapça soran üç soru (S02, S06, S08).
  • Nasıl seçilir: İstanbul'da saç ekimi kliniği seçimini İngilizce soran tek soru (S03).

Dil dağılımı İngilizce 4, Almanca 2, Arapça 2. Almanca ve Arapça sorular İngilizce "en iyi" ve "güvenli mi" sorularının birebir karşılığı; böylece aynı niyetin dile göre nasıl değiştiği okunabiliyor.

Her soru ChatGPT'ye ve Perplexity'ye birer kez soruldu: 8 soru x 2 motor x 1 çalıştırma = 16 hücre. Her hücre yeni bir sohbetle açıldı. İki motorda da hesap açılmadı, oturum açılmadı; ChatGPT misafir olarak, Perplexity oturumsuz kullanıldı. On altı hücrenin on altısı da geçerli cevap verdi, ölçülemeyen hücre yok. Kendi markamız hiçbir soruda geçmiyor ve 16 cevabın hiçbirinde adımız çıkmadı.

İki motor "kaynak" kelimesine aynı şeyi yüklemiyor, bu yüzden her biri kendi arayüzüne göre sayıldı. ChatGPT'de üç yerden URL toplandı: cevap metnindeki bağlantılar ve kaynak çipleri, "Kaynakları görüntüle" paneli ve cevaptaki görsel kartlarına tıklanınca açılan kaynak bağlantıları. Perplexity'de cevap metnindeki satır içi bağlantılar ve "Bağlantılar" sekmesindeki liste sayıldı. Aynı hücrede tekrar eden URL bir kez yazıldı; harita yer kartları URL olmadığı için sayıma girmedi.

Bu kuralla ChatGPT'nin 70 URL'sinin 19'u metin içinden, 26'sı kaynak panelinden, 25'i görsel kaynağından geldi. Perplexity'nin 88 URL'sinin 16'sı metin içi bağlantı, 72'si Bağlantılar sekmesiydi. Hücre başına URL ChatGPT'de 4 ile 21, Perplexity'de 10 ile 18 arasında değişti. İki motorun kaynak sayısı bu yüzden yan yana konup "hangisi daha çok kaynak kullanıyor" diye kıyaslanamaz; her motor kendi içinde okunmalı.

Her URL'ye tek bir tür verildi: kliniğin kendi sitesi, liste/rehber, forum/topluluk, inceleme platformu, resmi kurum, haber, diğer ve belirsiz. Sınıf, ham kayıttaki başlığa ve URL yoluna bakılarak verildi; sayfalar ikinci kez açılmadı. Üç kural sonucu doğrudan etkiliyor:

  1. Bir haber sitesinin alan adında yayımlanmış "en iyi 10 klinik" yazısı içerik türüne göre liste/rehber sayıldı, haber değil.
  2. Bir hastane grubunun kendi sitesinde yayımladığı "en iyi klinikler" yazısı kliniğin kendi sitesi sayıldı.
  3. Meslek dernekleri, mevzuat veri tabanı, basın bülteni dağıtıcısı ve görsel kaynağı olarak çıkan konu dışı sayfalar diğer kutusuna girdi.

Bu ayrım, 26 Eylül 2026'da meslek soruları için kurduğumuz yöntemin devamı. Orada da sınıf alan adı düzeyinde verilmişti ve sonuçlar ChatGPT ve Perplexity kaynak analizi olarak yayımlandı. O ölçümde kaynakların çoğunluğu hizmeti satan firmaların kendi siteleriydi. Saç ekimi sorularında tablo belirgin biçimde farklı çıktı.

Kaynak türü dağılımı: liste sayfaları en büyük pay

158 URL'nin türlere göre dağılımı:

TürToplam%ChatGPT%Perplexity%
Liste/rehber6943,71521,45461,4
Kliniğin kendi sitesi4427,81927,12528,4
Diğer1610,11622,900
Belirsiz138,257,189,1
Resmi kurum117,01115,700
İnceleme platformu21,322,900
Haber21,311,411,1
Forum/topluluk10,611,400
Toplam1587088

Tablodaki en net çizgi Perplexity'de: 88 URL'nin 54'ü liste ya da rehber sayfası. Bunların içinde haber sitesi alan adında yayımlanmış "en iyi N klinik" yazıları, sağlık turizmi pazar yerleri, klinik dizinleri ve aracı bloglarındaki listeler var. Kliniğin kendi sitesi 25 URL ile ikinci; resmi kurum sayfası Perplexity'nin sekiz cevabının hiçbirinde bağlantı olarak çıkmadı.

