İYS Kaydı Zorunlu mu? Ticari İleti İzni ve Ret Hakkı

Ticari elektronik ileti göndermek isteyen her gerçek ve tüzel kişi İleti Yönetim Sistemi'ne (İYS) kaydolmak zorundadır; Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik md. 5/2 bunu bir hacim ya da işletme büyüklüğü koşulu koymadan söyler. Sistem dışında, örneğin kendi formunuzda ya da kâğıt üzerinde aldığınız bir onay da üç iş günü içinde İYS'ye kaydedilmezse geçersiz kabul edilir.

Bu iki cümle, kampanya mesajı göndermeden önce verilecek kararların temelidir. Kimin onayı gerekmediği, esnaf ve tacire gönderimde ne yapılacağı, ret talebinin ne kadar sürede işleneceği ve SMS sağlayıcısının hangi işi üstlendiği ayrı ayrı yazılı hükümlere bağlı. Metindeki alıntılar 31 Ekim 2026'da mevzuat.gov.tr'deki derlenmiş metinlerden okundu; hukuki görüş değildir.

İYS kaydı kimin için zorunlu?

İYS kaydı, ticari amaçla elektronik ileti gönderen herkes için zorunludur. Ticari ileti yönetmeliği md. 5/2'nin lafzı kısa: "Ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İYS'ye kaydolur." Aynı maddenin üçüncü fıkrası bunun sonucunu yazar: "İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ticari elektronik ileti gönderilemez."

Lafızda bir eşik, bir yıllık gönderim sayısı ya da bir şirket türü ayrımı geçmiyor. Bazı kaynaklarda küçük gönderenler için hacim eşiği bulunduğu yazıyor; bu iddiayı birincil metinde bulamadık, bu yüzden aktarmıyoruz. Bir güzellik salonunun ayda birkaç kez gönderdiği kampanya kısa mesajı ile bir e-ticaret sitesinin haftalık bülteni aynı hükme bağlıdır.

Kayıt yükümlülüğü gönderen tarafa aittir. Mesajı bir SMS firması ya da e-posta aracı üzerinden göndermeniz, kaydın onlar adına yapılacağı anlamına gelmez; aracı firmanın yükümlülükleri yönetmeliğin 11. maddesinde ayrı yazılıdır. Kayıt ve sistemin işleyişi için resmi adres İleti Yönetim Sistemi sitesi; sitenin içerik sayfaları tarayıcıda betikle yüklendiği için oradaki soru-cevap metnini buraya aktarmadık.

Hangi mesaj ticari elektronik ileti sayılır?

Ticari elektronik ileti, ticari amaçla elektronik ortamda gönderilen her türlü veri, ses ve görüntü içerikli iletidir. Yönetmelik md. 4/1-o araçları tek tek sayar: "Telefon, çağrı merkezleri, faks, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler, elektronik posta, kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar". Yani kampanya duyurusu yapan bir telefon araması da, kayıtlı bir sesle yapılan otomatik arama da bu tanıma girer.

Amaç tarafında md. 5/1 geniş bir çerçeve çizer: mal ve hizmetleri tanıtmak, pazarlamak, işletmeyi tanıtmak ya da kutlama ve temenniyle tanınırlığı artırmak. Buna karşılık md. 6/2 bazı bildirimleri onay şartının dışında tutar: "Devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık durumu ile tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat veya benzeri durumlara ilişkin bildirimleri içeren iletiler". Aynı fıkranın son cümlesi sınırı çizer: "Ancak bu tür bildirimlerde herhangi bir mal veya hizmet özendirilemez veya bunların tanıtımı yapılamaz."

Tablonun beşinci satırı, gözden kaçtığında onaysız tanıtım iletisine dönüşen durumdur. Bir randevu hatırlatması kendi başına bildirimdir; altına bir indirim kodu eklendiğinde mesajın niteliği değişir. Randevu hatırlatmasını otomasyonla kuran işletmeler için WhatsApp randevu hatırlatması akışında bu ayrımı şablon düzeyinde korumak gerekir.

Onay nasıl alınır ve onay metninde ne bulunur?

Onay, alıcının ticari ileti almayı kabul ettiğini gösteren olumlu irade beyanıdır ve md. 7/1'e göre "yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla ya da İYS üzerinden alınabilir." Aynı fıkra içeriği de belirler: onayda olumlu irade beyanı, alıcının adı ve soyadı ile elektronik iletişim adresi yer alır; İYS üzerinden alınan onaylar için ise yalnızca olumlu irade beyanı ve elektronik iletişim adresi sayılır.

