Yapay Zekayla Site Yapmak: Google ve AI Aramada Çıkar mı?

Sayfa metni sunucudan gelen HTML'in içinde duruyorsa, siteyi bir yapay zeka aracının kurmuş olması Google'da da ChatGPT gibi yapay zeka aramalarında da görünmeye engel olmaz. Her sayfanın kendi adresi, başlığı ve canonical etiketi varsa ve kod ile alan adı sizin elinizdeyse, aracın adı sonucu değiştirmez. Metin yalnız tarayıcıda JavaScript çalışınca beliriyorsa ya da site yalnız aracın kendi sunucusunda yaşayabiliyorsa, sorun çıkar.

Araç önermiyoruz ve hiçbirini kötülemiyoruz. Aşağıda üretilen sitenin yayından önce nasıl sınanacağı, hangi komutla neye bakılacağı ve aracın hangi durumda yettiği var. Barındırılan hazır şablonlarla kurulan siteler ayrı bir konu; hazır site kurucuların durumu ayrı bir rehberde inceleniyor. Buradaki konu, metinden site ya da kod üreten yapay zeka araçları.

Yapay zekayla yapılan site arama motorunda neden bazen görünür, bazen görünmez?

Çünkü arama motoru siteyi "yapay zekayla yapılmış" diye sınıflandırmaz; adresi ister, dönen yanıtı okur ve o yanıtta ne bulduysa onu değerlendirir. İki site aynı araçla, aynı akşam kurulmuş olabilir. Birinin yanıtında hizmetlerin, adresin ve telefonun düz metin olarak durduğu dolu bir sayfa gelir. Ötekinde içi boş bir kap ve bir betik dosyası gelir; metin ancak o betik tarayıcıda çalışınca oluşur.

İlk site, elle kodlanmış bir siteden farksızdır. İkincisinde Google metni bir ek adımda yine görebilir, ama her tarayıcı bu adımı atmaz. Sorulacak soru "hangi aracı kullandım" değil, "aracım bana ne teslim etti" sorusudur.

"Siteyi yapay zekaya yaptırdım" cümlesi hangi üç farklı sonucu anlatabilir?

Bu cümle pratikte üç ayrı şeyi anlatır ve her birinin riski farklıdır.

Birincisi, aracın kendi platformunda barındırılan ve sizin yalnız metin ile görsel değiştirebildiğiniz bir sayfadır. Kod size verilmez; site aracın sunucusunda yaşar, kendi alan adınızı bağlayıp bağlayamayacağınız planınıza göre değişir.

İkincisi, sohbet kutusuna yazdığınız tarife göre üretilen ve size dosya olarak teslim edilen koddur. Çoğu zaman bir JavaScript çerçevesiyle yazılmış bir proje klasörü gelir. Bu kodu istediğiniz yere yükleyebilirsiniz, ama nasıl derlendiği ve sunucuya hangi biçimde konduğu, sitenin arama motoruna nasıl görüneceğini belirler.

Üçüncüsü, yapay zekanın yalnız metni ya da tasarım önerisini yazdığı, sitenin ise bilinen bir içerik yönetim sistemi üzerinde kurulduğu durumdur. Burada yapay zeka bir yazı ve fikir yardımcısıdır; teknik riskler o sistemin kendi riskleridir.

Hangisinin elinizde olduğunu bilmiyorsanız araçtaki "dışa aktar", "kodu indir" ya da "alan adı bağla" seçenekleri çoğu zaman ilk ipucunu verir.

Kaynak HTML'de metin var mı, JavaScript kapalıyken nasıl anlaşılır?

En hızlı yol, tarayıcının sayfa kaynağını açıp sayfadaki bir cümleyi orada aramaktır. Hizmet sayfanızı açın, sağ tıklayıp "Sayfa kaynağını görüntüle" seçin ve ekranda gördüğünüz ilk paragraftan beş altı kelimelik bir parçayı Ctrl+F ile arayın. Bulursanız metin sunucudan geliyor demektir.

Bulamazsanız kaynağın gövdesine bakın. Yalnız <div id="root"></div> ya da <div id="app"></div> gibi boş bir kap ve altında bir ya da birkaç <script> satırı görüyorsanız, sayfa tarayıcıda çiziliyordur. Ekranda gördüğünüz metnin tamamı o betik çalıştıktan sonra oluşur.