Tekil alan adı düzeyinde de sıra değişmiyor. 158 URL 96 farklı alan adına karşılık geliyor (ChatGPT 52, Perplexity 49, iki motorda ortak 5). Bu 96 alan adının 37'si liste/rehber, 27'si kliniğin kendi sitesi, 12'si belirsiz, 9'u diğer, 7'si resmi kurum.

Belirsiz kutusundaki 13 URL, klinik mi aracı kuruluş mu, haber mi tanıtım mı olduğu başlık ve adres yolundan ayırt edilemeyen 12 alan adına ait. Sayfalar açılıp okunsaydı bu kutunun bir kısmı liste ya da klinik tarafına geçebilirdi; o yüzden liste payını "en az" diye okumak daha doğru.

ChatGPT ve Perplexity aynı soruda farklı kaynak havuzu kurdu

ChatGPT'nin tablosu daha dağınık. 70 URL'nin 19'u kliniğin kendi sitesi (%27,1), 16'sı diğer (%22,9), 15'i liste/rehber (%21,4), 11'i resmi kurum (%15,7). Yani ChatGPT'de liste sayfaları en büyük kalem değil; ilk sırada klinik siteleri duruyor.

"Diğer" kutusunun ChatGPT'de bu kadar büyük olmasının iki nedeni var. Birincisi meslek dernekleri: 16 URL'nin 10'u uluslararası bir saç cerrahisi meslek derneğinin ve Birleşik Krallık'taki bir plastik cerrahi derneğinin sayfaları. İkincisi görsel kaynakları: ChatGPT cevaba görsel kartı eklediğinde kartın kaynağı da sayıldı ve bu kaynakların bir kısmı konuyla ilgisiz çıktı (mimari proje ya da fotoğraf portfolyosu gibi sayfalar).

Görsel kaynakları çıkarıldığında ChatGPT'nin URL sayısı 45'e iniyor. Bu 45 URL'nin 12'si kliniğin kendi sitesi, 12'si diğer, 11'i resmi kurum, 9'u liste/rehber, 1'i belirsiz. Resmi kurum URL'lerinin 11'i de görsel dışı atıflardan geliyor; başka bir deyişle ChatGPT'de resmi kaynak, cevabın metnine ve kaynak paneline bilerek konmuş bağlantılar arasında.

Hücre düzeyinde de fark var. En az bir liste/rehber kaynağı gösteren hücre Perplexity'de 8/8, ChatGPT'de 4/8. En az bir klinik sitesine dayanan hücre Perplexity'de 6, ChatGPT'de 4. İki motorda da kliniğin kendi sitesi URL'lerin yaklaşık dörtte birinden biraz fazlası: klinik siteleri cevaba giriyor, ama Perplexity'de neredeyse her zaman liste sayfalarıyla birlikte.

"En iyi" sorusu ad üretiyor, "güvenli mi" sorusu kontrol listesi

Niyet, cevabın biçimini kaynak türünden daha keskin ayırdı. Cevap metninde en az bir klinik, hastane ya da hekim adı geçen hücre sayısı 16'da 10 (ChatGPT 5, Perplexity 5). Bu 10 hücre niyete göre şöyle dağıldı:

  • "En iyi klinik" soruları (S01, S04, S05, S07): 8 hücrenin 8'inde ad verildi.
  • "Nasıl seçilir" sorusu (S03): 2 hücrenin 2'sinde ad verildi.
  • "Güvenli mi" soruları (S02, S06, S08): 6 hücrenin hiçbirinde ad verilmedi.

"Güvenli mi" cevapları ad yerine kontrol maddeleri ve resmi kayıt yönlendirmesi içerdi. Kaynak tarafında da aynı ayrım görülüyor. "En iyi klinik" sorularındaki 75 URL'nin 42'si liste/rehber, 18'i klinik sitesi, yalnızca 3'ü resmi kurum. "Güvenli mi" sorularındaki 44 URL'nin 12'si liste/rehber, 10'u klinik sitesi, 6'sı resmi kurum. "Nasıl seçilir" sorusundaki 39 URL'de klinik sitesi 16 ile listeyi (15) geçti, resmi kurum 2 URL aldı.

