İçeriğe atla
Blog'a Dön
Web Sitesi

Web Sitesi Teklifleri Nasıl Karşılaştırılır? 8 Kalem

Next GEO Agency

Yapay zeka destekli taslak; yayından önce baştan sona okunur ve iddialar birincil kaynaklara karşı kontrol edilir. İçerik üretim sürecimiz

Kâğıtlarla dolu bir dosyanın üzerinde hesap makinesi uygulaması açık telefonu tutan el

Üç teklif, üç farklı site: karşılaştırma nereden başlar?

Web sitesi tekliflerini karşılaştırmanın yolu toplam tutarları sıralamak değil, her teklifi aynı sekiz kaleme bölüp satır satır yan yana koymaktır: sayfa sayısı ve sayfa tanımı, tasarımın türü, içeriğin kimde olduğu, revizyon ve takvim, hesapların ve kodun mülkiyeti, teknik SEO temeli, bakım süresi ve ödeme takvimi. Bir teklifte yazmayan kalem "dahil" sayılmaz; o satır boş bırakılır ve teklif sahibine yazılı olarak sorulur. Tutarlar ancak bu tablo dolduktan sonra anlam kazanır.

Elinize üç PDF geldiğini düşünün: biri tek sayfa ve tek rakam, ikincisi on iki madde ve iki ayrı tutar, üçüncüsü tasarım örnekleriyle dolu bir sunum. Belgelerin biçimi üçünün aynı işi fiyatlayıp fiyatlamadığını söylemez; bunu her teklifin hangi satırı yazdığı ve hangisini yazmadığı söyler.

Karşılaştırmanın ön şartı, üç teklifin de aynı isteğe cevap vermesidir. Ajanslara gönderilecek isteği web sitesi brief'i hazırlamak sekiz alan üzerinden kuruyor; brief gönderilmeden toplanmış teklifler yan yana konabilir ama birbirine kıyaslanamaz. Brief'iniz hazırsa sıradaki iş, gelen her belgeyi sekiz kaleme çevirmektir.

Kalem 1: Sayfa sayısı ve "sayfa" kelimesinin tanımı

Teklifte "10 sayfa" yazması iki teklif arasında ortak bir birim kurmaz, çünkü "sayfa" her teklifte başka bir şeyi sayabilir. Birinde on sayfa, on ayrı tasarlanmış ekran demektir. Diğerinde iki şablon üzerine yerleştirilmiş on içerik anlamına gelir. Üçüncüsünde KVKK aydınlatma metni, çerez politikası ve teşekkür sayfası da ona dahil edilmiştir. Tekliflerdeki sayfa sayısı farklı birimleri saydığı için, sitenin hangi sayfalardan oluşması gerektiğini kurumsal web sitesinin sayfa planından çıkarmak karşılaştırmayı mümkün kılar.

Bu yüzden ilk satırda tek bir sayı değil, üç bilgi aranır:

  1. Sayfa listesi. Sayfaların adları tek tek yazılmış mı? "Ana sayfa, hakkımızda, 5 hizmet, iletişim" bir listedir; "10 sayfaya kadar" bir sınırdır.
  2. Şablon sayısı. Kaç farklı yerleşim tasarlanacak? Beş hizmet sayfası tek şablonu paylaşıyorsa tasarım yükü beş değil birdir.
  3. Sayılmayan sayfalar. Yasal metinler, blog yazıları ve teşekkür sayfaları sayıya giriyor mu?

Sayfa listesini teklif istemeden önce siz çıkardıysanız bu satırı doldurmak kolaydır; çıkarmadıysanız kurumsal site sayfa planı her sayfayı bir müşteri sorusuna bağlayarak listeyi kurmanıza yardım eder. Listeyi üç teklif sahibine aynı biçimde gönderdiğinizde "sayfa" kelimesi ortak bir anlam kazanır. Sayfa listesi, siteyi kurmanın dördüncü kararıdır; amaç, alan adı ve platform kararlarını da içeren web sitesi kurma adımları teklif istemeden önceki hazırlığı tamamlar.