İkinci yöntem tarayıcının geliştirici araçlarıdır. Chrome'da F12 ile araçları açın, Ctrl+Shift+P ile komut kutusunu açıp "Disable JavaScript" yazın ve sayfayı yenileyin. Boş beyaz bir ekran, yalnız logo ya da "Bu uygulama için JavaScript gerekir" benzeri bir uyarı görüyorsanız, JavaScript çalıştırmayan bir okuyucu da aynı şeyi görecektir. Testten sonra JavaScript'i yeniden açın.

Üçüncü yöntem terminaldir ve aynı sonucu kayda geçirmenizi sağlar:

curl -s https://alanadiniz.com/hizmetler | grep -c "sayfadaki bir cümleden parça"

Çıktı 0 ise metin ham yanıtta yok. 1 ya da daha büyük bir sayı ise var. Bu kontrolü yalnız ana sayfada değil, en az bir hizmet sayfasında ve iletişim sayfasında da yapın; bazı araçlar ana sayfayı dolu, iç sayfaları boş üretebilir. Biz bu yazıyı hazırlarken herhangi bir yapay zeka aracının örnek çıktısını bu yöntemle ölçmedik. Bu yüzden "şu araç boş üretir" ya da "şu araç dolu üretir" gibi bir hüküm kurmuyoruz; sonucu sizin sitenizde bu üç adım verir.

Teknolojinin kendisi hüküm sebebi değildir. Okuduğunuz bu sitenin kodu da React ile yazıldı, ama her sayfa yayından önce ayrı bir HTML dosyasına çevriliyor; kaynağı açtığınızda metin orada. Belirleyici olan çerçeve değil, çıktının sunucuya hangi biçimde konduğudur.

Google JavaScript'i işliyorsa yapay zeka tarayıcıları için risk nerede?

Google'ın tarafı belgede açık. JavaScript SEO temelleri belgesi, Google Arama'nın JavaScript'i Chromium'un güncel bir sürümüyle çalıştırdığını ve JavaScript ile çalışan sayfaları tarama, işleme (render) ve dizine ekleme olmak üzere üç aşamada ele aldığını yazıyor. Aynı belge sayfanın işlenmek için sırada beklediğini ve bu beklemenin dışarıdan her zaman görünmediğini de söylüyor. Yani Google boş gelen bir sayfayı çoğu zaman yine okur, ama bunu bir ek adımda yapar.

Aynı belgede sunucu tarafında ya da önceden işlenmiş sayfa üretmek, siteyi kullanıcılar ve tarayıcılar için hızlandırdığı ve "her bot JavaScript çalıştıramadığı" için hâlâ iyi bir fikir olarak öneriliyor.

Yapay zeka tarayıcıları tarafında elimizde aynı netlikte bir bilgi yok. OpenAI'ın tarayıcılarını tanıtan belgesi OAI-SearchBot'un ChatGPT'nin arama özelliklerinde siteleri göstermek için kullanıldığını, GPTBot'un ise model eğitimi için tarama yaptığını anlatıyor. Bu yazıyı hazırladığımız gün belgede bu tarayıcıların JavaScript çalıştırıp çalıştırmadığına dair bir ifade yoktu. Yazmayan bir şeyi biz de iki yönde iddia etmiyoruz. Pratik sonuç şu: metnin HTML'de gelmesi, tarayıcının ne yaptığından bağımsız olarak güvenli yoldur. Boş gelen bir sayfada ise sonucu, yapay zeka aramasının kullandığı tarayıcının davranışına bırakmış olursunuz.

Bir de erişim meselesi var. Bazı barındırma ve güvenlik katmanları bot kimliğiyle gelen isteği engelleyebilir. Sayfa dolu olsa bile tarayıcı içeri giremiyorsa metin okunmaz. Bunun nasıl sınandığı, curl örnekleriyle birlikte, AI botlarının erişim doğrulaması konulu rehberde adım adım duruyor.

Üretilen sitede adresler, başlıklar ve canonical neden ayrıca sınanmalı?

Çünkü yapay zeka aracı ekranda düzgün görünen bir site üretmeyi hedefler; her sayfanın arama motoru için ayrı bir belge olmasını değil. Ekranda dört ayrı sayfa gibi görünen bir yapı, teknik olarak tek bir adreste değişen bölümler olabilir.

