Diyetisyen Reklam Yasağı: Kilo Vaadi, Ürün, Fotoğraf

Diyetisyen reklam yasağı ayrı bir meslek kanununda değil, Sağlık Bakanlığı'nın tanıtım ve bilgilendirme yönetmeliğinde durur (Resmî Gazete, 12 Kasım 2025, sayı 33075): diyetisyen, Tababet Kanunu'nun ek 13. maddesinde sayılan meslekler arasında yer aldığı için yönetmeliğin bütün hükümleri ona da uygulanır. Yönetmelik reklamı yasaklar, tanıtım ve bilgilendirmeye ise ilkeleriyle izin verir. Diyetisyen sitesinde ve sosyal medya hesabında bu ilkelerle doğrudan temas eden dört alan vardır: kilo verme vaadi, takviye ya da ürün tanıtımı, ücret ve kampanya bilgisi, önce-sonra fotoğrafı ile danışan yorumu. Beslenme bilgisi paylaşmak serbesttir; bilgiyi bir sonuç sözüne ya da satış çağrısına çeviren cümle sınırı aşar.

Yönetmelik cümleleri Resmî Gazete nüshasından, Kanun cümleleri ise mevzuat.gov.tr'deki güncel derlenmiş metinden alıntılandı; ikisi de 2 Kasım 2026'da kontrol edildi. Bir maddenin diyetisyene nasıl uygulanacağı lafızdan açıkça çıkmıyorsa bu durum metinde "çıkarım" diye işaretlendi. Hukuki görüş değildir.

Dayanak: diyetisyen hangi metne tabi?

1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinin (Ç) bendi diyetisyeni, beslenme ve diyetetik lisansını tamamlamış bir sağlık meslek mensubu olarak tarif eder ve dört görev sayar: sağlıklı bireyler için sağlıklı beslenme programı belirlemek, "hastalar için tabibin yönlendirmesi üzerine" beslenme programı düzenlemek, toplu beslenme yerlerinde program hazırlamak ve besin güvenliğini sağlamak.

Tanıtım yönetmeliğinin tanımlar maddesi (4/f), "sağlık meslek mensubu" kavramını ek 13. maddedeki mesleklerle genişletir; diyetisyen kapsama bu yoldan girer. Hekime yönelik 24. madde ve Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi ise "tabip"i muhatap aldığı için diyetisyene uygulanmaz. Diyetisyen sitesinin tek tanıtım dayanağı bu yönetmeliktir.

Yönetmeliğin 5. maddesinin ilk cümlesi sağlık hizmet sunumunda örtülü ya da açık reklamı, hem yapanı hem yaptıranı kapsayacak biçimde yasaklar; ikinci cümlesi, maddede sayılan ilkelere uyulursa tanıtım ve bilgilendirmenin serbest olduğunu söyler. Reklamın ölçüsü 4/d maddesindeki tanımdır: bir kişiyi, hizmeti ya da kuruluşu öne çıkaran ve tanıtım ile bilgilendirmenin ötesine geçen her faaliyet. "Yaptıran" kelimesi de önemlidir: sitenin metnini bir ajansın yazmış olması sorumluluğu diyetisyenden almaz.

Tanımın içindeki "hastalar için tabibin yönlendirmesi üzerine" ifadesinin sitede bir karşılığı vardır. Aynı maddenin son fıkralarına göre teşhis koymak, tedavi planlamak ve reçete yazmak tabip ile diş tabibinin işidir; diyetisyen bunları doğrudan yapamaz. "Diyabetinizi beslenmeyle tedavi ediyoruz" gibi bir cümle bu iki hükümle birlikte çelişir; "hekiminizin yönlendirmesiyle beslenme programı hazırlanır" cümlesi ise tanımın kendisidir.

Diyetisyen kilo verme vaadi: hangi bent?

"Bir ayda on kilo", "garantili kilo kaybı", "yüzlerce danışan hedefine ulaştı" türünden ifadeler yönetmelikte kelime olarak geçmez. Bunları kapsayan hükümler ise birden fazladır.

5/h maddesi, sağlık hizmetine konu olan bir hizmetin "diğerlerinden farklı ya da daha üstün olduğu algısı oluşturacak biçimde insanların güvenini kötüye kullanan ya da bilgi eksikliğini istismar eden" tanıtımı yasaklar. Kilo kaybını süre ve miktarla vaat eden bir cümle, sonucu kişiden kişiye değişen bir süreci kesin bir çıktı gibi sunar; cümlenin bu bende takıldığını lafız açıkça söylemez, ama bentteki "güvenini kötüye kullanan" ifadesi tam bu tür bir sözü tarif eder.

