Altyapı değiştirme kararı genellikle iyi gerekçelerle verilir: mevcut yapı büyümeyi taşımıyordur, entegrasyonlar yetmiyordur, yönetim yükü artmıştır. Kararın hangi değişkenlere bakılarak verildiğini e-ticaret altyapısı seçimi yazımızda ayrıca ele almıştık. Karar verildikten sonra proje bir veri taşıma projesi gibi yürütülür — ürünler aktarılır, tasarım kurulur, ödeme ve kargo bağlanır, yayına geçilir.
Bu listede eksik olan bir kalem var: adresler. Mağazanın yıllar içinde biriktirdiği ürün, kategori ve içerik adresleri, yeni yapıda kendiliğinden aynı kalmaz. Her altyapının kendi adres kalıbı vardır ve taşıma sırasında bu kalıp değişir. Karşılığı yazılı olarak tanımlanmayan her adres, yayın günü sessizce bir hata sayfasına dönüşür.
Kurumsal bir sitede bu iş elle yönetilebilecek büyüklüktedir; site yenilemede sıralama koruma yazımızda o ölçekteki envanteri ve eşleme tablosunu anlatmıştık. Mağaza tarafında ölçek değişir: binlerce ürün adresi, kategori ağacının kendisi, filtre adresleri, tükenen ürünler ve taşıma sonrası yeniden onaya girmesi gereken besleme dosyaları devreye girer. Aşağıdaki metin bu ölçekteki taşımayı ele alıyor.
Taşımada kaybedilen ilk şey ürün adresleridir
Bir ürün sayfası zamanla bir varlık hâline gelir. Arama sonuçlarında bir sorguya karşılık gelmeye başlar, dışarıdan bağlantı alır, müşteri yer imine ekler, e-posta ve mesajlarda paylaşılır, alışveriş kanallarındaki kaydı o adrese bağlanır.
Bu birikim sayfanın metnine değil, adresine yazılır. Yeni mağazada aynı ürün daha iyi bir sayfayla dursa bile, adres değiştiyse birikim taşınmamış olur. Taşımanın teknik başarısı ürünlerin eksiksiz aktarılmasıyla değil, adreslerin karşılığının tanımlanmış olmasıyla ölçülür.
Beklenti tarafında da dürüst olmak gerekir. Eksiksiz eşlenmiş bir geçişte bile ilk haftalarda inişli çıkışlı bir tablo görülür; dizin kayıtlarının tazelenmesi bir anda olmaz. Titiz bir eşleme bu inişin ne kadar derin olacağını ve ne kadar süreceğini kısar, ortadan kaldırmaz. Toparlanma süresine rakam veren bir vaat, kimsenin ölçemeyeceği bir şeyi ölçülmüş gibi sunar.
Taşıma öncesi envanter: beş adres ailesi
Envanter tek bir kaynaktan çıkmaz. Mağazada beş adres ailesi vardır ve her biri ayrı çıkarılır.
Ürün adresleri. Yayında olanlar yeterli değildir; yayından kaldırılmış ama hâlâ ziyaret alan ürünler de listeye girer. Bu liste ürün kaydıyla birlikte, stok koduyla eşleşmiş olarak çıkarılmalıdır.
Kategori adresleri. Ana kategoriler, alt kategoriler ve varsa özel olarak kurulmuş kampanya kategorileri.
Filtre ve sıralama adresleri. Bu ailenin tamamı taşınmaz; hangilerinin gerçekten ziyaret aldığı ölçülür ve yalnızca onların karşılığı tanımlanır.
İçerik adresleri. Blog yazıları, rehberler, beden tabloları, kurulum kılavuzları. Mağazalarda bu sayfalar genellikle unutulur ve çoğu zaman en çok dış bağlantı alan sayfalardır.
Statik ve zorunlu sayfalar. Mesafeli satış sözleşmesi, iade koşulları, teslimat bilgisi, iletişim, hakkımızda.
Bu beş liste dört kaynaktan doldurulur: mevcut site haritası, arama konsolunun performans ve dizinleme raporları, sunucu erişim kayıtları ve dış bağlantı listesi. Dördü birleştirilip tekilleştirildiğinde ortaya çıkan sayı çoğu ekibi şaşırtır.
Eşleme tablosunu üretmek: stok kodundan adrese
Mağaza taşımasının kurumsal siteden ayrıldığı asıl nokta burasıdır. Binlerce satır elle eşlenmez; eşleme, ortak bir anahtar üzerinden üretilir.
O anahtar stok kodudur. Eski mağazadan "stok kodu → eski adres" listesi, yeni mağazadan "stok kodu → yeni adres" listesi alınır ve ikisi kod üzerinden birleştirilir. Eşleşmeyen satırlar ayrı bir listede toplanır; asıl iş o listededir.