İlk bakılacak yer adres çubuğudur. Menüde "Hizmetler"e tıkladığınızda adres alanadiniz.com/hizmetler gibi ayrı bir yola mı gidiyor, yoksa alanadiniz.com/#hizmetler gibi diyez işaretli bir parçaya mı? Google'ın aynı JavaScript belgesi bağlantıları yalnız href özelliği taşıyan <a> öğeleri olarak bulabildiğini ve tek sayfa uygulamalarında diyezli parçalar yerine History API ile gerçek adresler kurulmasını öneriyor. Diyezli yapıda her bölüm aynı sayfanın parçası sayılır; "saç boyama" için ayrı bir sayfanın aramada görünme şansı ortadan kalkar.

İkinci bakılacak yer her sayfanın kendi <title> ve açıklama etiketidir. Üretilen sitelerde bütün sayfaların aynı başlığı taşıdığı durumlar olabilir; kaynağı açıp <title> satırını sayfa sayfa karşılaştırmak kısa bir iştir. Üçüncüsü canonical etiketidir: her sayfa kendi adresini göstermeli, hepsi ana sayfayı göstermemeli.

Dördüncüsü, olmayan bir adresin ne döndürdüğüdür. Tarayıcıda çizilen tek sayfa uygulamalarında sunucu her adrese aynı dosyayı gönderir ve olmayan bir sayfa için de 200 kodu döner. Google'ın belgesi bunu "soft 404" sorunu olarak adlandırıyor ve anlamlı durum kodları kullanılmasını ya da bulunamayan sayfaya noindex eklenmesini öneriyor. Robots.txt, site haritası ve yapılandırılmış veri gibi diğer teknik katmanların yapay zeka aramasıyla ilişkisini GEO için teknik SEO bir gereklilik matrisiyle veriyor.

Sitenin metnini de yapay zeka yazdıysa Google ne bekliyor?

Google, yapay zekanın uygun kullanımını yönergelerine aykırı saymıyor; aykırı saydığı şey, içeriği esas olarak arama sıralamasını manipüle etmek için üretmek. Google Arama ekibinin 8 Şubat 2023 tarihli yapay zeka içeriği açıklaması bunu "Appropriate use of AI or automation is not against our guidelines" cümlesiyle yazıyor ve sıralamayı manipüle etmek için yapılan üretimin spam politikalarına aykırı olduğunu ekliyor. Daha yeni tarihli üretken yapay zeka içeriği yönergesi de üretken yapay zekanın bir konuyu araştırırken ve özgün içeriğe yapı kazandırırken faydalı olabileceğini, ama kullanıcıya değer katmadan çok sayıda sayfa üretmenin ölçeklenmiş içerik istismarı politikasını ihlal edebileceğini yazıyor.

Aynı belgede site sahibine doğrudan dönen bir cümle var: yayımlamadan önce yapay zekayla üretilmiş bütün içeriğin doğruluk ve güvenilirlik açısından elle kontrol edilmesi kritik. Belge bu incelemenin <title> öğelerini, meta açıklamaları, yapılandırılmış veriyi ve görsel alternatif metinlerini de kapsadığını açıkça söylüyor.

Yapay zekayla kurulan sitelerde bu iş sık atlanabilir, çünkü ekranda bir eksik görünmez. Araç bir güzellik salonu için "20 yıllık deneyim", "ödüllü ekip" ya da "şehrin en çok tercih edilen salonu" gibi cümleleri hiç sormadan yazabilir. Görünmeyen alanlar daha risklidir: kimse açıp okumadığı için şemadaki yanlış bir çalışma saati ya da hiç olmayan bir yorum puanı aylarca yayında kalabilir.

Yöntem basit ama zahmetli. Sayfa sayfa her olgu cümlesini (tarih, sayı, adres, hizmet adı, fiyat ifadesi) işaretleyin ve kaynağına bakın. Sonra kaynak kodu açıp başlık, açıklama, alt metinleri ve application/ld+json bloğunu aynı gözle okuyun. Sayfada görünmeyen hiçbir bilginin şemada durmadığından emin olun.

Kod, alan adı ve barındırma kimin elinde kalıyor?