5/ğ maddesi bilimsel terimlerin, araştırma sonuçlarının, alıntıların ve "istatistiki veriler"in gerçekte olduklarından farklı sonuçlar doğuracak biçimde sunulmasını yasaklar. "Danışanlarımızın büyük bölümü ilk ayda hedefine ulaşıyor" gibi bir cümle, arkasında ölçülmüş bir veri olsa bile seçilmiş bir sunum riski taşır; arkasında veri yoksa bu riskin üstüne bir de doğruluk sorunu biner.

Vaat cümlesinin yerine konabilecek olan, programın nasıl işlediğidir: ilk görüşmede neye bakıldığı, program hazırlanırken hangi bilgilerin kullanıldığı, takip görüşmelerinin sıklığı ve programın hekim yönlendirmesi gereken durumlarda nasıl değiştiği. Bu anlatım bir sonuç söz vermez, süreci tarif eder.

Detoks, "mucize diyet" ve yöntem adları

5/ç maddesi diyetisyen siteleri için ayrıca önemlidir, çünkü yasağı meslek mensubunun kendisine de uygular:

"Tanıtım ve bilgilendirmelerde; sağlık meslek mensubu tarafından yapılsa dahi, doğruluğu bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış, yerleşik tıbbi metot haline gelmemiş veya Bakanlıkça tıbbi işlem olarak tanımlanıp düzenlenmemiş tıbbi ve tedavi yöntemleri hakkında açıklamalara yer verilemez, bu yöntemlerle hastalıkların tedavi edildiği veya tedaviye yardımcı olunduğuna dair ifadeler kullanılamaz."

Bendin ikinci yarısı diyetisyen sitesindeki tipik cümleleri doğrudan hedef alır: bir beslenme yönteminin bir hastalığı "tedavi ettiği" ya da tedaviye "yardımcı olduğu" iddiası. "Detoks programıyla bağışıklığınızı güçlendirin", "bu diyetle tiroid sorunlarına son" gibi cümleler, yöntemin bilimsel ve klinik durumu ne olursa olsun bir hastalık ilişkisi kurduğu için riskli bölgededir.

Yöntem adı taşıyan sayfalar için önerilen sıra şudur: yöntemin adı, ne olduğunun tarafsız bir tarifi, kimin için uygun olmayabileceği ve hekim görüşü gerektiren durumlar. Yöntemin bir hastalığı iyileştirdiği ya da önlediği söylenmez. 5/ç'nin üç ölçütünden (bilimsel ve klinik kanıt, yerleşik metot, Bakanlık düzenlemesi) birini karşıladığından emin olunamayan bir yöntem, sitede hiç yer almaz.

Takviye, ürün ve marka tanıtımı

Diyetisyen sitesinde ya da hesabında takviye, protein tozu, mutfak aleti veya bir gıda markasının önerilmesi 5/h maddesinin ikinci yarısıyla temas eder: sağlık meslek mensubu tarafından "örtülü veya açık olarak firma, ürün veya marka tanıtımı yapılamaz, internet bağlantısı verilemez."

Bu cümlenin diyetisyen sitesindeki karşılıkları şunlardır:

• Bir markanın ürününü adıyla öneren yazı ya da gönderi.
• Ürün satış sayfasına giden bağlantı, satış ortaklığı (affiliate) linki veya indirim kodu.
• Sitede bir mağaza bölümü ya da ürün paketi satışı.
• "Kullandığım ürünler" başlıklı bir liste.

Hükmün takviye ürünlerine bu biçimde uygulanması bir çıkarımdır; yönetmelik takviyeyi adıyla anmaz. Ama 5/h'nin "ürün" ve "marka" kelimeleri geniştir ve "internet bağlantısı verilemez" cümlesi ayrıca bir koşul taşımaz. Bir besin grubunu ya da genel bir beslenme ilkesini anlatmak marka adı gerektirmez; marka adı geçen her cümle ayrı ayrı gözden geçirilmelidir.

5/l maddesi de sağlık hizmetlerinin "özendirme, çekiliş ve hediye gibi pazarlama faaliyetlerine" konu edilmesini yasaklar. "Yeni yıl çekilişi: bir aylık program hediye" türünden bir gönderi bu cümlenin tam karşısındadır.

