503 Hatası Nedir? Hizmet Kullanılamıyor Uyarısı ve Çözüm
Yapay zeka destekli taslak; yayından önce baştan sona okunur ve iddialar birincil kaynaklara karşı kontrol edilir. İçerik üretim sürecimiz

503 hatası (503 Service Unavailable, Türkçesiyle "hizmet kullanılamıyor"), sunucunun isteği şu an karşılayamadığını ve bu durumun geçici olduğunu bildiren HTTP durum kodudur. HTTP standardı iki neden sayar: geçici aşırı yük ve planlı bakım. Çözüm nedene göre değişir: bakım bittiğinde hata kendiliğinden kalkar, aşırı yükte ise kaynağı tüketen iş bulunur. Ziyaretçinin yapacağı tek şey birkaç dakika sonra yeniden denemektir.
Aşağıdaki tanımlar HTTP standardından (RFC 9110), MDN'den ve Google'ın Search Central ile Search Console yardım belgelerinden 13 Kasım 2026'da okundu.
503 hatası ne demek?
503, sunucunun isteği "şimdilik" yerine getiremeyeceğini söyleyen bir yanıttır; sayfa yok değildir, adres yanlış değildir, sunucu bir süre sonra yeniden yanıt vermeyi beklemektedir. RFC 9110'daki 503 tanımı bunu şöyle kuruyor: sunucu, geçici bir aşırı yük ya da planlı bakım nedeniyle isteği şu an karşılayamıyor ve bu durum, standardın ifadesiyle, muhtemelen bir gecikmeden sonra ortadan kalkacak. Standart, sunucunun istemciye ne kadar beklemesi gerektiğini Retry-After başlığıyla önerebileceğini (zorunlu değil, "MAY") ekliyor.
Aynı tanımın altındaki not az bilinen bir ayrıntıyı içeriyor: 503 kodunun varlığı, aşırı yüklenen her sunucunun onu kullanmak zorunda olduğu anlamına gelmez; bazı sunucular bağlantıyı doğrudan reddedebilir. Bu ayrım teşhiste işe yarar. Tarayıcı bir HTTP sayfası gösteriyor ve sayfada 503 yazıyorsa sunucuya ulaşılmış, sunucu bilerek "meşgulüm" demiştir. Tarayıcı hiç sayfa göstermeden bağlantı hatası veriyorsa durum kodu üretilmemiştir ve sorun bir alt katmandadır. O durumda sunucuya bağlantı kurulamıyorsa izlenecek sıra DNS, bağlantı ve sertifika katmanlarından geçer.
Ekranda görülen metin sunucudan sunucuya değişir: "Service Unavailable", "Hizmet kullanılamıyor", bir barındırma firmasının kendi tasarladığı sayfa ya da WordPress'in kısa bakım cümlesi. Anlamı taşıyan metin değil, yanıtın ilk satırındaki durum kodudur.
503'ü öteki sunucu hatalarından ayıran şey: "geçici" bildirimi
5xx ailesinin her üyesi "sorun sunucu tarafında" der; 503'ü ayıran, sorunun kısa süre sonra geçmesinin beklendiğini açıkça bildirmesidir. 500 beklenmedik ve tanımsız bir hata, 502 ile 504 ise önde duran bir ara katmanın arkadaki sunucudan düzgün ya da zamanında yanıt alamadığı durumlardır. Bu üçünde de sunucu "ne zaman düzeleceğimi biliyorum" demez. 503 ise tasarım gereği "biraz sonra" der ve bunu bir süreyle destekleyebilir.
Bu fark çözüm sırasını da değiştirir. 500'de ilk bakılacak yer uygulamanın hata kaydıdır ve 500 hatasının olası nedenleri PHP hatasından bozuk yapılandırma satırına uzanır. 502'de ise zincirin koptuğu halka aranır. Öndeki vekilden kaynak sunucudaki NGINX ve PHP-FPM'e uzanan bu zincir, 502 Bad Gateway hatasında adım adım izlenir. 503'te ise ilk soru "bu geçici durum kasıtlı mı?" olur: biri bakım mı başlattı, yoksa sunucu kaynak sınırına mı dayandı?