Bu yöntemin ön koşulu, stok kodlarının iki tarafta da aynı olmasıdır. Taşıma sırasında kod yapısı değiştiriliyorsa, önce eski ve yeni kod arasında bir çeviri tablosu kurulur. Taşımayı kod yapısını yenilemek için fırsat saymak yaygın bir tercihtir; bedeli, eşlemenin fazladan bir katman kazanmasıdır.
Kategori ve içerik adresleri için otomatik eşleşme çalışmaz; onlar elle karar ister ama sayıları yüzlerle sınırlıdır. Tablo, kurumsal sitedeki gibi beş sütunla tutulur: eski adres, yeni adres, karar, gerekçe ve yayın sonrası doğrulama sonucu.
Karşılığı olmayan ürün: en yakın kategori mi, tükendi sayfası mı
Eşleşmeyen satırlar listesi genellikle üç gruptan oluşur ve her grubun kararı farklıdır.
Yeni mağazaya taşınmayan ama satılmaya devam edecek ürünler. Bunlar bir hatadır: aktarım eksik kalmıştır. Karar taşımak değil, önce aktarımı tamamlamaktır.
Artık satılmayacak ürünler. Burada iki makul seçenek var. Ürünün bir devamı ya da yerine geçen bir modeli varsa, adres o ürüne yönlendirilir. Devamı yoksa en yakın kategoriye yönlendirilir. Toplu biçimde ana sayfaya atmak her iki durumda da kötü bir tercihtir: ziyaretçi aradığından uzağa düşer, üstelik bu tür yığın yönlendirmeler dizin tarafında kalıcı bir taşıma sayılmayabilir.
Geçici olarak tükenmiş ürünler. Bunların sayfası korunur ve stok durumu dürüstçe bildirilir. Taşıma sırasında "şu an stokta yok" diye aktarılmayan ürünler, sonradan geri geldiğinde sıfırdan başlar.
Karar verirken tek ölçüt satış hacmi olmamalı. Az satan ama dışarıdan bağlantı alan, sık aranan veya destek ekibinin sürekli yönlendirdiği bir sayfa taşınmaya değer.
Kategori ağacı değişiyorsa çoklu eşleme
Taşıma çoğu zaman kategori ağacını da düzeltme fırsatı olarak görülür ve bu makuldür. Ama iki değişikliğin aynı anda yapılması, eşlemeyi bire bir olmaktan çıkarır.
Üç durum ortaya çıkar. Bölünme: eski bir kategori yeni yapıda ikiye ayrılmıştır; eski adres, iki yeniden hangisinin ana karşılık olduğuna karar verilerek ona yönlendirilir. Birleşme: iki eski kategori tek yeni kategoriye dönüşmüştür; iki adres de aynı hedefe gider. Derinlik değişimi: kategori bir seviye yukarı ya da aşağı taşınmıştır; adres değişir, içerik aynı kalır.
Bu kararların hepsi yazılı gerekçeyle kaydedilmelidir. Altı ay sonra bir kategorinin neden kaldırıldığı sorulduğunda cevabı olan tek yer o tablodur.
Bir uyarı: kategori ağacını taşımayla aynı anda değiştirmek, sonraki dört haftada bir düşüşün kaynağını ayırt etmeyi zorlaştırır. Ölçek büyükse ağacı taşımadan sonraki sakin bir döneme ertelemek, gözlemi tek değişkenli tutar.
Sipariş geçmişi, müşteri hesabı ve yorumların taşınması
Adres tarafı kadar görünür olmayan ama müşteri tarafında daha çok hissedilen bir grup veri var.
Sipariş geçmişi. Müşterinin geçmiş siparişlerini görebilmesi bir hizmet beklentisidir; ayrıca iade ve garanti süreçleri buna dayanır. Taşınamıyorsa, en azından belirli bir süre eski sistemin salt okunur erişimi korunmalıdır.
Müşteri hesapları. Hesaplar taşınabilir ama parolalar genellikle taşınmaz; bu teknik bir zorunluluktur. Bu durumda müşterilere yeni parola belirlemeleri için önceden ve açık bir bilgilendirme yapılmalıdır. Bilgilendirme yapılmadığında ilk günlerdeki destek yükü ve terk edilen sepet sayısı belirgin biçimde artar.
Ürün yorumları. Yorumlar hem alışverişçi için hem ürün hakkında bilgi toplayan otomatik sistemler için bir kaynaktır ve yıllar içinde birikirler. Taşınabiliyorlarsa taşınmalıdır; taşınamıyorsa en azından arşivlenmeli ve hangi ürüne ait oldukları stok koduyla birlikte saklanmalıdır.