Md. 7'nin diğer fıkraları, onay formunu tasarlarken doğrudan uygulanacak kurallardır:

• Önceden işaretli kutu olmaz. Md. 7/8: "Onay metninde, olumlu irade beyanı önceden seçilmiş olarak yer alamaz."
• Hizmet onaya bağlanamaz. Md. 7/9'a göre işletme, ileti onayını sunduğu mal ve hizmetin temini için ön şart olarak ileri süremez. Randevu formunu "kampanya iletisi almayı kabul ediyorum" kutusu işaretlenmeden göndertmeyen bir yapı bu hükümle çelişir.
• Kâğıtta imza aranır. Md. 7/2'ye göre fiziki ortamda alınan onayda onayı verenin imzası bulunur.
• Elektronik onayda bilgilendirme yapılır. İYS dışında elektronik ortamda alınan onayda, onayın alındığı bilgisi reddetme imkânı da tanınarak alıcıya 24 saat içinde iletilir (md. 7/3).
• Sözleşme içindeki onay ayrı başlıkla yazılır. Md. 7/5, onay bir üyelik ya da satış sözleşmesinin içine konuyorsa sözleşmenin sonunda, imzadan önce, "ticari elektronik ileti" kenar başlığı altında ve en az on iki punto ile alınmasını ister.

Bir de yasak yol var. Md. 7/4: "Alıcının elektronik iletişim adresine ticari elektronik ileti gönderilerek onay talebinde bulunulamaz." Elinizdeki eski telefon listesine "kampanyalarımızdan haberdar olmak ister misiniz" diye toplu mesaj atmak, onay toplamanın yolu değildir.

Sistem dışında alınan onay: üç iş günü kuralı

Kendi web formunuzda, mağazadaki tablette ya da kâğıt formda alınan onay, İYS'ye işlenene kadar eksik bir kayıttır. Yönetmelik md. 7/11: "İYS üzerinden alınmayan onaylar, hizmet sağlayıcı tarafından üç iş günü içinde İYS'ye kaydedilir." Hemen ardından gelen md. 7/12 sonucu söyler: "İYS'ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir."

İspat yükü de aynı ayrıma göre değişir. Md. 7/10'a göre İYS üzerinden alınmayan onaylarda onayın alındığını ispat yükümlülüğü hizmet sağlayıcıdadır. Bu yüzden sistem dışında alınan her onay için iki kayıt tutulur: onayın kendisi (form gönderimi, imzalı kâğıt, onay metninin o günkü sürümü) ve İYS'ye işlendiği tarih.

İş günü, yönetmelikte ulusal bayram ile genel ve hafta sonu tatil günleri dışındaki günlerdir (md. 4/1-i). Cuma akşamı alınan bir onayın süresi pazartesi başlar gibi hesap yapılır; ama süreyi zorlamak yerine aktarımı günlük bir işe bağlamak daha az hata üretir. Form ile İYS arasındaki aktarımı elle yapan bir işletmede bu iş, haftalık bir kontrolle değil, her gün kapanışta yapılmalıdır.

Esnaf ve tacir alıcılar: onay aranmaz, kayıt aranır

İşletmelere gönderilen iletilerde kural farklıdır. 6563 sayılı Kanun md. 6/2: "Esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik iletiler gönderilebilir." Yönetmelik md. 6/3 aynı kuralı tekrarlar ve bir şart ekler: tacir ve esnaf ret hakkını kullanmışsa artık onayı alınmadan ileti gönderilemez.

Onay aranmaması, İYS'nin devre dışı kalması anlamına gelmez. Md. 6/6: "Üçüncü fıkra kapsamında ileti gönderilmesinden önce tacir veya esnaf olan alıcıların elektronik iletişim adresleri hizmet sağlayıcı tarafından İYS'ye kaydedilir ve İYS üzerinden alıcıların ret hakkını kullanıp kullanmadığı kontrol edilir." B2B satış yapan bir işletme, bayi listesine kampanya göndermeden önce bu adresleri sisteme işlemek ve ret durumunu sorgulamak zorundadır.