Ücret, paket ve kampanya bilgisi

5/m maddesi kısadır: "Tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde ücret, indirim, kampanya veya promosyon bilgilerine yer verilemez." Diyetisyen sitesinde "aylık paket", "üç ay al iki öde", "ilk görüşme indirimli" ya da online program fiyat tablosu bu yüzden yer almaz.

Genel işletme siteleri için fiyatın yazılıp yazılmayacağı bir karar sorusudur ve fiyat yazma kararı bu kararı yapay zekâ cevapları açısından tartışır. Sağlık meslek mensubu için bu karar yönetmelikle zaten verilmiştir; o yazıdaki ölçütler diyetisyen sitesine uygulanmaz.

Ücreti soran danışan adayı için sitede kalan yol bellidir: ücretin görüşme sırasında ya da yazılı bir talep üzerine bildirildiğini söyleyen tarafsız bir cümle. Bu cümle bir rakam, indirim ya da kampanya içermez.

Önce-sonra kilo fotoğrafı

Yönetmeliğin 7. maddesi görsel içeriği ayrıca düzenler ve ilk fıkrası, sağlık meslek mensuplarının "sağlığı koruyucu ve geliştirici nitelikteki görsel içerikleri" bentlerdeki ilkelere uygun olarak kullanabileceğini söyler. Bir danışanın kilo değişimini gösteren fotoğraf için bentlerden en az dördü devrededir:

7/f maddesi ise "tıbbi işlem öncesi ve sonrası" görsellerin aynı ortam ve teknik şartlarda çekilmesini ve işlem tarihi ile görüntüleme tarihinin yazılmasını zorunlu tutar. Bir beslenme programının bu bentteki "tıbbi işlem" kavramına girip girmediği lafızdan açıkça çıkmıyor; bu bendin kilo fotoğrafına uygulanması bir çıkarımdır. İhtiyatlı yol, fotoğraf yayımlanacaksa tarih ve aynı çekim koşulları kuralını uygulamaktır.

Asıl soru ise fotoğrafın yayımlanıp yayımlanmayacağıdır. 7/a maddesi meslek mensubunu tanıtım sınırını aşacak şekilde ön plana çıkaran ve yanıltıcı görüntüleri yasaklar; tek bir danışanın değişimini gösteren bir görsel, okuyana aynı sonucun kendisi için de mümkün olduğu izlenimini verebilir. Görsel rıza düzeninin sosyal medyadaki uygulaması, rızanın geri çekilmesi dahil, sosyal medyadaki önce-sonra kuralları yazısında bent bent işleniyor.

Danışan yorumu ve başarı hikâyesi

5/e maddesi internet siteleri ve sosyal medya dahil mecralarda "hasta veya yakınlarının sağlık hizmetine yönelik teşekkür veya memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam mahiyetinde paylaşım" yapılmasını yasaklar. 7/ğ maddesi aynı yasağı görsel paylaşımlar için tekrarlar ve görsel içeriklerin yorum, beğeni ve yeniden paylaşım gibi etkileşimlere kapatılmasını zorunlu tutar.

"Danışanlarımızın başarı hikâyeleri" sayfası, ekran görüntüsüyle paylaşılan teşekkür mesajları ve "ayın danışanı" gönderileri bu iki hükmün karşısındadır. Danışanın yazılı izni olması sonucu değiştirmez; hüküm izinden değil paylaşımın reklam niteliğinden söz eder.

Ticaret mevzuatı tarafında da bir hüküm vardır. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'ne 1 Temmuz 2026'da eklenen hükümlerden biri şöyledir: "İlgili mevzuatına aykırı sağlık beyanı içeren tüketici değerlendirmeleri yayınlanamaz." Hüküm tüketici değerlendirmelerinin yayımlandığı ortamları düzenleyen bir bölümde durur; diyetisyenin kendi sitesine nasıl uygulanacağı ayrıca yorum ister. Ama yönü sağlık tanıtım yönetmeliğiyle aynıdır.

Instagram'da diyetisyen paylaşmak yasak mı?

Google'ın otomatik tamamlamasında 2 Kasım 2026'da "instagramda diyetisyen paylaşmak yasak mı" sorgusu görünüyordu. Soru iki türlü okunabilir ve iki cevabı da farklıdır.