Klinik yöneticisi açısından bunun karşılığı şu: hastanın hangi aşamada soru sorduğu, hangi tür kaynağın okunduğunu değiştirebiliyor. Karar aşamasındaki "en iyi" sorusunda motor liste sayfalarından ad topluyor. Güven aşamasındaki "güvenli mi" sorusunda ad vermeyip doğrulama yolunu tarif ediyor. İkinci aşamada kliniğin işine yarayacak olan şey, o doğrulama yolunun sonunda kendi kaydının doğru ve eşleşebilir olmasıdır.

Almanca ve Arapça cevaplarda kaynak havuzu değişti

Dil, kaynak karışımını en az niyet kadar değiştirdi:

  • İngilizce (S01-S04): 95 URL; 40'ı liste/rehber, 29'u klinik sitesi, 7'si resmi kurum.
  • Almanca (S05-S06): 29 URL; 19'u liste/rehber, yalnızca 1'i klinik sitesi, 1'i resmi kurum.
  • Arapça (S07-S08): 34 URL; 14'ü klinik sitesi, 10'u liste/rehber, 3'ü resmi kurum.

Almanca hücrelerde liste baskınlığı belirgin. Liste kaynaklarının büyük çoğunluğu Alman haber sitelerinin alan adlarında yayımlanmış "die 10 besten" ya da "top 10" türünden klinik listeleri. Bu 29 URL'nin 9'u ayrıca adres yolunda sponsorlu ya da tanıtım içeriği işareti taşıyor (sonraki bölüm). Kliniğin kendi sitesi Almanca iki sorunun dört hücresinde toplam 1 URL'de göründü.

Arapça hücrelerde tersine bir tablo var: klinik siteleri listeleri geçti. Bu 14 klinik URL'sinin 11'inin adres yolu sitenin Arapça sürümüne işaret ediyor; yani klinik sitesinin Arapça sayfaları doğrudan kaynak olarak okundu. Bir dil sürümünün kaynak olabilmesi için o dilde, ayrı ve kalıcı bir adreste yayımlanmış olması gerekiyor. Dil sürümlerinin ayrı adreslerde durup hreflang ile birbirine bağlanması çok dilli GEO ve hreflang kurulumunun temel adımıdır.

Örneklem küçük: Almanca ve Arapça için ikişer soru var. Bu fark "Almanca soran hasta listeye bakar" diye genellenemez. Söylenebilecek olan, aynı niyetin farklı dilde sorulduğunda motorun bambaşka bir kaynak havuzuna gidebildiği.

Sponsorlu içerik işareti taşıyan liste adresleri

158 URL'nin 16'sının adres yolunda tanıtım ya da sponsorlu içerik işareti var: yolda "advertorial", "contributor-content", "press-release", "/adv/", "business-partnerships" ya da "consumer-connect" geçiyor. Bu 16 URL'nin 15'i haber sitesi alan adında yayımlanmış liste/rehber sayfası (ChatGPT 3, Perplexity 12), 1'i belirsiz kutusunda. Dile göre bakıldığında 9'u Almanca, 6'sı İngilizce, 1'i Arapça hücrelerden geliyor.

Bu sayıyı okurken sınırı net tutmak gerekiyor. İşaret yalnızca adres yolundan çıkarıldı; sayfalar açılıp "sponsorlu içerik" ibaresi aranmadı. Yolunda bu kelimeler geçen her sayfa ücretli olmayabilir, yolunda geçmeyen bir liste de ücretli olabilir. Ölçüm "liste kaynaklarının şu kadarı ücretli" sonucunu taşımıyor.

Yine de gözlem kayda değer: Perplexity'nin dört cevabında (iki "en iyi klinik", bir "nasıl seçilir", bir "güvenli mi"), haber sitesi alan adında yayımlanmış ama adres yolu tanıtım içeriğine işaret eden listeler kaynak olarak duruyor. Motor bu sayfaları editoryal bir haberden ayırmadan kullanmış olabilir. Hangisinin hangisi olduğunu bu veriyle söyleyemiyoruz.