Tabloya yazılacak: sayfa listesi var/yok, şablon sayısı, yasal metinler sayıya dahil mi.

Kalem 2: Hazır tema, uyarlanmış tema ve özel tasarım

İki teklif arasındaki tutar farkını açıklayan kalemlerden biri tasarımın türüdür ve teklifler bunu farklı kelimelerle yazar. "Size özel tasarım" ifadesi, hazır bir temanın renk ve logo değişikliğini de, sıfırdan çizilmiş bir arayüzü de anlatabilir. Bu satırda üç seçenekten hangisinin fiyatlandığını netleştirmek gerekir:

  • Hazır tema: satın alınmış ya da ücretsiz bir temaya içerik yerleştirilir. Hızlıdır; sınırı temanın izin verdiği yerleşimlerdir.
  • Uyarlanmış tema: hazır bir tema temel alınır, bazı bölümler ve bileşenler yeniden düzenlenir.
  • Özel tasarım: sayfa şablonları tasarım aracında çizilir, onaylanır ve sonra koda dökülür.

Teklif hazır tema kullanıyorsa iki soru eklenir: temanın ve varsa sayfa oluşturucu eklentisinin lisansı kimin adına alınıyor, yenileme bedeli var mı? Cevap tutara değil yıllık gidere yansır.

Tasarım türü altyapı seçimine de bağlanır. Hazır tema bir içerik yönetim sistemine bağlıdır; özel tasarım ise hem hazır sistem üzerinde hem özel yazılımla kurulabilir. Altyapı seçiminin uzun vadeli bedelini WordPress ile özel yazılım arasındaki karar tartıyor; teklifte hangi altyapının seçildiği ve neden seçildiği bir cümleyle de olsa yazılmalıdır.

Tabloya yazılacak: tasarım türü, kaç şablon tasarlanacağı, tema/eklenti lisansının sahibi.

Kalem 3: Metin, görsel, çeviri ve yasal metinler kimin işi

Bir teklif "içerik girişi dahil" yazar, diğeri "içerik hazırlığı dahil" der. İlki, sizin gönderdiğiniz metnin siteye yerleştirilmesidir. İkincisi metnin yazılmasıdır. İki iş arasındaki emek farkı büyüktür ve tutarın büyük kısmını açıklayabilir. İçerik hazırlığı dahil denen işte metnin hangi bilgiden doğacağı da sorulmalıdır ve sayfa türüne göre bilgiyi kimin vereceğini, kimin doğrulayacağını web sitesi içeriği için bilgi kaynağı tablosu sütun sütun ayırıyor.

İçerik satırını dört alt satıra bölün:

  1. Metin yazımı. Hizmet sayfalarının metnini kim yazıyor? Ajans yazıyorsa kaç sayfa için ve kaç düzeltme turuyla?
  2. Görsel. Fotoğraflar sizden mi geliyor, stok görsel mi kullanılacak, çekim mi yapılacak? Stok görselin lisansı kimin adına alınıyor?
  3. Çeviri. İkinci dil varsa metin kim tarafından çevriliyor; çeviri yalnız sayfa metnini mi, menü ve form uyarılarını da mı kapsıyor?
  4. Yasal metinler. KVKK aydınlatma metni, çerez politikası ve varsa kullanım koşulları kim tarafından hazırlanıyor?

Dördüncü madde ayrı dikkat ister. Aydınlatma metni sitenin hangi kişisel veriyi, hangi amaçla ve hangi araçlarla işlediğini anlatır; bu bilgiyi yalnız işletme bilir. Ajansın hazır şablonu, formunuzun gerçekten topladığı alanları ve sitenin kullandığı analitik ya da reklam araçlarını yansıtmıyorsa yayındaki metin gerçeği anlatmaz. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber'i (Temmuz 2025), sitenin çalışması için kesinlikle gerekli çerezlerle çevrim içi davranışsal reklam çerezlerini ayrı işleme şartları altında inceliyor. Bu ayrım teklif açısından şu soruyu doğurur: çerez tercihlerini toplayan bir bildirim aracı kurulacak mı ve reklam etiketleri bu tercihe bağlı mı çalışacak? Metnin hukuki doğruluğu sizin sorumluluğunuzda kalır; teklifte aranacak olan, metnin ve çerez aracının kimin işi olduğunun yazılmasıdır.