Bu soru, aracı seçmeden önce cevaplanmalı. Çünkü yapay zekayla kurulan sitenin en uzun ömürlü riski arama motoru değil, çıkış maliyetidir.

Üç ayrı varlığı ayırın. Alan adı kimin adına kayıtlı? Araç size alan adını kendi paneli üzerinden sattıysa, kayıt bilgilerinde kimin göründüğüne bakın. Kod nerede duruyor? İndirebileceğiniz, kendi depo hesabınıza aktarabileceğiniz bir kod var mı, yoksa site yalnız aracın içinde mi var? Barındırma nerede? Aboneliği bıraktığınızda site yayında kalıyor mu?

Cevaplar aracın kullanım koşullarında ve plan sayfasında yazar. Planlar değiştiği için burada hiçbir aracın koşulunu aktarmıyoruz; kayıt olduğunuz gün o sayfayı okuyup ekran görüntüsünü saklamanız yeterli bir önlemdir. Alan adı, barındırma ve hesap erişimlerinin hangisinin kimin adına olması gerektiğini dijital varlık mülkiyeti listesi madde madde sıralıyor; yapay zeka aracı da o listede bir hizmet sağlayıcı gibi değerlendirilebilir.

Bir de içerik tarafı var. Sayfa metinlerini, görselleri ve ürettiğiniz alt metinleri aracın dışında, kendi bilgisayarınızda ya da bulut klasörünüzde ayrıca saklayın. Kod çıkarılamasa bile içerik elinizdeyse, başka bir altyapıda siteyi yeniden kurmak günler sürer; içerik de yoksa haftalar.

Araçtan çıkmanız gerekirse taşıma nasıl planlanır?

Taşımanın zorluğu, sitenin yukarıdaki üç türden hangisi olduğuna bağlıdır. Kodu size teslim edilen bir projede iş görece düzdür: kod başka bir barındırmaya yüklenir, alan adının DNS kaydı yeni adrese yönlendirilir. Bu sırada sayfa adresleri aynı kalıyorsa arama motoru açısından değişen tek şey sunucudur.

Kodu verilmeyen, yalnız aracın platformunda yaşayan bir sitede ise taşıma aslında yeniden kurmaktır. Metni ve görselleri alırsınız, yapıyı başka bir yerde baştan kurarsınız. Bu durumda kolay atlanan risk, adreslerin değişmesidir. Eski sitede /sac-boyama olan bir sayfa yeni sitede /hizmetler/sac-boyama olursa, eski adresten yenisine kalıcı yönlendirme kurulmadıkça o sayfanın arama geçmişi kaybolur. Eski ve yeni adreslerin eşlendiği tablonun nasıl kurulduğunu 301 yönlendirme haritası anlatıyor.

Taşımadan önce bütün adresleri bir listeye dökün; site haritası varsa alanadiniz.com/sitemap.xml bu listeyi verir. Taşımadan sonra hiçbir sayfanın kaybolmadığını bu listeyle kontrol edersiniz.

Yayın öncesi sekiz kontrol hangi komutlarla yapılır?

Aşağıdaki sıra, teknik eğitim gerektirmeden ve ücretsiz araçlarla yapılabilir. Komutlarda alanadiniz.com yerine kendi adresinizi yazın. Komutlar macOS ve Linux terminalinde olduğu gibi çalışır. Windows'ta curl.exe hazır gelir ama grep gelmez; Git Bash ya da WSL içinde çalıştırabilir veya aynı kontrolü tarayıcının kaynak görünümünde yapabilirsiniz.