Resmi kaynak cevaba hangi yoldan girdi

On bir resmi kurum URL'sinin hepsi ChatGPT'den geldi ve beş hücreye dağıldı: üç "güvenli mi" sorusu, İstanbul'da klinik seçimi sorusu ve meme büyütme sorusu. Bu 11 URL'nin 6'sı Türk resmi kaynağı, kalanı ABD ve Birleşik Krallık'taki sağlık kurumlarının sayfaları.

Türk resmi kaynaklarının 6 URL'si şöyle: HealthTürkiye portalının sayfaları 3 (biri yetkili sağlayıcı listesi, biri ana sayfa, biri saç ekimi sayfası), Sağlık Bakanlığı alt alan adındaki yetkili sağlık turizmi tesisi listesi 1, Bakanlık alt alan adında saç ekimiyle ilgili bir kayıt sayfası 1, bir il sağlık müdürlüğünün yönetmelik sayfası 1. Türk resmi kaynağına bağlantı veren hücre sayısı 4; dördü de ChatGPT'de.

Perplexity sekiz hücrede resmi URL vermedi. Ancak bağlantısız anılma ayrı bir ölçü: cevap metninde HealthTürkiye ya da Sağlık Bakanlığı adı geçen hücre sayısı 9 (ChatGPT 5, Perplexity 4). Yani Perplexity bazı cevaplarda resmi kurumu adıyla andı ama bağlantıyı liste ya da klinik sayfasına verdi.

Bakanlığın yetkili tesis listesi Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Turizmi Daire Başkanlığının sayfasında yayımlanıyor; Yetkili sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar sayfası 9 Kasım 2026'da açıldığında "05 Ekim 2026" tarihli listeleri gösteriyordu. Motorun hastayı yönlendirdiği yer burası olduğunda, kliniğin o listedeki kaydı ile kendi sitesindeki unvan, adres ve telefon birbirini tutmuyorsa eşleşme kurulamaz. Eşleşmesi gereken alanlar tesis ile aracı kuruluş için aynı değil. Bir yönetici için pratik başlangıç, sağlık turizmi sitesinde zorunlu bilgiler üzerinden kendi sitesini satır satır karşılaştırmak.

Ölçümün sınırları: bu veri neyi söylemez

Sayıları okumadan önce şu sınırlar akılda tutulmalı:

  1. Tek gün, tek çalıştırma. Ölçüm 9 Kasım 2026'da yapıldı; ChatGPT ve Perplexity hücreleri aynı gün, birkaç saat arayla soruldu. Her soru her motora bir kez soruldu. Aynı soru ertesi gün başka kaynaklar getirebilir; bu bir anlık görüntüdür, eğilim değildir.
  2. Oturumsuz kullanım. İki motor da oturum açılmadan kullanıldı. Giriş yapmış bir kullanıcı, ücretli plan ya da farklı bir model başka kaynak gösterebilir. Model adı arayüzden okunmadı.
  3. Türkiye IP'si ve Türkçe arayüz. Sorular yabancı dilde olsa da motor kullanıcıyı Türkiye'de görüyordu. Almanya'daki, Körfez ülkelerindeki ya da İngiltere'deki gerçek hasta farklı bir tablo görebilir; bu ölçüm onları temsil etmiyor.
  4. Aynı tarayıcı oturumu. Perplexity'nin sekiz sorusu aynı çerez oturumunda sırayla açıldı, ChatGPT'nin sekiz sohbeti de aynı tarayıcıda. Bir önceki sorunun sonrakini etkilemediği kanıtlanamaz; cevaplarda açık bir bellek izi görülmedi.
  5. Perplexity kaydolma penceresi. İkinci sorudan itibaren cevap tamamlandıktan sonra Perplexity bir kaydolma penceresi açtı. Pencere kapatılmadı ve aşılmaya çalışılmadı; kaynak listesi aynı sohbetin adresi yeniden yüklenerek okundu. Her yeni soru, ana sayfada pencere yokken soruldu.
  6. Görsel kaynakları. ChatGPT'nin 70 URL'sinin 25'i görsel kartlarının kaynağı; bunların bir kısmı konu dışı sayfalar. Görsel kaynakları çıkarıldığında ChatGPT 45 URL'ye iniyor ve oranlar değişiyor.
  7. Tek kişi sınıflaması. Türler tek kişi tarafından, sayfa açılmadan başlık ve adres yoluna göre verildi. İkinci bir göz kontrolü bu ölçümde yapılmadı; 12 alan adı belirsiz kaldı. Sponsorlu işareti yalnızca adres yoluna dayanıyor.
  8. Motorların kaynak tanımı farklı. ChatGPT'de metin içi, panel ve görsel kaynakları, Perplexity'de metin içi bağlantılar ve Bağlantılar sekmesi sayıldı. İki motorun sayıları eşdeğer kıyas değildir.
  9. Küçük örneklem. 16 hücrede yüzdeler yön gösterir, genelleme taşımaz. Gemini ve Google AI Overviews bu ölçümde yok.