Diyetisyenin kendi hesabından paylaşım yapması yasak değildir. Yönetmeliğin 4/ğ maddesi sağlık meslek mensubu için bilgilendirme içeriğine "hizmet verilen sağlık alanıyla ilgili sağlığı koruyucu ve geliştirici nitelikteki bilgileri" katar; bir besin grubunu, porsiyon kavramını ya da etiket okumayı anlatan gönderi bu tanıma uyar. Sınırı 5/(2) fıkrası çizer: sosyal paylaşım ve internet sitelerindeki tanıtımlarda yönetmelik ilkelerine uymak zorunludur ve aykırı paylaşımı yapanlarla "paylaşanlar aynı derecede sorumludur". 5/i maddesi de sosyal medya kaydının "ücretli sponsorlu ve öne çıkmaya yönelik olmamak şartıyla" yapılabileceğini söyler; 7/j maddesi görsel içeriklerin sponsorlu ya da ücret verilerek yayınlatılmasını ayrıca yasaklar.

Bir danışanın diyetisyeni etiketleyerek teşekkür paylaşması ise başka bir sorudur. Danışanın kendi paylaşımı diyetisyenin tanıtım faaliyeti değildir; diyetisyenin o paylaşımı kendi hesabında yeniden paylaşması, öne çıkarması ya da sitesine taşıması ise 5/e ve 5/(2) ile doğrudan temas eder. 5/k maddesi de kişilerin bilgi ve rızası olmadan mesaj ve sosyal paylaşım araçlarıyla tanıtım iletisi gönderilmesini yasaklar.

Beslenme yazısı ile reklam arasındaki çizgi

Diyetisyen sitesinde blog yazısı, yönetmeliğin izin verdiği bilgilendirmenin en açık biçimidir. Çizgiyi yazının konusu değil, kuruluşu belirler. Üç hüküm yazının iskeletini verir.

5/b maddesine göre bilgilendirmeyi "sadece konusunda yetkili sağlık meslek mensupları" yapabilir; yazının altında onu yazan ya da onaylayan diyetisyenin adı durur. 5/ı maddesi her yazıda son güncelleme tarihini ve sitenin editörüne ulaşılacak iletişim bilgisini ister. 5/f maddesi de bilgilendirmenin okuyanı belirli bir meslek mensubuna "doğrudan veya dolaylı biçimde" yönlendirmesini yasaklar; yazının sonunda "hemen randevu alın" çağrısı yerine, gerekli durumlarda hekime başvurulmasını söyleyen tarafsız bir cümle yer alır.

Yazarın unvan satırı da aynı kurala tabidir: 5/d maddesi sertifikaya dayalı uzmanlık unvanını yasaklar. Unvan ve eğitim bilgisinin nasıl yazılacağını uzmanlık unvanı yazımı fizyoterapist örneğiyle anlatıyor, kural diyetisyen için de aynıdır. Hekim sitelerinde hangi kalıpların hangi bende takıldığını görmek isterseniz doktor sitesindeki yasaklı kalıplar madde madde bir liste sunar; hekime özgü 1219 md. 24 ve Nizamname kısımları diyetisyene uygulanmaz, yönetmelik kısımları uygulanır.

Diyetisyen reklam örnekleri: cümle cümle dönüşüm

Otomatik tamamlamada "diyetisyen reklam örnekleri" de görünüyordu. Tablo, sınırı aşan bir cümlenin yerine konabilecek bilgilendirme cümlesini gösterir. Sol sütundaki cümlelerin her biri bir örnektir, belirli bir siteden alınmadı.

Sağ sütun kısa görünebilir; yönetmeliğin izin verdiği alan dar ama boş değildir. Unvan ve eğitim künyesi, görüşme biçimi, adres ve saatler, beslenme yazıları ve sade bir iletişim formu bir diyetisyen sitesinin iskeletini kurar. Formda kilo, hastalık ya da ilaç bilgisi istenmez, çünkü bunlar sağlık verisidir; psikolog örneğindeki danışan formu ve aydınlatma düzeni, yani ad, iletişim yolu ve uygun zamanla yetinen form, diyetisyen sitesine de aynen taşınabilir.

Tablonun sağ sütunu yayından önce bir kontrol olarak da kullanılabilir: sitedeki her tanıtım cümlesinin karşısına "bu cümlenin yerine sağ sütunda ne yazardı" sorusu yazılır ve cevabı olmayan cümle yayından çıkar. Next GEO Agency bir diyetisyen web sitesi kurulumu aldığında da işe mevcut metinleri bu bentlere göre okuyarak başlar; hizmette paket fiyatı, kampanya, danışan yorumu ya da danışan getirme vaadi bulunmaz. Siteyi başka bir ajansla kuracaksanız ilk görüşmede sorulacakları dijital ajansa mevzuat soruları adıyla klinikler için derledik.