Bir de 429 var. MDN, belirli istemcilerden gelen istekler hız sınırı nedeniyle kısıtlanıyorsa doğru yanıtın 503 değil 429 (Too Many Requests) olduğunu yazıyor. Yani 503 bütün hizmetin durumunu, 429 ise tek bir istemcinin fazla istek yaptığını anlatır.
503 hatası neden olur?
503'ün nedenleri iki ana başlığa ayrılır: biri bilerek "şu an hizmet yok" demiştir ya da sunucu yükü kaldıramadığı için istekleri geri çevirmektedir. MDN'nin 503 maddesi yaygın iki nedeni bakım ve aşırı yük olarak sayıyor. Bir web sitesinde bu iki başlık şu somut durumlara karşılık gelir:
- Planlı bakım. Yönetici bütün trafiği bir 503 sayfasına yönlendirmiş olabilir ya da bu, yazılım güncellemesi sırasında kendiliğinden olur. WordPress çekirdek, eklenti ve tema güncellemelerinde siteyi bu şekilde kısa süreliğine kapatır. WordPress bakım modunun on dakikalık sınırı ve
Retry-After: 600başlığı bu mekanizmanın parçasıdır. - Kaynak eşiği. MDN'ye göre bazı sunucu uygulamaları bellek, işlemci ya da bağlantı havuzu gibi kaynak eşiklerine ulaşıldığında istekleri 503 ile reddeder. Bu, geri basınç (backpressure) denen bir korumadır: gelen isteği reddetmek, sunucunun kaynaklarının tamamen tükenip daha ağır bir çöküş yaşamasını önler. Paylaşımlı barındırmada paketin kaynak sınırı, kampanya ya da duyuru sonrası gelen ani trafik, yoğun bir bot taraması bu başlığa girebilir.
- Unutulmuş ya da süresi uzamış bakım sayfası. Elle açılmış bir bakım dosyası, bir bakım eklentisi ya da barındırma panelindeki bakım ayarı kapatılmadığında site saatlerce, bazen günlerce 503 verir.
- Önbellekte kalmış eski hata. Asıl sorun çözülmüştür ama sitenin önündeki bir önbellek katmanı, sorun anında sakladığı 503 sayfasını sunmaya devam etmektedir.
- Yanlış kodla verilen hız sınırı. Bir güvenlik katmanı belirli istemcileri geri çevirirken 429 yerine 503 kullanıyorsa, sorun yalnız o istemcilerde görünür; yanıt başlıkları hangi katmanın geri çevirdiğine dair ipucu verir.
Birinci ve üçüncü nedenler kasıtlıdır ve kapatılacak yer bellidir. İkinci neden kapasiteyle ilgilidir; ya yükü yaratan iş azaltılır ya da kaynak artırılır. Dördüncü ve beşinci nedenler ise sitenin kendisi sağlıklıyken ziyaretçinin hata görmesine yol açar; teşhiste bu yüzden ayrı tutulur.
503'ü komut satırında doğrulamak
503'ün gerçekten sunucudan mı geldiği, ne kadar bekleneceği ve yanıtı hangi yazılımın ürettiği üç satırlık bir kontrolle görülür. Google'ın siteyi geçici kapatma belgesi 503'ü doğrulamak için şu komutu örnek veriyor:
curl -I -X GET "https://www.example.com/"
Örnekteki adres sitenin kendi adresiyle değiştirilir. Çıktıda üç şeye bakılır:
- İlk satır.
HTTP/1.1 503 Service Unavailableya daHTTP/2 503gibi bir satır, sunucunun gerçekten 503 döndürdüğünü gösterir. Burada200yazıyorsa ama ekranda hata görülüyorsa sorun tarayıcı tarafında ya da önbellektedir. retry-aftersatırı. Varsa sunucu ne kadar beklenmesi gerektiğini söylüyordur; değerin nasıl okunacağı aşağıdaki başlıkta. Yoksa 503 bir süre bildirmeden verilmiştir; bu, elle açılıp unutulmuş bakım sayfalarında ve aşırı yük durumlarında görülebilir.serversatırı. RFC 9110'a göre bu alan, isteği karşılayan sunucunun kullandığı yazılım hakkında bilgi taşır. Sitenin önünde bir içerik dağıtım ağı ya da ters vekil varsa bu satır, yanıtı asıl sunucunun mu yoksa öndeki katmanın mı ürettiğine dair ilk ipucudur.