1. Durum kodu. curl -sI https://alanadiniz.com/hizmetler çıktısının ilk satırında 200 görmelisiniz. 301 ya da 302 görürseniz yönlendirmenin nereye gittiğine Location satırından bakın.
2. Metin yanıtta mı. Yukarıdaki grep -c komutunu ana sayfa, bir hizmet sayfası ve iletişim sayfası için çalıştırın.
3. Her sayfanın kendi başlığı. curl -s https://alanadiniz.com/hizmetler | grep -o "<title>.*</title>" komutunu iki farklı sayfada çalıştırıp çıktıları karşılaştırın.
4. Canonical. curl -s https://alanadiniz.com/hizmetler | grep -o '<link rel="canonical"[^>]*>' çıktısında sayfanın kendi adresi görünmeli.
5. Olmayan adres. curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}" https://alanadiniz.com/boyle-bir-sayfa-yok çıktısı 404 olmalı; 200 ise soft 404 riski var.
6. Robots.txt ve site haritası. https://alanadiniz.com/robots.txt ve https://alanadiniz.com/sitemap.xml adreslerini tarayıcıda açın. Robots.txt'de Disallow: / satırı varsa site bütün tarayıcılara kapalıdır; test ortamından kalmış olabilir.
7. Yapay zeka botları. Sitenizi AI bot erişim testi aracında deneyin; araç aynı adresi farklı bot kimlikleriyle isteyip yanıtları karşılaştırır.
8. Google'ın gözü. Search Console'a siteyi ekledikten sonra URL Denetimi aracında "Canlı URL'yi test et" seçeneğini çalıştırın. Google'ın URL Denetimi yardım sayfası, "Test edilen sayfayı göster" bölümünde işlenmiş sayfanın ekran görüntüsünü, alınan ham HTML'i, HTTP üstbilgilerini ve JavaScript konsolu çıkışını görebileceğinizi yazıyor. Ekran görüntüsü boşsa Google da sorun yaşıyordur.

İlk yedi adım için bir terminal ve bir tarayıcı yeter. Sekizinci adımdan önce alan adını Search Console'da doğrulamanız gerekir. Yayından sonra bir sayfanın dizine girmediğini görürseniz nedenini Search Console dizin teşhisi üzerinden durum durum okuyabilirsiniz. Siteyi bir ajanstan teslim alıyorsanız aynı mantığın daha uzun bir sürümü teslim kabul testi listesinde var.

Sohbetle düzelmeyen üç sorun hangileri?

Aynı başlığı taşıyan sayfalar, diyezli bir menü ya da metne sızmış uydurma bir "ödüllü ekip" cümlesi metinle ilgili eksiklerdir; aracın sohbet kutusuna yazılan bir istekle değişebilirler. Değiştiklerini aynı komutu yeniden çalıştırarak görürsünüz, aracın "yaptım" demesi kanıt sayılmaz. Aşağıdaki üç sorun ise metinle değil, sitenin nasıl derlendiği ve nerede yayımlandığıyla ilgilidir. İstek ne kadar ayrıntılı yazılırsa yazılsın, çıktı aynı kalabilir.

Kaynakta olmayan metin. Sayfa tarayıcıda çiziliyorsa çözüm, sayfaların sunucuda ya da yayın öncesinde HTML'e çevrilmesidir. Bu, projenin derlenme biçimini değiştirmek demektir ve aracın böyle bir seçenek sunup sunmadığına bağlıdır. Aracın belgelerinde "sunucu tarafında oluşturma", "statik dışa aktarma" ya da benzeri bir ayar arayın; yoksa bu sınır araçla birlikte gelir.

Olmayan adrese dönen 200. Sunucunun bulunamayan sayfaya hangi kodu döndürdüğünü sayfanın metni değil, sitenin yüklendiği yerin hata sayfası ve yönlendirme kuralları belirler. Yani bu ayar barındırma panelinde ya da aracın yayın ayarlarında aranır.

Bot kimliğine dönen engel. Robots.txt izin verdiği hâlde bot kimlikli istek 403 alıyorsa engel güvenlik katmanındadır. O katman aracın sohbet kutusunda değil, barındırmanın ya da önündeki güvenlik hizmetinin panelinde durur.

Düzeltilebilir sorunla yanlış seçilmiş araç farklı şeylerdir. Eksik başlık düzeltilir. Ama araç yalnız tarayıcıda çizilen tek bir sayfa üretiyor, kod indirmeye izin vermiyor ve alan adını kendi panelinde tutuyorsa, her düzeltme bir sonrakinin üstüne eklenen yamaya dönüşür. Bu noktada yeniden kurmak, yama biriktirmekten daha az iş çıkarabilir.

Hangi durumda yapay zeka oluşturucu yeter, hangi durumda yetmez?

Aşağıdaki tablo bir hüküm değil, karar için bir başlangıç ölçüsüdür.