Kaynak gösterilmek ile cevapta önerilmek de aynı şey değil. Bir liste sayfasının kaynak olması, o listedeki her kliniğin cevapta anıldığı anlamına gelmiyor; bu ölçümde kaynak satırları cevaptaki adlarla tek tek eşlenmedi.

Kliniğin kendi sitesinde doğrulanabilir olması gerekenler

Ölçüm şunu göstermiyor: sitesini düzenleyen bir kliniğin motor tarafından kaynak gösterileceğini ya da adının anılacağını. Gösterdiği şey, kliniğin kendi sitesinin her iki motorda da kaynakların dörtte birinden biraz fazlasını oluşturduğu ve "güvenli mi" türü sorularda motorun ad yerine doğrulama yolu tarif ettiği. Bu iki gözlemden çıkan iş, sitedeki bilginin doğrulanabilir olmasıdır.

Doğrulanabilirlik burada üç katmanda kuruluyor:

  • Yetki belgesi ve unvan. Tanıtım Yönetmeliği md. 8/1-b, sağlık turizmi yetki belgesinin tesisin ya da aracı kuruluşun internet sitesinde veya sosyal medya platformunda yayımlanmasını zorunlu tutuyor. Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik md. 13/2 ise sitedeki kuruluş adı ve unvanın yetki belgesindeki unvan ve sahiplik adıyla uyumlu olmasını istiyor. HealthTürkiye logosu ve ruhsat unvanıyla uyum (md. 8/1-e, f) yalnızca sağlık tesisinin yükümlülüğü; aracı kuruluş için ayrı kurallar var (URL'de ticari unvan, tesis olmadığını belirtme; md. 8/1-h, ğ).
  • Hekim künyesi. 3359 sayılı Kanun'un ek 11. maddesine 2025'te eklenen fıkra, tanıtım ve bilgilendirmenin sınırını sayarken çalıştırılan sağlık meslek mensuplarının mesleki ve akademik unvanlarını da bu sınırın içinde sayıyor. Tanıtım Yönetmeliği md. 5/d ise sertifikaya dayalı uzmanlık unvanının yazılamayacağını söylüyor ve md. 8/4 bu genel kuralı yabancı dildeki sayfaya da taşıyor. İngilizce ya da Arapça hekim sayfasındaki unvan satırı Türkçe sayfadakiyle aynı sınırı taşımalı.
  • Yabancı dil seçeneği. Aynı yönetmeliğin md. 13/2'si yabancı dil seçeneği bulunan bir site kurulmasını zorunlu tutuyor; kaç dil olacağını yazmıyor. Arapça hücrelerde klinik sitelerinin Arapça sayfalarının doğrudan kaynak olması, dil sürümünün yalnızca bir yükümlülük değil, okunabilir bir kaynak da olabildiğini gösteriyor.

Kurumsal bilgilerin sitede, harita kaydında ve dizinlerde birbirini tutması gerektiği fikri bu ölçümden önce de vardı. Sağlık turizminde GEO için kurduğumuz çerçeve de kurumsal gerçeklerin tek ve tutarlı bir kaynağa oturtulmasından başlıyordu. Bu işin sektör sayfamızdaki karşılığı da belli: sağlık turizmi için GEO çalışmasının iş kalemleri arasında "Akreditasyon ve hekim bilgisinin sunumu" adıyla duruyor.

Ücretli liste yazısına girmek: mevzuat ne söylüyor, ne söylemiyor

Liste sayfalarının kaynak havuzundaki ağırlığı, bir yöneticinin aklına doğal olarak şu soruyu getiriyor: "Bu listelere ücret ödeyerek girsek?" Mevzuat bu soruya doğrudan bir cümleyle cevap vermiyor; ama ilgili üç hüküm var ve üçü de temkinli okunmayı gerektiriyor.