Adres önce bir yönlendirme dönüyorsa komuta -L eklenerek son hedefe kadar izlenir. Yönlendirme zinciri hiç bitmiyorsa sorun 503 değil, bir döngüdür. Döngünün kaynağını bulmak için çok fazla yönlendirme hatasının çözümü HTTPS ve vekil ayarlarından başlayan ayrı bir sıra izler.
Aynı komut robots.txt adresi için de çalıştırılmalıdır:
curl -I -X GET "https://www.example.com/robots.txt"
Ana sayfa 503 verirken robots.txt'nin 200 döndürmesi beklenen durumdur. robots.txt de 503 veriyorsa Google taramayı tümüyle durdurur; nedeni aşağıda.
Retry-After başlığı ne işe yarar?
Retry-After, 503 yanıtıyla birlikte gönderildiğinde hizmetin istemci için ne kadar süre kullanılamayacağının beklendiğini bildiren başlıktır. RFC 9110 başlığın değerini iki biçimde tanımlıyor: ya bir HTTP tarihi ya da yanıt alındıktan sonra beklenecek saniye sayısı. Standardın kendi örnekleri şunlar:
Retry-After: Fri, 31 Dec 1999 23:59:59 GMT
Retry-After: 120
İkinci örnekte bekleme iki dakikadır. Saniye değeri negatif olmayan bir tam sayıdır; tarih ise Greenwich saatiyle yazılır.
Değer seçerken iki şey dikkate alınır. Birincisi, başlık bir tahmindir ve istemciyi bağlamaz; tarayıcı ziyaretçinin sayfayı yenilemesini engellemez. İkincisi, değer gerçekçi olmalıdır. Bir saatlik bakım için 120 saniye yazmak istemciye "iki dakika sonra gel" deyip onu yine hata sayfasıyla karşılamaktır. WordPress'in kendi bakım modu Retry-After: 600 gönderir; bu, çekirdeğin bakım modunu on dakika sonra kendiliğinden bitirmesiyle tutarlı bir değerdir.
Google'ın siteyi geçici kapatma belgesi de 503 sayfaları için uygun tarih ya da süreyi taşıyan bir retry-after başlığı kullanılmasını öneriyor. Belge, Google'ın bu değeri tarama planına birebir yansıttığını yazmıyor; başlık, istemciye doğru bilgi vermenin standart yolu olduğu için gönderilir.
503 sayfası nasıl hazırlanır ve neden önbelleğe alınmamalı?
İyi bir 503 sayfası, ziyaretçiye ne olduğunu, ne zaman düzeleceğini ve o arada kime ulaşacağını söyleyen, kendisi de sorunsuz yüklenen hafif bir sayfadır. MDN, 503 yanıtıyla birlikte sorunu açıklayan kullanıcı dostu bir sayfa gönderilmesi gerektiğini yazıyor. Google'ın duraklatma belgesi sayfanın yapısı için daha ayrıntılı öneriler veriyor:
- Statik HTML kullanılır.
- Sayfa dışı kaynaklar en aza indirilir; stil sayfanın içine yazılır, görseller Base64 olarak gömülür.
- Ziyaretçiye açık yol gösterilir: daha fazla bilgi için bağlantılar, sitenin yeniden açılması beklenen tarih, müşteri hizmetlerine nasıl ulaşılacağı.
Bu önerilerin mantığı basit: sunucu zaten zorlanıyorsa ya da uygulama kapalıysa, hata sayfası ayrı bir stil dosyası, yazı tipi ya da görsel çağırdığında o istekler de başarısız olabilir ve ziyaretçi yarım yüklenmiş bir sayfa görür.
Önbellek ayrı bir tuzaktır. MDN'nin notu açık: 503 geçici bir sorunu gösterir ve bu yanıtlar olağan durumda önbelleğe alınmamalıdır; aksi halde düzeltme yapıldıktan sonra da istemciler eski hata sayfasını alabilir. Pratikte bu, iki şey demektir. Birincisi, 503 sayfasını üreten yapılandırma önbelleği engelleyen bir başlık (Cache-Control: no-store gibi) göndermelidir. İkincisi, sitenin önünde bir önbellek eklentisi ya da içerik dağıtım ağı varsa sorun çözüldükten sonra önbellek temizlenmeli ve sayfa önbelleği atlayan bir istekle yeniden ölçülmelidir.