Kişisel veri tarafı. Taşınan her müşteri kaydı bir kişisel veri işleme faaliyetidir; hangi verinin taşındığı, nerede saklandığı ve eski sistemdeki kopyanın ne zaman silineceği yazılı olarak kararlaştırılmalıdır.
Yayın günü: sıralı kontrol listesi
Kontrollerin sırası keyfî değildir; erken adımlardan biri atlanırsa sonraki adımların sonucu güvenilmez olur.
1. Ayakta mı. Alan adı yeni mağazayı gösteriyor mu, sertifika sorunsuz mu, www ile çıplak alan adından yalnızca biri asıl adres olarak davranıyor mu.
2. Kapı açık mı. Hazırlık ortamından devralınan bir tarama engeli kaldı mı, şablonlarda dizine girmeyi kapatan bir işaret unutuldu mu. Taşıma projelerinde en pahalıya mal olan tek unutulmuş satır burada saklanır ve kontrolü saniyeler sürer.
3. Adresler. Eşleme tablosundaki eski adreslerin tamamı istenir; tek hamlede kalıcı yönlendirmeye ulaşmayan satırlar işaretlenir, iki adımlı olanlar düzleştirilir.
4. Satın alma. Gerçek bir sipariş uçtan uca denenir: sepet, kargo bedelinin hesaplanması, ödeme, onay e-postası, fatura. Aynı deneme misafir alışverişle ve üyelikle ayrı ayrı yapılmalıdır; iki akış farklı yerlerde takılabilir.
5. Sayaçlar. Analitik kodu çalışıyor mu, ödeme adımlarının her biri olay olarak kaydediliyor mu, hedef tanımları yeni adres kalıbına göre tazelendi mi.
6. Bildirim. Yeni site haritası arama konsoluna en sonda gönderilir. Yarım bir mağazayı taratmaya açmak, düzelmiş hâlinin sıraya yeniden girmesini geciktirir.
Taşıma sonrası besleme dosyaları neden yeniden onaya girer
Taşımanın en sık atlanan sonucu budur. Alışveriş kanallarındaki ve pazaryerlerindeki ürün kayıtları, ürün adreslerine bağlıdır. Adres değiştiğinde kanal, o kayıtları yeniden değerlendirmek zorunda kalır.
Üç şey aynı anda olur. Dosyadaki ürün bağlantıları değişir; kanal yeni adresleri kontrol eder; ve bu kontrol sırasında daha önce görülmemiş uyuşmazlıklar ortaya çıkabilir — çünkü yeni sayfa şablonu fiyatı, stoğu veya yapılandırılmış veriyi farklı üretiyordur.
Pratik sonuç şudur: taşımadan sonraki günlerde reddedilen ürün sayısında bir yükselme beklenmelidir ve bu, planlanmış bir iş kalemi olarak takvime yazılmalıdır. Red ailelerini ve düzeltme sırasını besleme dosyalarında red nedenlerini anlattığımız yazıda tek tek açtık.
Görsel adreslerinin de değiştiğini unutmamak gerekir. Görseller yeni bir adresten sunuluyorsa ve eski adresler kapatıldıysa, kanal görselleri indiremez ve red üretir.
İlk dört hafta: adres ve ürün bazlı düşüş kontrolü
Geçişin ardından tek bir gösterge takip etmek yanıltıcıdır. Toplam ziyaret ya da toplam ciro, bir şeyin bozulduğunu haber verir ama neyin bozulduğunu söylemez.
Okunacak şey iki kırılımdır. Adres bazlı: arama konsolunun performans raporundan taşıma öncesi ve sonrası dönemlerin adres listeleri alınır, eşleme tablosuyla birleştirilir. Ne eski ne yeni adresin listede olduğu satırlar incelenir; orada bir kopukluk vardır.
Ürün bazlı: kanal ve pazaryeri taraflarında hangi ürünlerin yayında olduğu, taşıma öncesindeki listeyle karşılaştırılır. Bu kırılım, adres tarafında görünmeyen besleme sorunlarını ortaya çıkarır.
Üçüncü bir kontrol daha var: sunucu hata kayıtları. Taşıma sonrası hata sayfası üreten adresler burada toplanır ve çoğu zaman envanterin hiç görmediği eski adresler bu listede çıkar. İlk dört hafta boyunca bu listeye düzenli bakmak, envanterin eksiklerini kapatmanın en hızlı yoludur.
Taşımayı ertelemenin daha ucuz olduğu iki durum
Her taşıma planlandığı tarihte yapılmak zorunda değil. İki durumda beklemek daha savunulabilir.
Sezonun içindeyseniz. Satışın yoğunlaştığı dönemde taşıma yapmak, hem hatanın maliyetini hem de düzeltme baskısını en yüksek noktaya taşır. Aynı iş sakin bir dönemde yapıldığında bir hata düzeltilebilir bir olaydır; yoğun dönemde bir kayıptır.