Tabloya yazılacak: metin yazımı (kaç sayfa), görsel kaynağı, çeviri, yasal metinlerin hazırlayanı, çerez bildirim aracı var/yok.

Kalem 4: Revizyon sayısı ve teslim takvimi

"Sınırsız revizyon" yazan teklif ile "iki tasarım turu, bir geliştirme turu" yazan teklif aynı şeyi vaat etmez; ilki kapsamı belirsizleştirir, ikincisi sınırı tanımlar. Karşılaştırmada bakılacak yer, revizyonun hangi aşamada ve hangi birimle sayıldığıdır: tasarım aşamasında mı, kod yazıldıktan sonra mı, toplu bir geri bildirim listesi mi, tek tek istekler mi?

Takvim satırı da aynı titizlikle okunur. "Dört haftada teslim" ifadesi, takvimin başladığı anı yazmıyorsa eksiktir. Takvim sözleşme imzasından mı, ön ödemeden mi, yoksa metin ve görsellerin size teslim edilmesinden mi başlıyor? Onay için size tanınan süre ne kadar ve sizin geciktirdiğiniz bir onay takvimi nasıl kaydırıyor?

Başlangıç noktaları farklıysa kısa görünen takvim daha geç bitebilir. Takvimi aynı tabana çekmek için şu soruyu sorun: "Bütün içerik bizden eksiksiz geldiği günden itibaren yayına kaç iş günü var?"

Tabloya yazılacak: tasarım ve geliştirme turu sayısı, takvimin başlangıç noktası, iş günü olarak süre, onay süresi.

Kalem 5: Alan adı, hosting, yönetim paneli ve kaynak kod kimde kalır

Bu kalem tutarda görünmez ama ilişki bittiğinde pahalıya çıkabilir. Teklifte dört hesabın kimin adına açılacağı yazılmalıdır: alan adı, hosting, sitenin yönetim paneli ve varsa kod deposu. Hesaplar işletmenin adına açılıp ajans yetkili kullanıcı olarak eklendiğinde, iş bittiğinde yalnız yetki geri alınır. Hesaplar ajansın adına durduğunda ise adresin ve sunucunun devri ayrı bir pazarlık konusuna dönüşür.

Kaynak kod satırı özel yazılımla kurulan sitelerde belirleyicidir. Sorulacak üç şey var:

  • Teslimde kaynak kodun tamamı size veriliyor mu, yoksa site yalnız ajansın sunucusunda mı çalışıyor?
  • Kod, ajansın başka projelerde kullandığı ve lisansını elinde tuttuğu bir çekirdeğe mi dayanıyor? Öyleyse bu çekirdeği başka bir geliştiriciyle kullanma hakkınız var mı?
  • Yönetim paneli ajansa ait kapalı bir sistemse, ilişki bittiğinde içeriğinizi hangi biçimde dışa aktarabiliyorsunuz?

Hazır bir içerik yönetim sistemi kullanan tekliflerde kod sorusu daha basittir, ama yönetici hesabı sorusu aynen geçerlidir: en yüksek yetkili hesap sizde mi? Hangi hesabın kimin adına durduğunu imzadan önce alan adı ve hesap devri listesiyle tek tek eşleyin. Pratik öneri tek cümledir: bu dört satırın cevabı teklifte veya sözleşmede yazılı olsun; sözlü onay devir anında kanıt sayılmaz.

Tabloya yazılacak: alan adı, hosting, panel yönetici hesabı ve kod deposu için "işletme adına / ajans adına / yazmıyor".