WordPress tarafında bu konu, bakım mesajını özelleştiren maintenance.php dosyasında somutlaşıyor: yayımlanmış 7.1 sürümünde bu dosya kendi durum kodunu ve başlıklarını kendisi göndermek zorunda; geliştirme dalında ise çekirdek 503 kodunu ve önbelleği engelleyen başlıkları dosyayı yüklemeden önce kendisi ekliyor.
Google 503'ü nasıl işler?
Google, 503'ü geçici bir sunucu sorunu olarak okur: taramayı yavaşlatır, dizindeki sayfaları hemen silmez, ama durum uzarsa sayfalar dizinden düşer. Google'ın HTTP durum kodları belgesi 5xx sınıfı için şu kuralları sayıyor:
- 5xx ve 429 sunucu hataları, Google'ın tarayıcılarının taramayı geçici olarak yavaşlatmasına yol açar.
- Dizinde zaten bulunan adresler dizinde tutulur, ancak taranamamaya devam ederlerse sonunda dizinden çıkarılır.
- 5xx döndüren adreslerden alınan içerik yok sayılır.
- Sunucu tekrar 2xx yanıtları döndürdüğünde tarama hızı adım adım eski düzeyine çıkarılır.
Süre konusunda iki Google belgesi birbirini tamamlıyor. Siteyi geçici kapatma belgesi, bütün siteyi acilen kapatmak gerekiyorsa bunun bir ya da iki gün için 503 kodlu bilgilendirici bir sayfayla yapılmasını, daha uzun kapatmalarda ise 200 dönen, dizine eklenebilir bir yer tutucu ana sayfa kullanılmasını öneriyor. Aynı belge, bir sayfa 503 döndürürken Google'ın o sayfanın başlığını, açıklamasını ve yapılandırılmış verilerini yenileyemeyeceğini hatırlatıyor. Search Console'un Tarama İstatistikleri belgesi ise aşırı yük anında, sunucu kapasitesinin sonuna gelindiğinde 503 ya da 429 vermeyi kabul edilebilir bir çözüm sayıyor; yalnız bu yanıtın iki üç günü aşmamasını şart koşuyor; aksi halde bu, Google'a uzun vadede siteyi daha az taraması mesajını verebilir.
Kısacası birkaç dakikalık ya da birkaç saatlik bir 503 sitenin aramadaki durumuna kalıcı iz bırakmaz; günlere yayılan bir 503 ise hem taramayı hem dizini etkiler. Durum kodlarının bütün sınıfları ve Google'ın her birine verdiği tepki için HTTP durum kodlarının anlamı karşılaştırmalı bir çerçeve sunuyor.
robots.txt dosyası 503 dönerse ne olur?
robots.txt adresinin 503 döndürmesi, Google açısından sitenin tamamının taranmasını durdurabilen bir durumdur; çünkü Google bir sayfayı taramadan önce robots.txt'yi okuyabilmiş olmak ister. Tarama İstatistikleri belgesi bu davranışı adım adım yazıyor:
- Taramaya başlamadan önce Google, elinde bir günden yeni ve başarılı bir robots.txt yanıtı olup olmadığını kontrol eder.
- Böyle bir yanıt yoksa dosyayı yeniden ister. 429 ve 5xx yanıtları başarısız sayılır; 200 (dosya geçersiz ya da boş olsa bile) ve 403, 404, 410 başarılı sayılır.
- Bu istek de başarısızsa, hatanın ilk on iki saatinde sitenin hiçbir sayfası taranmaz; Google yalnız robots.txt'yi tekrar tekrar ister.
- On iki saat dolduktan sonra, otuzuncu güne kadar, en son sorunsuz okuduğu robots.txt kopyasıyla taramaya döner.
- Hata otuz günü geçerse karar ana sayfaya bağlanır: ana sayfa açılıyorsa site robots.txt'siz kabul edilip kısıtsız taranır, açılmıyorsa tarama bütünüyle kesilir.
Google'ın robots.txt belirtimi buna bir ayrıntı ekliyor: 503 hatası, Google'ın robots.txt'yi yeniden deneme sıklığını belirgin biçimde artırır.