Pratik bir zorluk var: bir adresin tacire mi tüketiciye mi ait olduğu listeye bakarak anlaşılmayabilir. Bir kuaförün kişisel cep telefonu numarası, esnaf olarak kayıtlı olsa da bir tüketicinin numarasından ayırt edilemez. Listede bu ayrımın hangi bilgiye dayandığını (vergi numarası, fatura kaydı, sözleşme) bir sütunda tutmak, şikâyet halinde dayanağı göstermenin yoludur.

Ret hakkı: alıcı vazgeçtiğinde ne olur?

Alıcı onayını istediği an geri alabilir. Kanun md. 8/1: "Alıcılar diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir." Yönetmelik md. 9/1 bunun kapsamını belirler: ret bildirimi, bildirimin yapıldığı iletişim kanalına ilişkin onayı geçersiz kılar. SMS'te ret eden bir alıcının e-posta onayı, ayrıca reddetmedikçe yerinde kalır.

Ret yolunun nasıl sunulacağı da yazılıdır. Md. 9/3'e göre ret imkânı ileti hangi kanaldan gönderildiyse aynı kanaldan, kolay ve ücretsiz sağlanır; md. 9/4'e göre gönderilen her iletide yer alır. Süreler iki ayrı yükümlülük olarak tanımlıdır: işletme kendisine gelen ret bildirimini üç iş günü içinde İYS'ye bildirir (md. 9/6) ve ret talebi kendisine ulaştıktan sonra üç iş günü içinde ileti göndermeyi durdurur (md. 10/1). Alıcı ret hakkını İYS üzerinden de kullanabilir (md. 9/7); bu durumda ret, sizin listenize değil sisteme yazılır ve bir sonraki gönderimde İYS kontrolü onu yakalar.

Ret hakkının kullanılması, sipariş bildirimlerini durdurmaz. Dayanak Yönetmelik md. 6/2'dir: satın alma ve teslimat gibi durumlara ilişkin bildirimlerde önceden onay alma zorunluluğu aranmaz, yeter ki bildirimde bir mal veya hizmet özendirilmesin ya da tanıtılmasın. Bu yüzden kampanya iletisini reddetmiş bir müşteriye siparişinin kargoya verildiğini, tanıtım satırı eklemeden bildirmeye devam edebilirsiniz. Md. 9/5 ise ayrı bir durumu düzenler: ilgili mevzuat gereği gönderilmesi zorunlu bildirimlerin yapılmasına ret hakkı engel olmaz.

SMS ve e-posta sağlayıcısı ne yapar, ne yapmaz?

Toplu SMS ya da e-posta hizmeti veren firma yönetmelikte "aracı hizmet sağlayıcı" olarak geçer ve yükümlülükleri md. 11'de sayılır. Bu firma, İYS'ye kayıt olmayan işletmenin iletisinin gönderimini başlatmaz (md. 11/6) ve gönderimden önce alıcıların İYS'de onayı olup olmadığını kontrol eder; onayı olmayan alıcıya gönderimi başlatmaz (md. 11/7).

İşletmeler için en önemli hüküm md. 11/4'tür: "Aracı hizmet sağlayıcı başkaları adına, onların mal ve hizmetlerini tanıtmak, pazarlamak ya da işletmesini tanıtmak amacıyla ticari elektronik ileti göndermek için onay alamaz." Yani SMS firmasının "onaylı liste" adı altında sunduğu bir listeyle sizin adınıza onay toplanmış sayılmaz. Onayı veren alıcı ile onayı alan işletme arasındaki ilişki doğrudan kurulur.

Onay gerektirmeyen bildirimlerde ise aracı firma sizden bir beyan alır (md. 11/8): gönderinin md. 6'daki istisnalardan birine girdiğini siz bildirirsiniz. Bu beyanın doğruluğu sizin sorumluluğunuzdadır. WhatsApp üzerinden toplu mesaj gönderimi planlıyorsanız kanalın kendisinin nasıl ücretlendirildiğine ve hangi şablonlarla çalıştığına WhatsApp Business API mi uygulama mı karşılaştırmasından bakılabilir; izin kuralı kanal değişince değişmez.

Kayıtlar ne kadar saklanır, şikâyet nasıl ilerler?

Onay kayıtları onayın geçerliliği sona erdikten sonra da saklanır. Yönetmelik md. 13/2: hizmet sağlayıcı onay kayıtlarını onayın geçerliliğinin sona erdiği tarihten, diğer ileti kayıtlarını kayıt tarihinden itibaren üç yıl saklar ve talep edilirse Bakanlığa sunar. Md. 13/1 şikâyet konusu işlemlerde ispat yükünü hizmet sağlayıcıya ve aracı hizmet sağlayıcıya verir.