Katalog düzensizken. Çift kayıtlı ürünler, boş stok kodları, tanımsız ana kategoriler ve açıklama metnine gömülmüş öznitelikler varsa, bu düzensizlik yeni mağazaya olduğu gibi taşınır ve orada düzeltmek daha pahalıya gelir. Kataloğu eski yapıda toparlayıp sonra taşımak, çoğu durumda toplam işi azaltır.
Taşımanın kurulum tarafında hangi işleri kapsadığı ve hangi kararların işletmede kaldığı mağaza kurulumu ve taşıma hizmetimizde yazılı; sektörel görünürlük çalışması için e-ticaret için GEO çözümleri sayfamıza bakabilirsiniz. Taşıma öncesi adres envanterinizi birlikte çıkaralım derseniz iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşın.
Sıkça Sorulan Sorular
Taşıma sırasında satış durur mu?
Planlanmış bir geçişte tam bir durma gerekmez ama kısa bir kesinti penceresi hesaba katılmalıdır. Yaygın uygulama, yeni mağazayı ayrı bir adreste tamamen hazır hâle getirmek, uçtan uca sipariş testlerini orada yapmak ve yalnızca yönlendirme anında kısa bir pencere açmaktır. Bu pencerede açık siparişlerin, ödeme sağlayıcısıyla olan bağlantının ve kargo entegrasyonunun nasıl davranacağı önceden kararlaştırılır. Riski en aza indiren pratik seçim, geçişi haftanın ve günün en düşük satış saatine almaktır.
Binlerce ürünün eşlemesini elle mi yapacağız?
Hayır; elle yapılan tek şey karar gerektiren satırlardır. Ürün adreslerinin büyük çoğunluğu stok kodu üzerinden otomatik eşlenir: eski mağazadan "kod → eski adres", yeni mağazadan "kod → yeni adres" listesi alınır ve iki liste kod üzerinden birleştirilir. Elle karar gereken satırlar, kodu eşleşmeyenler ile kategori ve içerik adresleridir; bunların sayısı genellikle yüzlerle sınırlı kalır. Bu yöntemin ön koşulu stok kodlarının iki tarafta aynı olmasıdır; kod yapısı değişiyorsa önce bir çeviri tablosu kurulur.
Ürün yorumları yeni mağazaya taşınabilir mi?
Çoğu durumda taşınabilir, ama nasıl taşınacağı yorumların nerede tutulduğuna bağlıdır. Yorumlar mağaza yazılımının kendi içindeyse dışa aktarılıp yeni yapıya aktarılır; ayrı bir yorum hizmeti kullanılıyorsa taşıma o hizmetin tarafındadır ve ürün eşlemesi yine stok kodu üzerinden yapılır. Dikkat edilecek nokta, yorumların doğru ürüne bağlanmasıdır: kod eşlemesi yapılmadan toplu aktarım, yorumların yanlış ürünlerde görünmesine yol açar. Taşınamayan yorumlar için eski kayıtları saklamak ve müşteriye görünmeyecek biçimde arşivlemek en azından bir yedek bırakır.
Aynı anda hem altyapı hem alan adı değişirse ne olur?
İki değişkeni birden oynatmış olursunuz ve bir sorun çıktığında hangisinden kaynaklandığı belirsizleşir. Teknik iş aynı mantıkla yürür; fark şurada: yönlendirme kuralları artık eski alan adının bulunduğu tarafta yaşar, dolayısıyla o alan adının aboneliği uzun süre kapatılmamalıdır. Yeni alan adı için arama konsolunda ayrı bir mülk doğrulanır ve platformun sunduğu taşınma bildirimi kullanılır. Mağaza tarafında ek bir kalem daha var: ödeme sağlayıcısı, kargo entegrasyonu ve alışveriş kanalı hesapları alan adına bağlı tanımlar tutar; bunların hepsi yeni alan adına göre güncellenmeli, aksi hâlde sipariş akışı taşınmanın ertesi günü kırılır.
Taşımadan sonra ne kadar sürede eski performansa dönülür?
Bir takvim vermek mümkün değil; veren de kimsenin ölçemediği bir şeyi ölçmüş gibi konuşur. Sonucu belirleyen dört şey var: kataloğun hacmi, adres kalıbının ne kadar değiştiği, mağazanın ne sıklıkla taranıyor olduğu ve eşleme tablosunun ne kadar eksiksiz doldurulduğu. Tahmin yerine üç göstergeyi izlemek daha kullanışlıdır — eşleme tablosunda karşılığı hâlâ boş kalan satır sayısı, sunucu hata kayıtlarına düşen adres sayısı ve alışveriş kanallarında yeniden yayına giren ürün sayısı. Bu üçü, toplam ciro rakamından haftalar önce yön gösterir.