Bu yüzden siteyi bakıma alırken bile robots.txt 200 dönmeye devam etmelidir. WordPress sitelerinde dikkat edilecek nokta, kök dizinde fiziksel bir dosya yoksa robots.txt'nin PHP tarafından üretilmesidir; WordPress bakım modunda PHP en başta durduğu için sanal robots.txt de 503 alır. Fiziksel bir dosya bu riski ortadan kaldırır. Dosyaya yazılan robots.txt dosyasının kuralları bakım açık da olsa kapalı da olsa değişmez.
Search Console'da 503'ün izini sürmek
Google'ın siteye erişirken 503 alıp almadığı Search Console'da iki raporda görülür: Tarama İstatistikleri ve Sayfa dizine ekleme. Tarama İstatistikleri raporu belgesi raporun "Ana makine durumu" bölümünü şöyle tanımlıyor: Google'ın siteyi tararken kullanılabilirlik sorunlarıyla karşılaşıp karşılaşmadığı. Durum üç değerden biridir:
| Ana makine durumu | Belgedeki anlamı |
|---|---|
| Son 90 günde önemli sorun yok | Yapılacak bir şey yok |
| Son 90 günde en az bir önemli sorun, ama bir haftadan eski | Sorun geçici olabilir ya da çözülmüş olabilir; Yanıt tablosu incelenir |
| Geçen hafta içinde en az bir önemli sorun | Sorunun yinelenip yinelenmediği belirlenmeye çalışılır |
Durum robots.txt getirme, DNS çözümleme ve sunucu bağlantısı kategorilerinde ayrı ayrı değerlendiriliyor. Belge eşiği bir örnekle anlatıyor: grafikteki noktalı kırmızı çizginin üzerine çıkan bir gün (örneğin DNS çözümlemesinin isteklerin yüzde beşinden fazlasında başarısız olması) o kategori için sorun sayılıyor.
Raporun "Yanıta göre" tablosu Google'ın aldığı yanıtları türlerine göre yüzde olarak veriyor. Belge, oranın adrese değil istek sayısına göre hesaplandığını özellikle belirtiyor: aynı adres bir kez sunucu hatası, bir kez 200 aldıysa sonuç yüzde elli sunucu hatası, yüzde elli başarılı olarak görünür. Sunucu hatası satırındaki küçük grafik hataların yaklaşık ne zaman oluştuğunu gösteriyor; satıra tıklandığında tam saatler görülüyor.
Sayfa dizine ekleme raporunda ise 503 alan sayfalar "Sunucu hatası (5xx)" nedeni altında listelenir. Search Console yardım belgesi, URL Denetleme aracının canlı testinin, Google'ın taraması sunucu hatasıyla başarısız olmuş olsa bile başarılı çıkabileceğini hatırlatıyor; sunucu hataları geçici olabilir. Canlı testin 200 dönmesi, sorunun Google tarandığı anda olmadığını kanıtlamaz.
Search Console yalnız Google'ın gördüğünü kaydeder. Ziyaretçinin 503'le ne zaman, ne kadar süre karşılaştığını bilmek için siteyi dışarıdan düzenli aralıklarla kontrol eden bir izleme gerekir. Bu tür izleme kesintiyi başladığı ve bittiği saatle kaydettiği için Search Console'un göremediği ziyaretçi tarafını tamamlar. Web sitesi bakım ve kesinti izleme düzeninde erişilemeyen site bildirim üretir ve kesinti süresiyle birlikte kayda geçer.