Şikâyet tarafında süreler alıcı için de yazılıdır. Md. 14/3'e göre şikâyet, iletinin gönderildiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılır; md. 15/2'ye göre başvuru önce İYS üzerinden ön incelemeye alınır. İl müdürlüğü işletmeden bilgi ve belge istediğinde md. 15/3 on beş günlük bir süre tanır. Bu süre içinde onay kaydını, metnin sürümünü ve İYS'ye işlendiği tarihi gösteremeyen işletme, şikâyetçinin sunduğu belgeler üzerinden değerlendirilir. İdari para cezasının tutarını bu metinde yazmıyoruz; kanunun ceza hükmü ile güncel tutarları ayrıca kontrol etmek gerekir.

Form ve CRM tarafında izin alanı nasıl kurulur?

İzin bir kutu değil, bir kayıt düzenidir. Talep formunda, kampanya iletisi için ayrı, önceden işaretlenmemiş ve kanal bazında ayrılmış (kısa mesaj, e-posta, arama) kutular bulunur. Kutunun yanındaki metin hangi tür ileti gönderileceğini söyler. Form gönderildiğinde CRM'e ya da talep tablosuna şu alanlar yazılır: onay verilen kanal, onay tarihi ve saati, onayın alındığı sayfa, o gün kullanılan onay metninin sürümü ve İYS'ye aktarım tarihi.

Bu alanlar KVKK aydınlatma yükümlülüğünden ayrıdır; ikisi aynı formda durabilir ama aynı kutu değildir. Sohbet aracından gelen taleplerde aydınlatma metninin nasıl kurulduğunu chatbot KVKK rehberi ayrıca ele alıyor. Formdan gelen kişiye verilen ilk otomatik yanıtın onay gerektirip gerektirmediği yanıtın içeriğine bağlıdır; talebe dönüş sırasını belirleyen bir lead puanlama tablosu kuruyorsanız tanıtım içeren karşılama mesajını o akışa onay alanı dolu kişiler için ayrı bir dal olarak eklemek gerekir. Kayıt döneminde velilere toplu duyuru yapan kurslarda aynı sorun kurs kayıt talebi takibi tablosuna bir "ileti onayı" sütunu eklenerek çözülür. E-ticarette ise sipariş formunun yanındaki izin kutusu, e-ticaret sitesi açmak için gerekenler arasında açılıştan önce kurulacak kalemlerden biridir.

İzin kaydının talep takibiyle aynı yerde tutulması, kampanya listesinin satış listesiyle karışmasını da önler. Bir talep teklif aşamasında kaybedildiğinde kişiye "yeni kampanyamız" mesajı atmak, onay yoksa bu kuralın dışına düşer; kaybedilen talebin kapanış nedeniyle kaydedildiği bir lead takibi düzeninde onay alanı da aynı satırda durursa bu hata baştan engellenir. Talebi tek havuzda toplayan, izin kaydını ve abonelikten çıkma yolunu akışın parçası yapan kurulumu lead generation ve pazarlama otomasyonu kapsamında yapıyoruz; İYS kaydını işletme adına yapmak ve hukuki görüş vermek bu kapsamın dışındadır.

İlk kampanyadan önce gönderim listesini temizleme sırası

Elinizde yıllar içinde birikmiş bir telefon ve e-posta listesi varsa ilk kampanyadan önce şu sırayla ilerleyin:

1. Listeyi kaynağına göre ayırın. Her satır için kişinin size nereden ulaştığını yazın: form, mağaza, sipariş, fuar, kartvizit, başkasından alınmış liste. Kaynağı bilinmeyen satır ayrı bir grupta kalır.
2. Satın alınmış ya da devralınmış listeyi çıkarın. Onay sizin işletmenize verilmemişse aracı firmanın onay alamayacağı kuralı (md. 11/4) burada da yol gösterir; bu satırlar kampanya listesine girmez.
3. Tacir ve esnaf satırlarını işaretleyin. Dayanağını (vergi numarası, fatura) yazın; bu satırlar onaysız gönderilebilir grupta ama İYS'ye kaydedilip ret kontrolünden geçecek.
4. Tüketici satırlarında onayı arayın. Onayın kendisi (metin, tarih, kanal) bulunamıyorsa satır kampanya listesine girmez. Bu kişilere onay istemek için toplu mesaj atılamayacağını (md. 7/4) hatırlayın; onay bir sonraki temasta, formda ya da mağazada alınır.
5. İYS ile karşılaştırın. Onayı bulunan satırların İYS'de karşılığı var mı bakın. Karşılığı olmayan ve üç iş günü süresi çoktan geçmiş onayların md. 7/12'ye göre geçersiz sayılacağını hesaba katın.
6. Ret kayıtlarını uygulayın. Size e-postayla, telefonla ya da mağazada iletilmiş eski ret taleplerini bulun, İYS'ye bildirin ve listeden düşün.
7. Kanal bazında son listeyi çıkarın. SMS onayı olanla e-posta onayı olanı ayrı tutun; bir kanaldaki onay diğerine taşınmaz.
8. İlk iletiyi kurala göre yazın. Md. 8/2 iletide tacirler için MERSİS numarası ve ticaret unvanını, esnaflar için ad, soyad ve T.C. kimlik ya da vergi kimlik numarasını ister; kısa mesajda md. 8/3 tacirler için MERSİS numarasıyla yetinir. Ret yolu her iletide yer alır.

Bu sıranın sonunda kalan liste, ilk elinizdekinden kısa olabilir. Kısa ve kaydı tam bir liste, şikâyet geldiğinde savunulabilecek tek listedir.

Sıkça Sorulan Sorular

İYS kaydı zorunlu mu?

Evet. Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik md. 5/2'ye göre ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İleti Yönetim Sistemi'ne kaydolur ve md. 5/3'e göre İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ticari ileti gönderilemez. Yönetmelik lafzında bir hacim eşiği ya da işletme büyüklüğüne göre muafiyet geçmiyor; kampanya kısa mesajı, tanıtım e-postası ve tanıtım amaçlı telefon araması gönderen her işletme bu hükme bağlıdır.

Kendi formumda aldığım ticari ileti onayı geçerli mi?

Geçerli olabilir, ama İYS'ye işlenmesi şartıyla. Yönetmelik md. 7/11, İYS üzerinden alınmayan onayların hizmet sağlayıcı tarafından üç iş günü içinde İYS'ye kaydedileceğini, md. 7/12 ise İYS'ye kaydedilmeyen onayların geçersiz kabul edileceğini söyler. Formdaki onay kutusu önceden işaretli olamaz, hizmetin ön şartı yapılamaz ve onayın alındığını ispat yükü İYS dışında alınan onaylarda işletmeye aittir.

Esnaf ve tacirlere kampanya mesajı göndermek için onay gerekir mi?

6563 sayılı Kanun md. 6/2'ye göre esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilir. Ancak Yönetmelik md. 6/6, gönderimden önce bu alıcıların adreslerinin işletme tarafından İYS'ye kaydedilmesini ve ret hakkını kullanıp kullanmadıklarının İYS üzerinden kontrol edilmesini ister. Ret hakkını kullanmış bir tacir veya esnafa, md. 6/3 gereği onayı alınmadan yeniden ileti gönderilemez.

Müşteri ticari ileti almayı reddederse ne kadar sürede gönderim durdurulur?

Yönetmelik md. 10/1'e göre ret talebi işletmeye ulaştıktan sonra üç iş günü içinde ticari ileti gönderimi durdurulur; md. 9/6'ya göre işletme kendisine iletilen ret bildirimini de üç iş günü içinde İYS'ye bildirir. Ret, yapıldığı iletişim kanalındaki onayı geçersiz kılar. Ret yolu, ileti hangi kanaldan gönderildiyse aynı kanaldan, kolay ve ücretsiz biçimde her iletide sunulur.

SMS firması benim adıma ticari ileti onayı toplayabilir mi?

Hayır. Yönetmelik md. 11/4'e göre aracı hizmet sağlayıcı başkaları adına, onların mal ve hizmetlerini tanıtmak ya da işletmesini tanıtmak amacıyla ileti göndermek için onay alamaz. Aracı firmanın görevi, İYS'ye kayıtlı olmayan işletmenin gönderimini başlatmamak ve gönderimden önce her alıcının İYS'de onayı olup olmadığını kontrol etmektir. Onay, alıcı ile ileti gönderen işletme arasında doğrudan alınır.