Kalem 6: SEO ve GEO teknik temeli: teklifte hangi satırlar aranır

"SEO uyumlu" ifadesi tek başına hiçbir şeyi ölçmez. Teknik temel, sitenin arama motorları ve yapay zeka arama araçları tarafından okunabilmesi için kurulan altyapıdır; aylık SEO hizmetinden ayrıdır. Teklifte şu satırların ayrı ayrı yazılıp yazılmadığına bakın:

SatırTeklifte aranacak ifadeNeden ayrı satır
HızHangi ölçüyle, hangi sayfada test edileceğiGoogle'ın Core Web Vitals belgesi LCP, INP ve CLS ölçülerini tanımlıyor; "hızlı site" bir ölçü değildir
Taranabilir HTMLSayfa metninin JavaScript çalışmadan da kaynakta bulunmasıMetni göremeyen tarayıcı sayfayı boş okur
Başlık ve metaHer sayfaya ayrı başlık ve açıklamaŞablondan kopyalanan başlıklar sayfaları birbirinden ayırmaz
Yapılandırılmış veriKurum, iletişim ve hizmet bilgisinin sayfadaki bilgiyle aynı şemada işaretlenmesiİşaretleme sayfada görünmeyen bir şey söylememelidir
Sitemap ve robotsSite haritasının otomatik üretilmesi, robots dosyasının test ortamından temizlenmesiTest ortamındaki engel yayına taşınabilir
YönlendirmeEski site varsa eski adreslerden yenilerine 301 haritasıYenilemede eski adreslerin trafiği bu haritaya bağlıdır
ÖlçümAnalitik ve Search Console kurulumu, kimin hesabındaÖlçüm hesabı da Kalem 5'teki mülkiyet sorusuna girer

Yönlendirme satırı yenileme projelerinde ayrı önem taşır. Google'ın adres değişikliğiyle site taşıma belgesi eski ve yeni adreslerin eşlendiği bir haritanın önceden hazırlanmasını ve taşımanın sunucuda eski adreslerden yenilerine yönlendirme kurulmasıyla başlatılmasını anlatıyor. Teklifte eski sitenin adres envanterinden hiç söz edilmiyorsa bu iş ya kapsam dışıdır ya da unutulmuştur; iki durumda da sorulması gerekir.

GEO tarafında teklifte ayrı bir "yapay zeka dosyası" satırı aramanıza gerek yok. Google, AI özellikleri ve siteniz belgesinde AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için ek bir gereklilik olmadığını, yeni makine okunur dosyalar veya özel işaretleme oluşturmanın gerekmediğini yazıyor. Google tarafında teknik temel, yukarıdaki tablonun aynısıdır. Bir teklif yapay zeka görünürlüğünü ayrı ve pahalı bir kurulum kalemi olarak satıyorsa, o kalemin hangi motor için ve neyi değiştireceği sorulmalıdır. Teklifteki teknik satırların teslimde gerçekten karşılanıp karşılanmadığını teslim kabul testi on bir kontrolle ölçer; teklif aşamasında bu kontrollerin teslim kriteri olarak kabul edilip edilmeyeceğini sormak, satırı soyut olmaktan çıkarır.

Tabloya yazılacak: tablodaki yedi satırın her biri için "yazılı / yazmıyor".

Kalem 7: Bakım ve destek süresi

Teslimden sonraki ilk haftalar, form gönderimi, mobil görünüm ve indeksleme hatalarının ortaya çıktığı dönemdir. Biri "1 yıl ücretsiz destek" yazar, diğeri "ilk ay hata düzeltme" der, üçüncüsü hiçbir şey söylemez.

"Destek" kelimesi karşılaştırma için yeterli değildir; içi doldurulmalıdır:

  • Hata düzeltme: teslim edilen işte çıkan kusurun giderilmesi. Bu, teslimin parçası sayılmalı ve süresi yazılmalıdır.
  • Güncelleme: içerik yönetim sistemi, tema ve eklenti güncellemeleri. Kim, hangi sıklıkla ve güncellemeden önce yedek alarak mı yapıyor?
  • İçerik değişikliği: yeni bir hizmet sayfası eklemek ya da metin değiştirmek. Destek süresine dahil mi, ayrı mı fiyatlanıyor?
  • Yanıt süresi: site çöktüğünde ne kadar sürede dönüş yapılıyor?