503 tekrar ediyorsa: kaydı tutup karar vermek
Tekrarlayan bir 503'te karar, hatanın ne zaman, hangi adreslerde ve hangi başlıklarla geldiğine bakılarak verilir. Aşağıdaki tablo, yukarıdaki kaynaklardan çıkan teşhis sırasını gözlemden işe doğru bir araya getiriyor:
| Gözlem | Olası anlam | Yapılacak iş |
|---|---|---|
Kısa süreli, Retry-After: 600, WordPress'in bakım cümlesi | Güncelleme sırasında çekirdeğin bakım modu | Beklenir; on dakikayı aşıyorsa bakım dosyası ve eklentiler kontrol edilir |
Bütün sitede saatlerdir, Retry-After yok | Elle açılıp kapatılmamış bakım | Bakım kapatılır; kapatma bir iki günü aşacaksa 200 dönen bilgi sayfasına geçilir |
| Trafik ya da tarama zirvelerinde aralıklı | Kaynak eşiği | Barındırma kaynak kayıtlarına ve Tarama İstatistikleri'ndeki istek artışına bakılır |
| Yalnız belirli istemcilerde | Hız sınırı ya da güvenlik katmanı | server başlığıyla katman bulunur; istemci bazlı sınır 429 dönmelidir |
| robots.txt adresinde | Taramanın tamamı durur | Fiziksel robots.txt dosyası 200 döndürecek şekilde ayarlanır |
| Sunucu düzeldiği halde sürüyor | Önbellekteki eski hata sayfası | Önbellek temizlenir, 503 yanıtına no-store eklenir |
503'ün yanıltıcı yanı, kodun kendisinin her durumda aynı olmasıdır: güncelleme sırasındaki on dakikalık bakım da, saatlerdir süren bir kaynak tükenmesi de durum satırında aynı kodla görünür. Ayrımı yapan, yanıtın yanında gelen bilgidir: Retry-After başlığının olup olmadığı, hatanın hangi saatlerde görüldüğü ve robots.txt adresinin aynı anda ne döndürdüğü. Bu üç bilgi kesinti sırasında kaydedilmezse, kesinti geçtikten sonra elde Search Console'daki yüzdeler ile varsa sunucunun erişim kayıtları kalır; Search Console'daki yüzdeler de yalnız Google'ın isteklerini sayar.
Sıkça Sorulan Sorular
503 hatası nedir?
503 Service Unavailable, sunucunun isteği şu an karşılayamadığını ve durumun geçici olduğunu bildiren HTTP durum kodudur. HTTP standardı RFC 9110 bunun iki nedenini sayar: geçici aşırı yük ve planlı bakım. Sayfa ya da adres silinmiş değildir; sunucu bir süre sonra yeniden yanıt vermeyi bekler ve bekleme süresini isterse Retry-After başlığıyla bildirir.
503 hatası neden olur?
MDN'nin saydığı iki yaygın neden planlı bakım ve aşırı yüktür. Bakımda yönetici trafiği bir 503 sayfasına yönlendirir ya da WordPress gibi yazılımlar güncelleme sırasında bunu kendiliğinden yapar. Aşırı yükte sunucu bellek, işlemci ya da bağlantı havuzu sınırına ulaşınca istekleri geri çevirir. Kapatılmayı unutulmuş bakım sayfaları ve sorun çözüldükten sonra önbellekte kalan eski hata sayfası da 503 görünmesine yol açar.
503 hatası nasıl çözülür?
Önce komut satırında yanıt okunur: ilk satırda gerçekten 503 var mı, Retry-After başlığı ne diyor, server başlığı yanıtı hangi katmanın ürettiğini gösteriyor mu. Bakım kaynaklıysa bakım bitirilir ya da kapatılmamış bakım ayarı kaldırılır. Aşırı yük kaynaklıysa yükü yaratan iş bulunur ya da sunucu kaynağı artırılır. Sorun çözüldükten sonra önbellek temizlenir ve robots.txt adresinin 200 döndüğü ayrıca kontrol edilir.
503 hatası SEO'yu etkiler mi?
Kısa süreli 503 Google'ın geçici sunucu sorunu saydığı bir durumdur: tarama yavaşlar, dizindeki sayfalar hemen silinmez. Durum uzarsa ve sayfalar taranamamaya devam ederse sonunda dizinden çıkarılır. Google bütün siteyi bir iki günden uzun süre 503 ile kapatmamayı, aşırı yükte de 503 ya da 429 yanıtını iki üç günden uzun sürdürmemeyi öneriyor. robots.txt'nin 503 dönmesi taramanın tamamını durdurur.
Retry-After başlığı ne işe yarar?
Retry-After, 503 yanıtıyla gönderildiğinde hizmetin ne kadar süre kullanılamayacağının beklendiğini istemciye bildiren HTTP başlığıdır. Değeri ya bir tarih ya da saniye cinsinden bir bekleme süresidir; örneğin "Retry-After: 120" iki dakika demektir. Başlık zorunlu değildir ve istemciyi bağlamaz. Değerin bakımın gerçek süresine yakın seçilmesi, istemcinin erken dönüp yine hata sayfasıyla karşılaşmasını önler.