Tablodaki satırların çoğu orta sütuna düşüyorsa, yapay zeka aracı sizin için makul bir başlangıçtır; yukarıdaki sekiz kontrolü yayından önce ve her büyük değişiklikten sonra tekrarlamanız yeterli. Kaynak HTML testi ile kod ve alan adı satırları birlikte sağ sütuna düşüyorsa, aracın yarattığı tasarruf ileride yeniden kurulumla geri ödenebilir. Bu ikisi, sonradan düzeltilmesi en zor sorunlardır.

Sağ sütun ağır basıyorsa ve siteyi bir ekiple kurmayı düşünüyorsanız, kurumsal web sitesi kurulumu kapsamında sayfanın sunucudan dolu HTML olarak gelmesi, kalıcı adresler ve teslimde erişimlerin işletme adına açılması baştan yazılı. Kararı kiminle verirseniz verin, tablodaki iki kritik satırı yayından önce kendi komutlarınızla doğrulamanızı öneriyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zekayla yapılan site Google'da cezalandırılır mı?

Kendiliğinden cezalandırılmaz. Google Arama ekibinin Şubat 2023'te yayımladığı açıklamaya göre yapay zekanın ya da otomasyonun uygun kullanımı Google'ın yönergelerine aykırı değildir; aykırı olan, içeriği esas olarak arama sıralamasını manipüle etmek için üretmektir. Google'ın üretken yapay zeka içeriği yönergesi de kullanıcıya değer katmadan çok sayıda sayfa üretmenin ölçeklenmiş içerik istismarı politikasını ihlal edebileceğini ve yapay zekayla üretilen bütün içeriğin, başlık, meta açıklama, yapılandırılmış veri ve görsel alternatif metinleri dahil, yayından önce elle doğrulanması gerektiğini söylüyor. Sorun aracın kendisi değil, doğrulanmamış ya da değer katmayan içeriktir.

ChatGPT veya Gemini yapay zekayla yapılmış siteyi okuyabilir mi?

Sayfanın metni sunucudan gelen HTML'in içindeyse ve tarayıcıların erişimi engellenmemişse okuyabilecek durumdadır; sitenin yapay zekayla kurulmuş olması bunu değiştirmez. OpenAI'ın tarayıcı belgesi, bu yazının hazırlandığı gün, tarayıcılarının JavaScript çalıştırıp çalıştırmadığını yazmıyordu. Bu yüzden metnin yalnız JavaScript ile oluştuğu bir sayfada sonuç belirsizdir; metnin kaynak HTML'de bulunması her iki durumda da güvenli yoldur.

Yapay zeka aracının ürettiği kodu başka bir sunucuya taşıyabilir miyim?

Araç kodu dışa aktarmaya izin veriyorsa taşıyabilirsiniz; kod başka bir barındırmaya yüklenir ve alan adının DNS kaydı yeni sunucuya yönlendirilir. Araç kodu vermiyorsa taşıma, metin ve görselleri alıp siteyi başka bir altyapıda yeniden kurmak anlamına gelir. Her iki durumda da sayfa adresleri değişiyorsa eski adreslerden yenilerine kalıcı yönlendirme kurulmalıdır.

Yapay zekayla yapılan siteye kendi alan adımı bağlayabilir miyim?

Çoğu araç buna izin verir, ancak bunun hangi planda ve hangi koşulla mümkün olduğu araçtan araca değişir ve planlar zamanla güncellenir. Kayıt olmadan önce aracın plan sayfasını okuyun ve alan adını mümkünse aracın paneli yerine kendi adınıza, kendi hesabınızda kaydedin. Böylece araçtan ayrılmanız gerektiğinde alan adı sizinle birlikte gelir.

Yapay zeka site aracı mı, hazır site kurucusu mu daha az risk taşır?

Bu soru araç türüne göre değil çıktıya göre cevaplanır. Her iki yolda da sayfa metninin kaynak HTML'de bulunup bulunmadığı, her sayfanın kendi adresi ve başlığı olup olmadığı, kodun ve alan adının kimin elinde kaldığı belirleyicidir. Yayından önce sayfa kaynağını açıp metni aramak, curl ile durum kodunu ve başlığı kontrol etmek ve Search Console'un URL Denetimi aracını çalıştırmak, iki yolun hangisinin sizin için daha az riskli olduğunu kısa sürede gösterir.