Yönetmelikte açık olmayanlar

Bazı sorular yönetmeliğin lafzından tek yönlü cevaplanamaz. Bunları kesin hüküm gibi yazmak yerine nerede durduklarını göstermek daha doğrudur.

Sıkça Sorulan Sorular

Diyetisyen sitesinde kilo verme vaadi yazılabilir mi?

Yazılmaması gerekir. Sağlık tanıtım yönetmeliği "kilo vaadi" ifadesini kelime olarak anmaz, ama 5/h maddesi bir hizmetin daha üstün olduğu algısını yaratan ve insanların güvenini kötüye kullanan ya da bilgi eksikliğini istismar eden tanıtımı, 5/ğ maddesi de istatistiki verilerin gerçekte olduklarından farklı sonuç doğuracak biçimde sunulmasını yasaklar. Süre ve miktar veren bir kilo kaybı sözünün bu hükümlere takıldığı lafızdan değil yorumdan çıkar, ama yorumun yönünde belirsizlik yoktur. Vaadin yerine programın nasıl hazırlandığı ve takip edildiği anlatılabilir.

Diyetisyen danışan başarı hikâyesi ve yorumu yayınlayabilir mi?

Reklam niteliğinde yayınlayamaz. Yönetmeliğin 5/e maddesi internet siteleri ve sosyal medya dahil mecralarda hasta veya yakınlarının teşekkür ve memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam mahiyetinde paylaşım yapılmasını yasaklar; 7/ğ maddesi aynı yasağı görsel paylaşımlar için tekrarlar. Danışanın yazılı izni bu sonucu değiştirmez, çünkü hüküm paylaşımın niteliğine bakar. Danışanın kendi hesabındaki paylaşımı diyetisyenin tanıtımı değildir, ama diyetisyenin onu yeniden paylaşması ya da sitesine taşıması kapsama girer.

Diyetisyen takviye veya ürün önerisini sitede paylaşabilir mi?

Marka adıyla ve bağlantıyla paylaşmamalıdır. Yönetmeliğin 5/h maddesi sağlık meslek mensubunun örtülü veya açık firma, ürün ya da marka tanıtımı yapmasını yasaklar ve internet bağlantısı verilemeyeceğini söyler. Takviye ürünleri maddede adıyla geçmez, bu yüzden hükmün onlara uygulanması bir çıkarımdır; ama "ürün" ve "marka" kelimeleri geniştir. Satış ortaklığı linki, indirim kodu ve sitede ürün satışı bu cümleyle doğrudan temas eder. Genel beslenme ilkesini anlatmak marka adı gerektirmez.

Diyetisyen için önce-sonra fotoğrafı paylaşımı ne zaman sorun olur?

Yönetmeliğin 7. maddesindeki şartlar karşılanmadığında. Danışan görseli için açık rıza ve Ek-1 onam formu gerekir (7/b), danışan görseli önceden görür ve izni her zaman geri çekebilir (7/c), izin karşılığında ödeme, indirim ya da hediye verilemez (7/d), görsel sonradan düzeltilemez (7/e) ve yorumlara kapatılır (7/ğ). Tarih ve aynı ortam şartını koyan 7/f'nin beslenme programına uygulanıp uygulanmadığı belirsizdir. Şartlar karşılansa bile 7/a, meslek mensubunu tanıtım sınırını aşacak biçimde öne çıkaran yanıltıcı görüntüyü yasaklar.

Beslenme bilgisi yazısı ile reklam arasındaki fark nedir?

Fark yazının konusunda değil kuruluşundadır. Yönetmeliğin 4/ğ maddesi sağlığı koruyucu ve geliştirici nitelikteki bilgiyi bilgilendirme içeriği sayar; bir besin grubunu ya da etiket okumayı anlatan yazı bu tanıma uyar. Yazı bir sonuç vaat ettiğinde, bir ürünü ya da markayı önerdiğinde, ücret veya kampanya bilgisi verdiğinde ya da okuyanı diyetisyene yönlendiren bir çağrıyla bittiğinde reklam tarafına geçer. Her yazıda yazan diyetisyenin adı (5/b), son güncelleme tarihi ve editör iletişimi (5/ı) bulunur.