"Bir yıl ücretsiz destek" yazan bir teklif bu dört satırdan yalnız birini kapsıyor olabilir. Bakım teklifi ayrı geliyorsa maddelerini bakım sözleşmesinin kapsamı ile kıyaslayın; yedekleme, yanıt süresi ve çıkış maddesi orada tek tek ayrılmış durumda. Destek süresi bittikten sonraki aylık ya da yıllık bakım bedeli de bu satırın içinde not edilmelidir, çünkü kurulum tutarı düşük, bakım bedeli yüksek bir teklif üç yıllık toplamda pahalıya çıkabilir.

Tabloya yazılacak: hata düzeltme süresi, güncellemeyi kimin yaptığı, içerik değişikliği dahil mi, destek sonrası bakım bedeli var/yok.

Kalem 8: Ödeme takvimi, KDV ve teklifin geçerlilik süresi

Aynı tutarı taşıyan iki teklif, ödeme planı yüzünden farklı risk taşır. Tamamı peşin ödenen bir projede işin yarıda kalması durumunda elinizde ne kalacağı belirsizdir. Aşamalara bölünmüş bir planda ise her ödeme bir teslime bağlanır: örneğin bir kısım başlangıçta, bir kısım tasarım onayında, kalanı yayın ve kabul testinden sonra. Teklif ödemeleri hangi teslime bağladığını yazmıyorsa bunu sorun.

Tutarları aynı tabana çekmek için bu kalemde dört şey kontrol edilir:

  1. KDV ibaresi. Tutar KDV hariç mi, dahil mi? İbare taşımayan bir fiyat, KDV hariç yazan bir fiyatla doğrudan kıyaslanamaz.
  2. Para birimi. Türk lirası mı, döviz mi, dövize endeksli Türk lirası mı?
  3. Ayrı faturalanan kalemler. Alan adı, hosting, tema lisansı, çeviri ve fotoğraf çekimi tutarın içinde mi?
  4. Geçerlilik süresi. Teklif hangi tarihe kadar geçerli; o tarihten sonra fiyat değişebilir mi?

Kurulum tutarı tek seferliktir, ama sitenin her yıl yenilenen giderleri vardır. Alan adı yenilemesi, hosting, lisanslar ve bakım bu tabloya eklenmezse karşılaştırma yalnız ilk faturayı kıyaslar. Kurulumdan sonraki yıllık giderleri web sitesinin yıllık maliyeti kalem kalem topluyor; her teklif için üç yıllık bir toplam satırı açıp kurulum ile yıllık giderleri oraya yazmak, ucuz görünen teklifin gerçek maliyetini ortaya çıkarır.

Tabloya yazılacak: ödeme aşamaları ve her aşamanın bağlandığı teslim, KDV durumu, para birimi, ayrı faturalanan kalemler, geçerlilik tarihi, üç yıllık toplam.

Düşük tutarlı teklifte eksik kalabilecek satırlar

Düşük tutar tek başına kötü bir işaret değildir. Hazır tema, sizden gelen metin ve az sayıda sayfa ile kurulan bir site makul biçimde düşük fiyatlanabilir. Sorun, düşük tutarın bir kalemi dışarıda bırakarak elde edilmiş olması ve bu kalemin teklifte yazmamasıdır. Aşağıdaki tablo, sekiz kalemden hangilerinin tutardan çıkarılıp sonradan ayrı iş olarak geri gelebileceğini gösteriyor:

KalemTeklifte nasıl görünürSatır yoksa sonradan ne olur
Sayfa tanımı"10 sayfaya kadar"Yasal metinler ve blog sayfası sınırın içine sayılır, hizmet sayfası için yer kalmaz
Tasarım"Size özel tasarım"Hazır temanın renk değişikliği teslim edilir; yeni bölüm talebi ek iş olur
Metin"İçerik girişi dahil"Metni siz yazarsınız; yazım hizmeti ayrı fiyatlanır
RevizyonHiç yazmıyorHer değişiklik isteği ayrı pazarlık konusu olur
MülkiyetHiç yazmıyorAlan adı ya da panel ajansın hesabında kalır
Teknik temel"SEO uyumlu"Yönlendirme haritası, sitemap ve ölçüm kurulumu yapılmaz
Destek"Ücretsiz destek"Yalnız hata düzeltme kapsanır, güncelleme ve içerik değişikliği ayrı ücretlenir
Yasal metinHiç yazmıyorÇerez bildirimi ve aydınlatma metni eksik yayına çıkar

Tablo bir suçlama listesi değil, soru listesidir. "Bu satır dahil mi?" sorusuna gelen yazılı cevap ya teklifin gerçekten avantajlı olduğunu gösterir ya da ek bir tutar çıkarıp karşılaştırmayı yeniden dengeler.

Fiyatın kapsamla birlikte nasıl yayımlanabileceğini görmek isterseniz kurumsal web sitesi fiyatları sayfa sayısına göre iki kademeyi, her kademeye dahil yedi kalemi ve ayrı faturalanan alan adı ile hosting'i açıkça yazıyor. Web sitesi maliyet hesaplayıcı ise sayfa sayınıza uyan kademeyi ve yayımlanmış tutar aralığını gösteriyor.

Karşılaştırma tablosu şablonu ve teklif sahiplerine ortak soru mesajı

Sekiz kalemi tek bir tabloda toplayın. Her teklif bir sütun olsun; teklifte yazmayan hücreye tahmin değil "yazmıyor" yazın. Tutar satırı en alta gelir, çünkü üstteki satırlar dolmadan tutarın neyi karşıladığı bilinmez.

KalemTeklif ATeklif BTeklif C
Sayfa listesi ve şablon sayısı
Yasal metinler sayfa sayısına dahil mi
Tasarım türü ve tema lisansının sahibi
Metin yazımı, görsel, çeviri
Yasal metin ve çerez bildirimini hazırlayan
Revizyon turu (tasarım / geliştirme)
Takvim başlangıcı ve iş günü olarak süre
Alan adı, hosting, panel, kod deposu kimin adına
Teknik temel: hız, HTML, meta, şema, sitemap, yönlendirme, ölçüm
Hata düzeltme süresi ve sonrasındaki bakım bedeli
Ödeme aşamaları ve bağlandığı teslimler
KDV durumu, para birimi, ayrı faturalanan kalemler
Kurulum tutarı
Üç yıllık toplam (kurulum + yıllık giderler)

Tablo dolduğunda boş ve "yazmıyor" hücreleri listelenir. Bu liste, her teklif sahibine gönderilecek ortak soru mesajının taslağıdır. Mesajı üç teklif sahibine aynı sorularla ve aynı sırayla gönderin; yalnız eksik görünen teklife soru yöneltirseniz cevaplar yine farklı tabanlarda gelir. Örnek bir mesaj şu sorulardan oluşabilir:

  1. Teklifteki sayfa sayısına hangi sayfalar dahil, kaç farklı şablon tasarlanacak?
  2. Metinleri kim yazıyor; yasal metinler ve çerez bildirimi kapsamda mı?
  3. Kaç revizyon turu var ve takvim hangi günden itibaren işliyor?
  4. Alan adı, hosting, yönetim paneli ve kod deposu kimin adına açılıyor?
  5. Eski adreslerden yeni adreslere yönlendirme haritası ve ölçüm kurulumu kapsamda mı?
  6. Teslimden sonra hangi süre boyunca neyi ücretsiz düzeltiyorsunuz, sonrasında bakım nasıl fiyatlanıyor?
  7. Ödemeler hangi teslimlere bağlı, tutar KDV hariç mi?