Birincisi Tanıtım Yönetmeliği'nin 8. maddesi. Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (RG 12/11/2025) md. 8/1-a, yetki belgesi kapsamında çalışan tesis ve aracı kuruluşa, yurt dışına yönelik ayrı bir site ya da sosyal medya platformu üzerinden, orada sağlık turizmi hizmeti sunulduğunu açıkça beyan etmek ve Türkçe dışındaki dillerde olmak koşuluyla sponsorlu tanıtım imkânı tanıyor. Bir haber sitesindeki ücretli "en iyi 10" yazısının bu koşulların hangisini karşıladığı ya da hangisine takıldığı metinde yazılı değil; sorunun cevabı yoruma açık.

İkincisi genel kurallar. md. 5/i, arama motoru ve sosyal medya kaydını ücretli sponsorlu ve öne çıkmaya yönelik olmama şartına bağlıyor; md. 7/j, görsel içeriğin sponsorlu ya da ücret karşılığı yayınlatılmasını yasaklıyor. md. 8/4'e göre 8. maddenin kapsamı dışında kalan konularda bu genel hükümler yurt dışı tanıtımda da uygulanıyor. md. 8/1-c ise Türkiye'de yaşayan kişiler nezdinde talep oluşturmaya yönelik tanıtımı herkese kapatıyor; Türkçe yayımlanan bir sıralama yazısı bu yasağa takılma riski taşıyor. Bir listenin kliniği "en iyi" diye diğerlerinin önüne koyması da md. 5/c ve 5/h ile çatışabilir. Bu çatışmayı doktor web sitesinde yasak ifadeler derlenirken de kesin hüküm olarak değil çıkarım olarak yazmıştık. Aynı temkin burada da geçerli.

Üçüncüsü kanun düzeyindeki hüküm. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek md. 11'e 21/7/2025 tarihli 7557 sayılı Kanun'la eklenen fıkra, özel sağlık kuruluşlarının tanıtım ve bilgilendirme sınırını aşan reklam niteliğindeki faaliyetlerde bulunamayacağını söylüyor ve sınırı aşanlar için brüt hizmet gelirine bağlı idari para cezası öngörüyor. Fıkra yurt dışı tanıtım için ayrı bir istisna cümlesi içermiyor. Tanıtım Yönetmeliği md. 8'in tanıdığı yurt dışı esneklikleriyle bu kanun fıkrasının nasıl birlikte okunacağı metinden açıkça çıkmıyor.

Bu üç hükmün bir arada okunması, kesin değerlendirme için sağlık hukukuyla çalışan bir hukuk danışmanını gerektiriyor. Buradaki metin mevzuat okumasıdır, hukuki görüş değildir. Bir ajans teklifinde sponsorlu liste ya da ücretli yayın kalemi görüldüğünde hangi maddeye ve hangi istisnaya dayandığını yazılı olarak sormak, klinik için dijital ajans seçimi sürecinde sorulacak sorulardan biridir.

Aynı ölçümü kendi pazarınızda tekrarlamak

Bu tablonun en zayıf yanı, Türkiye'den ve tek bir günde çekilmiş olması. Kendi kliniğiniz için anlamlı olan, hedef pazarınızdaki hastanın gördüğü kaynak havuzu. Onu görmek için aynı disiplin yeniden kurulabilir: soru seti sorulmadan önce yazılı olarak sabitlenir, her soru yeni bir sohbette sorulur, her hücrenin kaynak listesi tarihli olarak kaydedilir ve her URL'ye tek bir tür verilir.

Konum, dil ve hesap durumu üç ayrı değişken. Bunları birbirine karıştırmadan ölçmek, yurt dışı pazarda yapay zeka görünürlüğü ölçümü yönteminin merkezindeki soru × pazar × motor × çalıştırma matrisini gerektiriyor. Bu ölçümün üç gözlemi bir başlangıç noktası verebilir: niyet ("en iyi" mi, "güvenli mi") cevabın biçimini değiştirdi, dil kaynak havuzunu değiştirdi, iki motor aynı soruda farklı türlerden beslendi.