Karar, cevaplar tabloya işlendikten sonra verilir. Soruların ne kadar net ve yazılı cevaplandığı da bir veridir: kapsamı yazıya dökmekte zorlanan teklif sahibi, teslimde de aynı belirsizliği taşıyabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Web sitesi tekliflerini karşılaştırırken ilk neye bakılmalı?

İlk bakılacak şey toplam tutar değil, tekliflerin aynı kapsamı fiyatlayıp fiyatlamadığıdır. Her teklif sayfa listesi, tasarım türü, içeriğin kimde olduğu, revizyon ve takvim, hesap ve kod mülkiyeti, teknik SEO temeli, bakım süresi ve ödeme takvimi olmak üzere sekiz kaleme bölünür. Bir teklifte yazmayan kalem dahil sayılmaz, o hücreye "yazmıyor" yazılır ve teklif sahibine yazılı olarak sorulur. Tutarlar ancak bu tablo dolduktan sonra birbiriyle kıyaslanabilir hale gelir.

Web sitesi fiyat teklifi örneğinde hangi satırlar bulunmalı?

İyi hazırlanmış bir web sitesi teklifinde sayfaların adları tek tek, tasarlanacak şablon sayısı, tasarımın hazır tema mı özel tasarım mı olduğu, metin ve görselin kim tarafından hazırlanacağı, revizyon turu sayısı, takvimin başladığı an ve iş günü olarak süre, alan adı ile hosting'in kimin adına açılacağı, teknik kurulum satırları, teslim sonrası destek süresi, ödeme aşamaları, KDV durumu ve teklifin geçerlilik tarihi yazılıdır. Bu satırlardan biri eksikse teklif hatalı değildir ama o kalem sorulmadan karşılaştırma yapılamaz.

Ucuz web sitesi teklifi neden sonradan pahalıya çıkabilir?

Düşük tutar, bazı kalemlerin teklifin dışında bırakılmasıyla elde edilmiş olabilir: metin yazımı, revizyon turu, yönlendirme haritası, ölçüm kurulumu, yasal metinler ya da teslim sonrası güncelleme. Bu kalemler teklifte yazmıyorsa proje sırasında ayrı iş olarak fiyatlanır. Ayrıca kurulum tutarı düşük, yıllık bakım ve lisans bedeli yüksek bir teklif üç yıllık toplamda daha pahalı olabilir. Bu yüzden karşılaştırmaya kurulum tutarının yanında üç yıllık toplam satırı eklenmelidir.

Web sitesinin kaynak kodu ve yönetim paneli kime ait olmalı?

Alan adı, hosting, yönetim panelinin en yüksek yetkili hesabı ve özel yazılım kullanılıyorsa kod deposu işletmenin adına açılmalı, ajans yalnız yetkili kullanıcı olarak eklenmelidir. Böylece çalışma bittiğinde yalnız ajansın yetkisi geri alınır ve site işletmede kalır. Kod ajansın lisansını elinde tuttuğu bir çekirdeğe dayanıyorsa, o çekirdeği başka bir geliştiriciyle kullanma hakkının olup olmadığı sorulmalıdır. Bu satırların cevabı teklifte veya sözleşmede yazılı olmalıdır.

Teklifte "SEO uyumlu" yazması yeterli mi?

Yeterli değildir, çünkü ifade ölçülebilir bir iş tanımlamaz. Teklifte hız ölçüsünün hangi sayfada nasıl test edileceği, sayfa metninin JavaScript olmadan da kaynakta bulunup bulunmadığı, her sayfaya ayrı başlık ve açıklama yazılıp yazılmadığı, yapılandırılmış veri, otomatik site haritası, robots dosyası, eski adreslerden 301 yönlendirme haritası ve ölçüm kurulumu ayrı satırlar olarak aranmalıdır. Google, AI Overviews ve AI Mode için ek dosya ya da özel işaretleme gerekmediğini yazdığı için yapay zeka aramaları da Google tarafında aynı teknik temele dayanır.