Tekrar ölçümde ilk ayda iki soruya cevap aramak yeterli. Hedef pazarınızın dilinde sorulan "güvenli mi" türü sorularda resmi kayıt yönlendirmesi kliniğinizin kaydına ulaşıyor mu? "En iyi" türü sorularda kaynak gösterilen liste sayfaları hangi türde ve adres yolları tanıtım içeriğine işaret ediyor mu? İki sorunun cevabı da sıralama ya da önerilme sözü vermez; ama hangi kaynağın doğru, hangisinin mevzuat açısından riskli olduğunu ayırmaya yarar. Bu ölçümü aynı soru setiyle tekrar yaptığımızda sonucu tarihli olarak ekleyeceğiz, 9 Kasım 2026 sayıları silinmeyecek.

Sıkça Sorulan Sorular

"Best hair transplant clinic Turkey" sorusuna ChatGPT ve Perplexity hangi kaynaklarla cevap veriyor?

9 Kasım 2026'daki ölçümümüzde sekiz saç ekimi ve estetik sorusuna verilen 16 cevapta 158 kaynak URL'si sayıldı. Bunların 69'u (%43,7) üçüncü taraf liste ve rehber sayfaları, 44'ü (%27,8) kliniklerin kendi siteleri, 11'i (%7,0) resmi kurum sayfalarıydı. Perplexity'de liste payı %61,4'e çıktı ve resmi kaynak hiç görülmedi; ChatGPT'de ilk sırada %27,1 ile klinik siteleri vardı. Sonuç tek güne, tek çalıştırmaya ve Türkiye'den yapılan oturumsuz bağlantıya aittir.

Yapay zeka "en iyi klinik" sorusunda klinik adı veriyor mu?

Bu ölçümde verdi. "En iyi klinik" türündeki dört sorunun iki motordaki sekiz cevabının sekizinde en az bir klinik, hastane ya da hekim adı geçti. Buna karşılık saç ekiminin Türkiye'de güvenli olup olmadığını soran üç sorunun altı cevabının hiçbirinde ad geçmedi; bu cevaplar kontrol maddeleri ve resmi kayıt yönlendirmesi içerdi. Kaynak gösterilmek ile cevapta önerilmek ayrı ölçülerdir ve bu ölçüm hiçbir kliniğe önerilme sözü vermez.

Resmi kaynaklar yapay zeka cevaplarında görünüyor mu?

Bu ölçümde yalnızca ChatGPT resmi kurum sayfasına bağlantı verdi: 11 URL, beş cevapta. Bunların 6'sı Türk resmi kaynağıydı (HealthTürkiye portalı, Sağlık Bakanlığı yetkili tesis listesi ve ilgili Bakanlık ile il sağlık müdürlüğü sayfaları) ve dört cevapta yer aldı. Perplexity sekiz cevabın hiçbirinde resmi URL göstermedi, ama dört cevapta HealthTürkiye ya da Sağlık Bakanlığı adını bağlantısız olarak andı.

Sağlık turizmi kliniği ücretli liste yazılarına girerek yapay zekada görünür olabilir mi?

Bu ölçüm böyle bir sonuç göstermiyor ve mevzuat da konuya doğrudan cevap vermiyor. Tanıtım Yönetmeliği md. 8/1-a yetki belgeli kuruluşa koşullu yurt dışı sponsorlu tanıtım imkânı tanırken md. 5/i, 7/j ve Türkiye'deki kişilere talep yaratma yasağı (md. 8/1-c) ayrı sınırlar koyuyor. 3359 sayılı Kanun ek md. 11 ise reklam niteliğindeki faaliyet için idari para cezası öngörüyor ve yurt dışı için ayrı istisna içermiyor. Bu hükümlerin birlikte nasıl okunacağı için sağlık hukukuyla çalışan bir hukuk danışmanına danışılmalıdır.

Bu ölçümün sınırları neler, sonuçlar genellenebilir mi?

Genellenemez. Ölçüm 9 Kasım 2026'da, her soru her motora bir kez sorularak, oturum açılmadan, Türkiye IP'si ve Türkçe arayüzle yapıldı. Perplexity'de cevap sonrası açılan kaydolma penceresi aşılmadı, kaynaklar aynı sohbet yeniden yüklenerek okundu. ChatGPT'nin 70 URL'sinin 25'i görsel kartı kaynağıydı. Türler tek kişi tarafından, sayfalar açılmadan verildi ve iki motorun kaynak tanımı farklı. 16 hücrelik örneklemde yüzdeler yalnızca yön gösterir.